Theo đó, Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 98/NQ-CP (ngày 6/4/2026) nhằm triển khai Nghị quyết số 265/2025/QH15 của Quốc hội, trong đó thống nhất chủ trương tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam thành các dự án độc lập để thuận lợi trong tổ chức thực hiện.
Cụ thể, tổng thể dự án được chia thành 17 dự án thành phần. Đối với đoạn tuyến đi qua Nghệ An, UBND tỉnh được giao làm cơ quan chủ quản thực hiện dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời hạ tầng kỹ thuật. Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án này khoảng 5.733 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào quý IV/2028.
Tiến độ cụ thể có thể được điều chỉnh sau khi báo cáo nghiên cứu khả thi được phê duyệt. Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng sẽ tổng hợp, báo cáo Chính phủ xem xét quyết định phù hợp với quy mô và yêu cầu kỹ thuật.
Nghị quyết cũng nhấn mạnh, các địa phương chịu trách nhiệm tổ chức triển khai công tác giải phóng mặt bằng, bao gồm cả việc di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật liên quan, trong đó có hệ thống điện từ 110kV trở lên không thuộc sở hữu của Tập đoàn Điện lực Việt Nam.
Trước đó, để chủ động trong công tác này, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An đã thành lập Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam qua địa bàn tỉnh. Ban do Bí thư Tỉnh ủy làm Trưởng ban, Chủ tịch UBND tỉnh giữ vai trò Phó Trưởng ban Thường trực.
Theo phương án hiện nay, tuyến đường sắt tốc độ cao đi qua Nghệ An dài khoảng 85,5 km, đi qua 18 địa phương. Tổng diện tích đất dự kiến thu hồi khoảng 519,2 ha, ảnh hưởng đến hơn 2.150 hộ dân. Trong đó, có 1.782 hộ thuộc 16 xã cần bố trí tái định cư tại 41 khu.
Về hạ tầng vận hành, ga hành khách chính của tuyến tại Nghệ An được đề xuất là ga Vinh, đặt tại khu vực xã Hưng Nguyên, nằm giữa trục đường rộng 72 m kết nối Khu công nghiệp VSIP với Quốc lộ 46. Đây sẽ là ga trung tâm với 4 đường, nơi tất cả các đoàn tàu dừng đón, trả khách.
Bên cạnh đó, depot Vinh (cảng cạn) dự kiến bố trí tại xã Lam Thành, phục vụ khai thác đoạn Ngọc Hồi – Vinh, đồng thời đảm nhận chức năng bảo trì, bảo dưỡng phương tiện, kiểm tra thiết bị và phục vụ thi công.
Ngoài ra, trên tuyến qua Nghệ An sẽ hình thành 2 trạm phục vụ công tác duy tu, bảo dưỡng. Một trạm đặt tại xã Đức Châu phục vụ đoạn Thanh Hóa – Vinh; trạm còn lại tích hợp trong depot Vinh để phục vụ đoạn Vinh – Hà Tĩnh, góp phần tối ưu quỹ đất và nâng cao hiệu quả khai thác.
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư vào tháng 11/2024, với chiều dài khoảng 1.541 km, kết nối từ ga Ngọc Hồi (Hà Nội) đến ga Thủ Thiêm (TP. Hồ Chí Minh). Tuyến được thiết kế đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ tối đa 350 km/h, gồm 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa.
Tổng mức đầu tư sơ bộ toàn dự án khoảng 1,71 triệu tỷ đồng (tương đương 67,3 tỷ USD), sử dụng nguồn ngân sách nhà nước và các nguồn vốn hợp pháp khác, dự kiến hoàn thành cơ bản vào năm 2035.
Việc được giao làm chủ đầu tư dự án giải phóng mặt bằng không chỉ thể hiện vai trò, trách nhiệm của Nghệ An trong triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, mà còn đặt ra yêu cầu cao về tiến độ, chất lượng tổ chức thực hiện.
Với sự chủ động của địa phương cùng sự chỉ đạo sát sao từ Trung ương, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được kỳ vọng sẽ được triển khai đồng bộ, hiệu quả, tạo tiền đề quan trọng để dự án trọng điểm quốc gia sớm được hiện thực hóa.
Lê Quyết
