Đề án đặt mục tiêu sưu tầm, bảo tồn, khai thác và phát triển các giá trị đặc sắc của nhạc cụ truyền thống các dân tộc Việt Nam; đồng thời tiếp thu có chọn lọc tinh hoa âm nhạc thế giới để làm giàu bản sắc âm nhạc dân tộc. Thông qua đó, xây dựng các sản phẩm biểu diễn nghệ thuật đa dạng, phục vụ nhu cầu thưởng thức của nhân dân và quảng bá văn hóa Việt Nam ra quốc tế.
Theo lộ trình, giai đoạn 2026 - 2027 sẽ tập trung xây dựng và hoàn thiện dàn nhạc với quy mô, quy chuẩn đáp ứng yêu cầu phục vụ các chương trình văn hóa, nghệ thuật tầm quốc gia và quốc tế. Đến năm 2031, hướng tới hình thành “Không gian nghệ thuật âm nhạc truyền thống Việt Nam”, đáp ứng các sự kiện văn hóa lớn trong và ngoài nước.
Dàn nhạc mang tên chính thức “Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam”, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng, giao Nhà hát Ca, Múa, Nhạc Quốc gia Việt Nam trực tiếp quản lý, tổ chức và điều hành. Đây sẽ là lực lượng nòng cốt trong hoạt động biểu diễn, sưu tầm, bảo tồn và phát triển nghệ thuật âm nhạc dân gian, truyền thống.
Về cấu trúc, dàn nhạc được xây dựng trên cơ sở khoa học, bảo đảm sự hài hòa về âm sắc, cường độ giữa các nhóm nhạc cụ. Các nhạc cụ truyền thống được cải tiến về tính năng, kết hợp linh hoạt với một số nhạc cụ phương Tây theo nguyên tắc phù hợp, tạo nên khả năng biểu đạt phong phú trong trình diễn. Trong đó, nhóm nhạc cụ dây gảy giữ vai trò chủ đạo, góp phần tạo nên màu sắc đặc trưng của âm nhạc dân tộc Việt Nam.
Không chỉ dừng lại ở biểu diễn, dàn nhạc còn thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu, sáng tạo, thể nghiệm và chuyển soạn các tác phẩm âm nhạc trong nước và quốc tế; tham gia phục vụ các sự kiện chính trị, ngoại giao cấp Nhà nước; đồng thời đẩy mạnh hợp tác với các đơn vị nghệ thuật trong và ngoài nước. Việc ứng dụng khoa học công nghệ cũng được chú trọng nhằm nâng cao chất lượng sáng tạo và trình diễn.
Đề án được triển khai từ năm 2026 trên phạm vi toàn quốc và quốc tế, dự kiến tổng kết vào quý IV/2031. Kinh phí hoạt động của dàn nhạc được bảo đảm từ nguồn tự chủ của Nhà hát, ngân sách nhà nước đặt hàng cùng các nguồn xã hội hóa hợp pháp.
Việc xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam không chỉ là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa chủ trương phát triển văn hóa, mà còn góp phần khẳng định bản sắc, nâng cao vị thế âm nhạc Việt Nam trong đời sống văn hóa đương đại và trên trường quốc tế.
Hậu Thạch (t/h)
