Nghi vấn về màn kịch truyền thông ở Ukraine

Thông tin hỗn loạn, rồi tin đồn chưa được kiểm chứng liên quan đời tư của cựu Tổng thống Viktor Yanukovych xuất hiện tràn lan trên các mặt báo gần đây khiến dư luận không khỏi nghi ngờ rằng truyền thông đã tạo dựng màn kịch nhằm hạ bệ chính trị gia này, mở đường cho việc dựng nên chính quyền thân phương Tây tại Ukraine?

Kết án bằng công luận

Hai ngày sau khi Tổng thống Yanukovych bị phế truất, hàng loạt hình ảnh về căn biệt thự xa hoa tại Mezhyhirya, ngoại ô Thủ đô Kiev ( Ukraine), tràn ngập trên các tờ báo phương Tây với những tiêu đề giật gân, mang tính kích động như “ Những lý do tại sao người dân ghét ông Yanukovych”( The Washington Post), “ Bên trong dinh thự xa hoa mà ông Yanukovych không muốn người dân Ukraine xem”

( Telegraph), thậm chí AFP còn đăng tải một clip dài bốn phút với tựa đề “ Bên trong bảo tàng tham nhũng”… Sự giàu có, xa hoa được truyền thông tập trung khai thác và miêu tả đến từng chi tiết như toilet bọc vàng, đồ cổ, tranh quý, đèn pha lê, bãi đáp máy bay lên thẳng, vườn thú … Ngay sau đó, xuất hiện tin đồn rằng ông Yanukovych đã sử dụng tiền từ ngân khố quốc gia để xây dựng và trang hoàng cho căn biệt thự. Những bài báo trên luôn đi kèm những bước ảnh của những người biểu tình tràn vào dinh thự này với gương mặt bức xúc và thể hiện thái độ phẫn nộ.

Không dừng lại ở đó, hàng loạt chi tiết đời tư của ông Yanukovych trở thành tâm điểm khai thác của truyền thông, như bộ sưu tập xe khổng lồ trị giá hàng triệu USD, các dinh thự đang xây dựng… Nhiều tài liệu, được cho là tìm thấy trong dinh thự của Yanukovych, liên quan khoản chi bí mật, các tài khoản ngân hàng bí mật mà ông Yanukovych gửi ở nước ngoài… được tiết lộ. Đáng chú ý, những thông tin trên đều được đặt cạnh những phân tích ngân sách quốc gia cạn kiệt, cùng những khó khăn kinh tế mà Ukraine phải đối mặt. Lợi dụng tâm lý phẫn nộ của dư luận, ngày 24 – 2, chính phủ tạm quyền thông báo lệnh truy nã Tổng thống Yanukovych, với cáo buộc ông phải chịu trách nhiệm về việc sát hại người biểu tình. Ngày 25- 2, QH Ukraine thông qua nghị quyết yêu cầu đưa ông Yanukovych ra xét xử tại Tòa án Hình sự Quốc tế ( ICC).

Tuy nhiên, ngày 28 – 2, hãng tin Lenta(Nga) dẫn lời Tổng thống bị lật đổ Viktor Yanukovych trong cuộc họp báo công khai tại TP Rostv-on-Don, miền nam nước Nga khẳng định dinh thự của ông thực chất là một căn nhà bình thường đang trong giai đoạn sửa chữa. Ông khẳng định đã bán một số tài sản để trả khoản tiền 3.200 USD cho căn nhà này. Cho rằng mình đã trở thành nạn nhân của một chiến dịch bôi nhọ uy tín, ông tuyên bố không sở hữu bất cứ tài khoản nào ở các ngân hàng nước ngoài. Ông Yanukovych lên án Mỹ và phương Tây đã đứng sau giật dây các nhóm đối lập tại Ukraine, cùng dựng lên màn kịch bôi nhọ uy tín nhằm hạ bệ ông.

