Cơ quan Trung ương của Hiệp hội Chống hàng giả & Bảo vệ thương hiệu Việt Nam
  • Click để copy

Phát triển kinh tế tuần hoàn: Cần hoạch định chính sách kích thích doanh nghiệp đổi mới sáng tạo

Để thực hiện được kinh tế tuần hoàn, cần nhiều giải pháp trong ngắn hạn và dài hạn. Đặc biệt, cần phát huy vai trò kiến tạo của Chính phủ trong điều hành, hoạch định chính sách nhằm kích thích các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân đổi mới, sáng tạo, áp dụng giải pháp kinh tế tuần hoàn để tạo ra những vòng lặp tuần hoàn, kết nối một cách hệ thống, tạo dựng một xã hội tuần hoàn.

Cần có một tiến trình dài hạn 

Chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn đang là một xu hướng mạnh mẽ ở nhiều quốc gia trên thế giới như EU, Trung Quốc và cả các quốc gia ASEAN bởi chính những lợi ích về cả kinh tế và môi trường. Ở Việt Nam, kinh tế tuần hoàn đã sớm nhận được quan tâm của Đảng, Nhà nước với các định hướng, chỉ đạo theo hướng toàn diện, thống nhất trong Văn kiện của Đảng hoặc định hướng Chiến lược, đề án của Chính phủ. 

Mới đây, ngày 07/06/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 687/QĐ-TTg phê duyệt Đề án "Phát triển Kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam".

Đề án xác định rõ quan điểm: "Chủ động phát triển kinh tế tuần hoàn là tất yếu, phù hợp với xu hướng, yêu cầu tạo đột phá trong phục hồi kinh tế và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững" và "cần đảm bảo khẩn trương, thực chất, hiệu quả, khả thi, có kế thừa những thực tiễn tốt ở các nước và trong nước, thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư trong và ngoài nước".

Quyết định đã xác định cần tập trung ban hành các chính sách dài hạn nhằm khuyến khích, ưu đãi, tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế tuần hoàn trên cơ sở nâng cao nhận thức, sự chủ động, phát huy đổi mới sáng tạo và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, khuyến khích lối sống có trách nhiệm của từng cá nhân đối với cộng động và xã hội....

Bên cạnh đó, các mục tiêu cụ thể đối với phát triển kinh tế tuần hoàn cũng được đặt ra như: Góp phần giảm cường độ phát thải khí nhà kính trên GDP ít nhất 15% vào năm 2030, hướng tới mục tiêu phát thải ròng về "0" vào năm 2050; đến năm 2030, các dự án kinh tế tuần hoàn trở thành động lực chủ yếu trong giảm tiêu hao năng lượng sơ cấp; tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt đô thị được thu gom, xử lý đảm bảo tiêu chuẩn thông qua các mô hình kinh tế tuần hoàn đạt 50%; 100% rác thải hữu cơ ở đô thị và 70% rác thải hữu cơ ở nông thôn được tái chế...

Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Võ Tuấn Nhân (Ảnh: Trọng Hiếu)
Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Võ Tuấn Nhân (Ảnh: Trọng Hiếu)

Theo Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Võ Tuấn Nhân, để thực hiện được kinh tế tuần hoàn đòi hỏi một tiến trình dài hạn với sự quyết tâm và nỗ lực của toàn hệ thống để từng bước hình thành và vận hành các hoạt động sản xuất, tiêu dùng trong nền kinh tế; đổi mới, sáng tạo trên cơ sở áp dụng những thành tựu của Cách mạng công nghiệp 4.0, sự phát triển của công nghệ để thiết lập một chuỗi giá trị gia tăng mới, tạo lập các mô hình kinh doanh tuần hoàn mới, và các động lực giá trị mới cho nền kinh tế dựa trên các nguyên tắc, giải pháp của kinh tế tuần hoàn với tầm nhìn chia sẻ, học hỏi lẫn nhau.

Tuy nhiên, đối với một quốc gia như Việt Nam, để thực hiện kinh tế tuần hoàn chứa đựng cả những cơ hội và rào cản. Trong đó, có cần phải có những nỗ lực từ các cơ quan Chính phủ, tổ chức, cá nhân ở  trong nước nhằm hoàn thiện hệ thống thể chế, cơ chế, chính sách, pháp luật theo hướng đồng bộ. Cùng với đó, cần có sự đồng thuận chung của cộng đồng quốc tế trong việc gỡ bỏ các rào cản mang tính toàn cầu.

