THCL Chính phủ đã có nhiều văn bản chỉ đạo - liên quan đến phân bón như Nghị định (NĐ) 113, ngày 7/3/2003, NĐ sửa đổi 191, ngày 31/12/2007, NĐ sửa đổi 15, ngày 1/3/2010, NĐ sửa đổi 202 về sản xuất, kinh doanh phân bón, sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật VAT và Công văn số 6642/VPCP-KTN, ngày 24/8/2015... Tuy nhiên, cho tới nay, thị trường phân bón vẫn chưa được cải thiện.

Kỳ 1: Phân bón dởm tung hoành

Phân bón giả, phân bón nhái nhãn mác công khai mua bán trên thị trường tiếp tục gây nhiều thiệt hại cho nông dân, cho các nhà sản xuất phân bón chân chính và cho sản xuất nông nghiệp.

Thực trạng nhức nhối

Nạn phân bón giả, kém chất lượng đã làm thiệt hại 2 tỷ USD mỗi năm. Đó mới chỉ là tính toán theo khoản tiền mất đi, chưa tương xứng với hàm lượng chất dinh dưỡng được công bố trên bao bì. Còn những thiệt hại vô hình và hậu quả do sử dụng phân bón giả, kém chất lượng gây ra với mùa màng, môi trường, sức khỏe cộng đồng và uy tín của thương hiệu nông sản Việt Nam thì còn nguy hại vô cùng lớn.

Ảnh minh họa

Mỗi năm, trong hàng nghìn tỷ đồng doanh số phân bón thu được từ túi tiền người nông dân trên cả nước, có tỷ lệ lớn tiền mua bán các loại phân bón dởm, phân bón giả gây thiệt hại đáng kể đối với nhà nông, sản xuất nông nghiệp và nền kinh tế quốc gia. Thực trạng nhức nhối này, đã thấy rõ, nhưng cách xử lý và giải pháp khắc phục tới nay vẫn chưa có hiệu quả, chưa thật nghiêm minh.

Theo ông Nguyễn Hạc Thúy, Phó chủ tịch thường trực kiêm Tổng thư ký Trung ương Hiệp hội Phân bón Việt Nam thì, trong thời gian gần đây, qua điều tra một số vụ việc liên quan đến sản xuất phân bón giả, mặc dù có những bằng chứng và dấu hiệu vi phạm khá rõ rệt, nhưng vẫn được “chống lưng” và có hiện tượng “lợi ích nhóm”?

Cụ thể, tháng 4/2015, Đoàn kiểm tra liên ngành tỉnh Đồng Nai thực hiện kế hoạch của BCĐ 389/QG đã tiến hành kiểm tra Công ty CP SX-TM-DV Thuận Phong, phát hiện DN này giả mạo sản xuất phân bón USD (khi kiểm tra, phát hiện hệ thống trang thiết bị máy móc chỉ là... chai lọ). Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Trưởng BCĐ 389/QG đã chỉ đạo các bộ Công thương, Tài chính, Quốc phòng, Công an, Khoa học và Công nghệ, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao phải nhanh chóng kiểm tra các vi phạm tại Công ty Thuận Phong để đề xuất biện pháp xử lý, báo cáo trong tháng 8/2015. Tuy nhiên, việc thực hiện nhiệm vụ này của các bộ, ngành vẫn có phần chậm trễ.

Phân bón của Thuận Phong là hàng giả - Đó là ý kiến chính thức của Bộ Khoa học và Công nghệ tại Công văn 3645 về nhận diện hành vi sai phạm tại Công ty CP SX-TM-DV Thuận Phong, do Thứ trưởng Trần Việt Thanh ký gửi Văn phòng Chính phủ và Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản hỏa tốc chỉ đạo Bộ Công an...

Vụ sản xuất phân bón giả quy mô lớn sau 5 tháng tranh cãi tới nay vẫn chưa thấy hồi kết! Tình trạng phân bón thật - giả lẫn lộn trên thị trường diễn biến ngày càng phức tạp, khiến nông dân cả nước phải lo sợ tiền mất, cây chết mỗi khi cần mua phân bón.

Ai cứu nông dân?

Có những điều gây khó hiểu cho công chúng. Ví như, vì sao những công ty đã nhiều lần bị phát hiện sản xuất phân bón kém chất lượng, quảng cáo hoàn toàn không đúng sự thật, kết quả kiểm nghiệm hàng hóa cho thấy các chất thực có không như in trên bao bì, mà vẫn cứ tiếp tục được vận hành sau khi nộp phạt?

Tại sao người đứng đầu các BCĐ 389 ở các tỉnh, thành phố để các loại phân bón dởm, giả được mua bán công khai trên địa bàn mình phụ trách mà không bị kỷ luật? Tại sao các cơ quan hành pháp với đầy đủ công cụ tác nghiệp lại tỏ ra bất lực trước thực trạng phân bón dởm, giả gây tác hại nghiêm trọng cho nền nông nghiệp nước nhà?

Ngày 11/10/2015, chị H'Djuang Niê ở xã Cuôr Đăng (Cư M’gar, Đắk Lắk) liên lạc với Ban đại diện báo Tiền Phong khu vực Tây Nguyên cho biết: Nhiều gia đình nông dân xã Cuôr Đăng rất hoang mang vì mua phải phân bón lá giả, không rõ nguồn gốc xuất xứ.

“Nhìn cây không ra lá, rụng hoa, đất sượng cằn, dân nghèo thấy mình bị lừa, chỉ biết khóc. Nhất là đồng bào các dân tộc thiểu số thật thà, cứ thấy đại lý bày bán và quảng cáo “bốc trời” là cả tin mua thôi. Già làng buôn chị nhờ nhà báo hỏi Chính phủ: Nếu Nhà nước biết nơi sản xuất phân giả mà không nghiêm trị đúng pháp luật, thì ai cứu dân mình thoát khỏi tệ nạn phân bón giả đây? Hàng chục năm rồi, đã có nhiều cuộc hội thảo quốc gia về phân bón, bao gồm nhiều bộ, ngành, có những cuộc hội thảo có cả phó thủ tướng, bộ trưởng cùng các thứ trưởng các ban, ngành liên quan…”, chị H'Djuang Niê bức xúc.

Kỳ 2: Tồn tại 7.000 chủng loại phân bón

Chuyên gia nông nghiệp TS. Nguyễn Đăng Nghĩa