Trước đó, vào tháng 6- 2012, trong bài “Bí mật Mezhyhirya” của nhà báo Sergey Leschenko, báo Pravda đăng tải những thông tin cho biết, trên thực tế, khu vức thuộc sở hữu tổng thống Victor Yanukovych chỉ rộng 1,76ha với một căn nhà trên đó chứ không phải là 150ha như đồn thổi bấy lâu nay. Theo bài báo này, chủ của khu vực Mezhyhirya thuộc vền một số tập đoàn nước ngoài.

Cho đến nay, các thông tin về Mezhyhirya chưa được chứng thực đầy đủ và chắc chắn nhiều người sẽ vẫn còn bán tín bán nghi, nhưng truyền thông phương Tây đã thành công trong việc tạo ra nhận thức ở nhiều độc giả, khán, thính giả rằng toàn bộ khu dinh thự xa hoa này là của Tổng thống bị lật đổ Yanukovych, từ đó hình thành tâm lý bất mãn trong những người tiếp nhận thông tin, gián tiếp kể tội ông này.

Bóp méo sự thật

Ngày 24- 2, đoạn phim dài 4 phút 12 giây ghi lại cảnh một số lính đặc nhiệm thuộc Lực lượng cảnh sát chống bạo động Berkut – Mắt đại bàng ( Lực lượng bị Chính phủ lâm thời giải tán hôm 26 - 2) tại thành phố Lviv quỳ gối trên một sân khấu, xin người dân tha thứ đã được phát tán trên trang Youtube. Đoạn clip ngay lập tức được nhiều người chia sẻ và thu hút được hơn 13.000 lượt người xem. Nhiều tờ báo phương Tây đã sử dụng hình ảnh chụp từ đoạn phim này, cho rằng lính Berkut đã tự quỳ gối xin lỗi người dân vì “ những đồng nghiệp đã bắn chết và đánh đập nhiều người biểu tình chống chính phủ”. Hàng chục bài báo, với hàng chục cách thêu dệt khác nhau, đã làm méo mó hình ảnh của lực lượng vốn trung thành với chính quyền ông Yanukovych.

Nhưng ngày sau đó, đoạn phim quay lại toàn bộ cảnh “ thú tội” dài gần 43 phút được chia sẻ trên Youtube khiến người xem không khỏi ngỡ ngàng. Đoạn phim không cắt cho thấy những người lính Berkut bị bắt ép phải quỳ trên sân khấu giữa những tiếng la hét, chửi rủa, và hành động dọa dẫm của các phần tử quá khích. Trong đoạn phim này, một người lính Berkut của Lviv khẳng định anh và các đồng đội không hề bắn vào những người biểu tình.

Ngày 25 – 1 – 2014, 29 nhân vật đứng đầu các tổ chức chính trị, xã hội, tôn giáo tại Ukraine cùng ký tên vào một bức thư gửi LHQ Liên Hiệp châu Âu (EU) và giới lãnh đạo Mỹ tố cáo Mỹ và phương Tây đã thực hiện chiến dịch ủng hộ các phần tử theo chủ nghĩa phát – xít mới, âm mưu đảo chính lật đổ chính quyền do dân bầu tại Ukraine. Bức thư này có đoạn: “ Việc Mỹ và phương Tây ủng hộ phong trào thân châu Âu tiến hành biểu tình tại Quảng trường Maidan ( Euromaidan) thực chất là hành động ủng hộ và cổ vũ các phần tử  theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan hoặc chủ nghĩa phát – xít mới ( Neo-Nazi) tại Ukraine. Bởi phần lớn những người tham gia Euromaidan đều mang theo những khẩu hiệu cực đoan và biểu tượng chữ thập – hình ảnh đặc trưng của Đức quốc xã”.