Chính vì vậy, trong ngắn hạn, Việt Nam cần tập trung đưa các quy định của Luật Bảo vệ môi trường vào cuộc sống, sớm xây dựng Kế hoạch hành động quốc gia về thực hiện kinh tế tuần hoàn để lựa chọn các lĩnh vực ưu tiên, xây dựng các định hướng mục tiêu, chỉ tiêu, giao trách nhiệm cho các Bộ, ngành và địa phương trong cụ thể hóa chủ trương này.

Trong dài hạn, hệ thống pháp luật có liên quan cần lồng ghép tư duy của kinh tế tuần hoàn để hoàn thiện các quy định khác có liên quan như pháp luật về đầu tư công để hướng đến thúc đẩy mua sắm công xanh, pháp luật về thuế, phí bảo vệ môi trường để hướng đến điều chỉnh hành vi của người sản xuất, tiêu dùng theo hướng thân thiện với môi trường; pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn để giao trách nhiệm rõ ràng cho các Bộ, ngành trong việc phát triển các tiêu chuẩn, quy chuẩn đối với nguyên liệu, vật liệu thứ cấp; pháp luật về bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng để hướng đến đảm bảo “quyền được sửa chữa, cập nhật các sản phẩm, kéo dài vòng đời sản phẩm”… 

Đặc biệt, cần phát huy vai trò kiến tạo của Chính phủ trong điều hành, hoạch định chính sách nhằm kích thích ngày càng nhiều các tổ chức, cá nhân đổi mới, sáng tạo, áp dụng các giải pháp kinh tế tuần hoàn vào trong quá trình thiết kế, sản xuất, phân phối, tiêu dùng và quản lý chất thải để tạo ra những vòng lặp tuần hoàn, kết nối một cách hệ thống để tạo dựng một xã hội tuần hoàn.

Những giải pháp khuyến khích, hỗ trợ

Đối với Nhà nước, tăng cường nhận thức về kinh tế tuần hoàn nói chung và kinh doanh tuần hoàn nói riêng trong toàn xã hội cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ở các cấp, cộng đồng doanh nghiệp, và người dân, đặc biệt về vai trò và cách thức triển khai mô hình; về các chủ trương, định hướng, chính sách phát triển kinh tế/kinh doanh tuần hoàn;

Hoàn thiện khung pháp luật về kinh tế/kinh doanh tuần hoàn, đặc biệt là các quy định chính sách nhằm khuyến khích, hỗ trợ phát triển các mô hình kinh doanh một cách hiệu quả, phù hợp với đặc điểm của quốc gia và điều kiện của từng ngành nghề, từng doanh nghiệp. Cần có các quy định cụ thể nhằm khuyến khích phát triển các mô hình kinh doanh tuần hoàn dựa trên nhu cầu của thị trường;

Phát triển khoa học công nghệ nhằm hỗ trợ cho các doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình kinh doanh tuần hoàn; đẩy mạnh đổi mới cơ chế quản lý hoạt động khoa học và công nghệ phù hợp với cơ chế thị trường, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế hiện nay; đẩy mạnh cơ chế phối hợp giữa nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan trong hoạt động khoa học;

Xây dựng và áp dụng các bộ tiêu chuẩn, khung hướng dẫn áp dụng kinh tế tuần hoàn, kinh doanh tuần hoàn, đặc biệt là xây dựng sổ tay hướng dẫn áp dụng mô hình kinh doanh tuần hoàn cho các doanh nghiệp theo ngành, lĩnh vực, quy mô.

Vinamilk là một trong những doanh nghiệp rất chú trọng đến mô hình kinh doanh tuần hoàn.
Vinamilk là một trong những doanh nghiệp rất chú trọng đến mô hình kinh doanh tuần hoàn

Đối với doanh nghiệp, cần thực hiện phân tích chi phí - lợi ích (CBA) của mô hình kinh doanh tuần hoàn mà doanh nghiệp dự kiến áp dụng trước và sau khi chuyển đổi để thấy rõ được tiềm năng, lợi ích của việc chuyển đổi. Nói cách khác, việc áp dụng mô hình đó sẽ đem lại lợi ích như thế nào cho doanh nghiệp. Từ đó đưa ra quyết định có nên chuyển đổi hay không, nếu chuyển đổi thì lộ trình như thế nào, cách thức ra sao;

