Điểm mặt hàng loạt cây xăng "chui", không phép tại Hải Phòng
Theo nguồn tin gửi đến Toà soạn Thương hiệu và Công luận, trên địa bàn thành phố Hải Phòng cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều cơ sở hoạt động kinh doanh bán lẻ xăng dầu khi chưa được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện theo quy định như: cửa hàng xăng dầu Hoàng Kích thuộc doanh nghiệp tư nhân Hoàng Kích; cửa hàng Tuấn Điệp thuộc doanh nghiệp tư nhân Tuấn Điệp; cửa hàng Minh Minh, cửa hàng xăng dầu Quán Rẽ, cửa hàng xăng dầu Tiên Hội thuộc Công ty Cổ phần Xây dựng Thương mại Vận tải Minh Minh;….
Đáng lo ngại hơn, dù cơ quan quản lý đã ra thông báo dừng hoạt động từ trước, nhưng qua kiểm tra rà soát mới nhất, lực lượng chức năng vẫn phát hiện một số cửa hàng cố tình tái phạm và tiếp tục hoạt động chui bất chấp lệnh cấm. Việc các cây xăng này ngang nhiên duy trì hoạt động đặt ra bài toán cho công tác quản lý chung.
Hiểm họa khôn lường về chất lượng và an toàn cháy nổ
Một trong những mối nguy lớn nhất từ các điểm bán hàng chui, không qua kiểm định này chính là chất lượng nhiên liệu hoàn toàn bị buông lỏng. Vì lợi nhuận, không ít cơ sở đã bất chấp quy định pháp luật để tuồn ra thị trường nguồn dầu lậu, dầu giả được pha trộn từ các loại dung môi, hóa chất kém chất lượng. Đối với người điều khiển phương tiện, việc sử dụng phải loại dầu nhiễm tạp chất này là một thảm họa âm thầm. Nó không chỉ làm nghẹt hệ thống kim phun, giảm công suất máy, gây ra tình trạng chết máy đột ngột giữa đường mà về lâu dài còn mài mòn, phá hủy các chi tiết máy bên trong. Chi phí để sửa chữa, thay thế động cơ bị hỏng hóc do dầu bẩn có thể lên tới hàng triệu, thậm chí hàng chục triệu đồng, dấy gánh nặng tài chính về phía người tiêu dùng.
Nỗi lo sợ không dừng lại ở khối tài sản bị hư hỏng, mà còn nằm ở nguy cơ an toàn tính mạng. Xăng dầu là mặt hàng kinh doanh có điều kiện đặc biệt nghiêm ngặt do tính chất dễ cháy nổ. Các cửa hàng đạt chuẩn bắt buộc phải trải qua quá trình thẩm duyệt gắt gao về thiết kế bể chứa, hệ thống công nghệ bơm rót và trang bị đầy đủ các phương tiện phòng cháy chữa cháy. Ngược lại, tại những cơ sở hoạt động không phép hoặc không đủ điều kiện, các tiêu chuẩn an toàn này hầu như bị bỏ ngỏ. Nhân viên không được đào tạo nghiệp vụ, hệ thống điện sơ sài và sự thiếu thốn các thiết bị chữa cháy chuyên dụng biến những cây xăng này thành mối lo ngại giữa khu dân cư, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của khách hàng lẫn người dân xung quanh.
Tước đoạt quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng mặt hàng xăng dầu
Bên cạnh đó, việc mua nhiên liệu tại các điểm kinh doanh bất hợp pháp cũng đồng nghĩa với việc người tiêu dùng tự tước đi quyền lợi chính đáng của mình. Do không chịu sự giám sát về đo lường của cơ quan chức năng, tình trạng đong thiếu, gian lận số lượng diễn ra phổ biến như một lẽ tất nhiên. Khi phát hiện phương tiện gặp sự cố do nhiên liệu kém chất lượng, người mua cũng hoàn toàn bất lực vì không có hóa đơn chứng từ hợp pháp để làm căn cứ khiếu nại, đòi bồi thường thiệt hại. Điều này càng trở nên thiệt thòi khi theo quy định mới, các cây xăng chính thống đều đã bắt buộc phải áp dụng giải pháp hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền và kết nối trực tiếp với cơ quan thuế để minh bạch hóa mọi giao dịch.
Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hiện hành, người mua hoàn toàn có quyền được bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe, tài sản khi tham gia giao dịch và sử dụng hàng hóa, dịch vụ được cung cấp. Pháp luật quy định rõ người tiêu dùng có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại khi hàng hóa không đúng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng hoặc gây hư hỏng đến tài sản khác của mình. Tuy nhiên, quyền lợi cốt lõi này chỉ có thể được hiện thực hóa và bảo vệ tối đa khi người dân mua hàng tại các cơ sở kinh doanh hợp pháp. Khi giao dịch tại các cây xăng "chui", không có hóa đơn chứng từ khớp với hệ thống của tổng cục thuế, người tiêu dùng sẽ lập tức rơi vào thế yếu, mất đi các bằng chứng pháp lý để khiếu nại hay yêu cầu các cơ quan bảo vệ người tiêu dùng vào cuộc can thiệp. Vì vậy, việc lựa chọn mua xăng dầu tại các địa điểm uy tín không chỉ là thói quen tiêu dùng thông minh mà còn là biện pháp tự bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính mình trước pháp luật.
Khung pháp lý nghiêm ngặt điều chỉnh hoạt động xăng dầu
Để vận hành một cửa hàng bán lẻ xăng dầu, các thương nhân bắt buộc phải tuân thủ hệ thống điều kiện pháp lý chặt chẽ theo khung pháp luật hiện hành. Căn cứ vào Luật Thương mại và các Nghị định về kinh doanh xăng dầu của Chính phủ (như Nghị định 83/2014/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung), một cửa hàng đạt chuẩn phải được cấp Giấy chứng nhận cửa hàng đủ điều kiện bán lẻ xăng dầu từ Sở Công Thương địa phương. Cơ sở này bắt buộc phải thuộc sở hữu hoặc đồng sở hữu của thương nhân là đại lý hoặc tổng đại lý, được thiết kế, xây dựng và kiểm định nghiêm ngặt theo đúng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về yêu cầu thiết kế cửa hàng xăng dầu. Ngoài ra, toàn bộ đội ngũ cán bộ quản lý và nhân viên trực tiếp kinh doanh tại vòi bơm phải có chứng chỉ đào tạo chuyên môn về kỹ thuật an toàn xăng dầu, đồng thời được huấn luyện và cấp chứng nhận nghiệp vụ phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường theo đúng quy định của pháp luật.
Đặc biệt, nhằm tăng cường công tác quản lý thuế và chống thất thu ngân sách, pháp luật quy định nghiêm ngặt về nghĩa vụ tài chính của các đơn vị bán lẻ. Theo Điểm i Khoản 4 Điều 9 Nghị định 123/2020/NĐ-CP của Chính phủ, các cửa hàng kinh doanh bán lẻ xăng dầu bắt buộc phải lập hóa đơn điện tử cho khách hàng theo từng lần bán. Toàn bộ dữ liệu hóa đơn này phải được kết nối, truyền thẳng trực tiếp đến cơ quan thuế ngay trong ngày thông qua các hệ thống cột bơm thông minh kết nối máy tính tiền. Quy định này áp dụng bắt buộc cho mọi đối tượng khách hàng cá nhân hay tổ chức, không phân biệt giá trị mỗi lần đổ xăng nhiều hay ít. Việc các cơ sở kinh doanh "chui" hoàn toàn bỏ qua bước xuất hóa đơn này không chỉ là hành vi trốn thuế rõ ràng, mà còn tước đi bằng chứng pháp lý duy nhất để bảo vệ người tiêu dùng khi xảy ra tranh chấp hoặc sự cố hư hại phương tiện.
Dưới góc độ xử lý vi phạm, hành vi mở cửa bán dầu khi chưa được cấp phép hoặc thiết lập hệ thống phân phối trái quy định sẽ bị xử lý mạnh tay. Theo quy định tại Nghị định 99/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung, các cơ sở kinh doanh xăng dầu không có giấy phép sẽ đối mặt với mức phạt tiền từ 40 triệu đồng đến 60 triệu đồng đối với cá nhân, và lên tới 120 triệu đồng đối với tổ chức. Đi kèm với phạt tiền, hình thức xử phạt bổ sung bao gồm việc tịch thu toàn bộ tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm và buộc nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp có được từ hoạt động chui này. Ngoài ra, hành vi không lập hóa đơn tổng hợp hoặc không lập hóa đơn điện tử theo từng lần bán hàng cũng sẽ bị áp dụng mức xử phạt hành chính rất nặng từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng cho mỗi hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật về thuế và hóa đơn.
Nghiêm trọng hơn, nếu hành vi kinh doanh không phép dẫn đến các hậu quả khôn lường như gây tai nạn cháy nổ, thiệt hại nặng nề về người và tài sản, chủ cơ sở hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 192 Bộ luật Hình sự với mức hình phạt tù có thể lên đến 7 năm, thậm chí 12 năm tù nếu phạm tội có tổ chức. Việc mạnh tay dẹp bỏ các cây xăng lậu không chỉ là bảo vệ kỷ cương pháp luật, mà trên hết là bảo vệ túi tiền, phương tiện và chính tính mạng của mỗi người dân.
Quỳnh Nga