Thêm vào đó, bài viết “ Ukraine và sự trỗi dậy của chủ nghĩa phát-xít” đăng trên tạp chí Counterpunch (Anh), của tác giả Eric Draitser tiết lộ sự thật về thành phần tham gia làn sóng biểu tình bạo lực lan rộng tại Ukraine. Theo tác giả, đám đông biểu tình tại Quảng trường Maidan chủ yếu là các phần tử thuộc đảng phát-xít cánh hữu Svoboda ( đảng tự do) theo ý thức hệ ủng hộ Đức quốc xã và một số nhóm cánh hữu cực đoan chống Nga chủ yếu nằm ở khu vực phía Tây Ukraine. Các phần tử này được một số tổ chức phương Tây trả tiền để tổ chức biểu tình, thực hiện hành vi bạo lực nhằm vào lực lượng an ninh… Cố tình lờ đi các tình tiết trên, truyền thông Mỹ và phương Tây chỉ tập trung đưa thông tin về các cuộc đụng độ giữa người biểu tình và lực lượng an ninh, số lượng người chết, tin đồn về số lượng người bị bắt giam và bị tra tấn.

Thiếu một tiếng nói khách quan và cái nhìn tổng thể, dư luận thế giới và ngay cả người dân Ukraine đều chỉ được tiếp cận những mảnh tin rời rạc, hoặc các tin “lá cải”. Kết quả là, trong hoàn cảnh hỗn loạn, rất ít người biết điều gì thật sự xảy ra tại Ukraine.

Bài học từ quá khứ

Việc xây dựng các màn kịch truyền thông, sử dụng báo chí, truyền hình, internet làm công cụ nhằm thực hiện những ý đồ chính trị không phải là chiêu bài mới của phương Tây.

Một kịch bản tương tự đã được phương Tây sử dụng để lật đổ Chủ tịch Romania Nicolae Ceausescu năm 1989. Để hạ thấp uy tín, bôi nhọ thanh danh ông Ceausescu, người lãnh đạo Romania gần hai thập kỷ, truyền thông Mỹ và Phương Tây đã xây dựng một chiến dịch truyền thông bài bản. Ban đầu là những chi tiết liên quan đời sống cá nhân được tung ra, sau đó là đánh bóng tên tuổi các đối thủ “ nâng tầm” những người được cho là sẽ kế nhiệm ông Ceausescu trên các kênh truyền hình.

Chiêu bài cuối cùng mà phương tay thực hiện nhằm hạ gục ông Ceausescu là chiến dịch phát sóng rộng rãi hình ảnh và thông tin về “ nạn diệt chủng” mà cảnh sát của Ceausescu gây ra tại thành phố Timisoara. Bị kích động bởi truyền thông, những cuộc tuần hành phản đối chính phủ bùng phát thành bạo loạn lật đổ chính phủ. Hai vợ chồng Ceausescu đã phải chạy chốn nhưng họ bị bắt lại. Trong phiên tòa ngày 25-12-1989, ông Ceausescu và vợ nhận án tử hình, rồi bị hành quyết ngay sau đó.

Một chiến dịch truyền thông bôi nhọ uy tín cũng đã được phương Tây sử dụng để lật đổ Tổng thống Eduard Shevardnadze trong cuộc “ cách mạng hoa hồng” tại Gruzia năm 2003. Thời điểm đó, hàng loạt đài truyền hình phe đối lập và phương Tây liên tục phát sóng những hình ảnh về ngôi biệt thự xa hoa của ông Shevardnadze .Ngay sau đó, phe đối lập phát động các cuộc diễn hành để tố cáo ông Shevardnadze có hành vi tham những. Dưới tác động của chiến dịch truyền thông rầm rộ, Tổng thống Shevardnadze đã bị lật đổ. Quyền lực sau đó rơi vào tay ông Mikhail Saakashvili, một nhân vật thân Mỹ và phương Tâp. Đáng chú ý, ngôi biệt thự xa hoa được cho là của ông Shevardnadze, sau đó đã được chứng minh là không hề tồn tại.

Từ các sự kiện đó có thể thấy dường như, truyền thông phương Tây, thay vì cung cấp, truyền tải thông tin một cách đầy đủ và chính xác, lại cố tình gieo rắc sự nghi ngờ, nhằm phục vụ những chủ đích riêng.

Theo Thời Nay