Tham gia có hiệu quả các chuỗi liên kết, mạng sản xuất, từ trong nước đến phạm vi khu vực và toàn cầu để tăng cường sự kết nối và tìm kiếm cơ hội hợp tác với các doanh nghiệp khác, nhất là đối với các doanh nghiệp có mối liên hệ về sử dụng chất thải đầu ra làm nguyên vật liệu đầu vào cho hoạt động sản xuất kinh doanh của mình;

Thực hiện các giải pháp theo thứ tự ưu tiên (dự án, cơ sở sản xuất) gắn với tư vấn từ các chuyên gia để giúp doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình kinh doanh tuần hoàn, từ chuyên gia chính sách, thiết kế, công nghệ… tùy thuộc vào mỗi loại hình doanh nghiệp;

Chú trọng truyền thông khi chuyển đổi sang mô hình kinh doanh tuần hoàn của doanh nghiệp để nhận được sự ủng hộ và hỗ trợ tốt nhất, hiệu quả nhất, nhất là đối với những doanh nghiệp đang có tác động lớn đến môi trường với mô hình kinh doanh tuyến tính hiện tại;

Chú trọng phát triển thị trường đầu ra sản phẩm của doanh nghiệp, đặc biệt là hướng tới các thị trường xuất khẩu ở các nước phát triển, có ưu tiên đối với các sản phẩm xanh, sản phẩm từ kinh doanh tuần hoàn để tận dụng được sự ủng hộ và những ưu đãi từ chính phủ, người tiêu dùng của thị trường đó.

Trần Nguyên

Bài liên quan

Tin mới

TP. Hồ Chí Minh: Khởi công xây dựng tòa nhà vận hành tuyến Metro số 1
TP. Hồ Chí Minh: Khởi công xây dựng tòa nhà vận hành tuyến Metro số 1

Ngày 31/01/2023, Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP. Hồ Chí Minh khởi công xây dựng tòa nhà văn phòng Công ty Vận hành và khai thác (O&M) tuyến Metro số 1 tại Depot Long Bình, TP. Thủ Đức.

Năm 2023, Thanh Hoá giao hơn 48.000 chỉ tiêu tuyển sinh cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp
Năm 2023, Thanh Hoá giao hơn 48.000 chỉ tiêu tuyển sinh cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp

Năm 2023, Sở Lao động, Thương binh và Xã hội Thanh Hoá căn cứ kết quả kiểm tra, thẩm định đã thống nhất giao 48.200 chỉ tiêu tuyển sinh năm 2023 cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Ngành thuế thu ngân sách trong tháng 01/2023 đạt 165.700 tỷ đồng, bằng 104,4%
Ngành thuế thu ngân sách trong tháng 01/2023 đạt 165.700 tỷ đồng, bằng 104,4%

Theo Tổng cục Thuế, số thu ngân sách Nhà nước trong tháng 01/2023 do cơ quan thuế quản lý ước đạt 165.700 tỷ đồng, đạt 12,1% so với dự toán pháp lệnh, bằng 104,4% so với cùng kỳ năm 2022.

Đặc sắc lễ hội Sết Boọc Mạy của đồng bào dân tộc Thái ở xứ Thanh
Đặc sắc lễ hội Sết Boọc Mạy của đồng bào dân tộc Thái ở xứ Thanh

Lễ hội Sết Boọc Mạy - tết cây bông là sinh hoạt văn hóa tinh thần độc đáo của cộng đồng người Thái tại Thanh Hoá, diễn ra sáng 31/01, tức mùng 10 tháng Giêng, tại thôn Mó 1, xã Cán Khê, huyện Như Thanh.

Tổng Bí thư chủ trì cuộc họp của Ban Bí thư đánh giá công tác tổ chức Tết Quý Mão 2023
Tổng Bí thư chủ trì cuộc họp của Ban Bí thư đánh giá công tác tổ chức Tết Quý Mão 2023

Ngày 31/01, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chủ trì cuộc họp của Ban Bí thư Trung ương Đảng nhằm đánh giá tình hình triển khai thực hiện Chỉ thị số 19-CT/TW về tổ chức Tết Quý Mão năm 2023; chỉ đạo một số nhiệm vụ trọng tâm của Trung ương, các cấp uỷ trong thời gian tới.

Đôi voi đá thành Đồ Bàn tỉnh Bình Định được công nhận “Bảo vật quốc gia”
Đôi voi đá thành Đồ Bàn tỉnh Bình Định được công nhận “Bảo vật quốc gia”

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định về việc “Công nhận bảo vật quốc gia, đợt 11 năm 2022. Kết quả, Đôi voi đá thành Đồ Bàn tỉnh Bình Định đã được công nhận “Bảo vật quốc gia”.