Tăng cường kiểm tra liên ngành, xử lý nghiêm vi phạm tại các chợ dân sinh
Trong những năm gần đây, tình trạng thực phẩm không rõ nguồn gốc, hàng hóa kém chất lượng, thực phẩm tươi sống không bảo đảm điều kiện bảo quản vẫn xuất hiện tại không ít chợ dân sinh, chợ cóc và khu vực buôn bán tự phát. Thực trạng này tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, gây lo ngại cho người tiêu dùng.
Trước yêu cầu ngày càng cao trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm, Hà Nội đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm siết chặt quản lý tại các chợ dân sinh. Năm 2026 được xem là giai đoạn thành phố đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát theo hướng quyết liệt và thường xuyên hơn.
UBND thành phố đã ban hành nhiều kế hoạch chuyên đề nhằm kiểm soát thực phẩm kém chất lượng tại các chợ dân sinh, chợ đầu mối và các khu vực kinh doanh tự phát. Trong đó, Kế hoạch số 384/KH-UBND về công tác an toàn thực phẩm tập trung nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường thanh tra, hậu kiểm và kiểm soát nguồn gốc thực phẩm ngay từ khâu nhập hàng.
Nhiều chợ dân sinh như Nghĩa Tân, Đông Mỹ, Tương Chúc và Thượng Thanh được đưa vào diện kiểm tra trọng điểm của các đoàn liên ngành gồm lực lượng quản lý thị trường, y tế và ngành nông nghiệp. Các hộ kinh doanh thực phẩm được yêu cầu công khai nguồn gốc hàng hóa, xuất trình giấy tờ chứng minh xuất xứ và thực hiện nghiêm các quy định về bảo quản thực phẩm.
Đối với các trường hợp kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, hàng hóa quá hạn sử dụng hoặc không bảo đảm điều kiện vệ sinh, lực lượng chức năng kiên quyết xử lý theo quy định. Qua kiểm tra thực tế, nhiều trường hợp thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch, rau củ không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc, thực phẩm đông lạnh bảo quản không đúng quy chuẩn đã bị phát hiện và xử lý.
Đáng chú ý, Hà Nội cũng đồng loạt triển khai Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026 với nhiều đợt kiểm tra cao điểm kéo dài từ giữa tháng 4 đến giữa tháng 5. Bên cạnh hoạt động kiểm tra, xử lý vi phạm, các địa phương còn đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cho tiểu thương và người tiêu dùng về trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm.
Theo đánh giá của cơ quan chức năng, khó khăn lớn hiện nay là hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ, nguồn hàng qua nhiều khâu trung gian khiến việc kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc gặp nhiều trở ngại. Ngoài ra, nhiều khu chợ đã xuống cấp, hệ thống xử lý nước thải, khu bảo quản thực phẩm chưa đáp ứng yêu cầu vệ sinh.
Tại phường Bồ Đề, đại diện lãnh đạo địa phương cho biết, trên địa bàn vẫn tồn tại một số điểm bán hàng tự phát quanh khu vực chợ dân sinh, đặc biệt vào giờ cao điểm sáng và chiều. Việc kinh doanh thực phẩm trên vỉa hè, lòng đường không chỉ gây mất mỹ quan đô thị mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm do hàng hóa không được kiểm soát đầy đủ về nguồn gốc và điều kiện bảo quản.
Theo lãnh đạo phường Bồ Đề, địa phương đã phối hợp với lực lượng công an, quản lý thị trường và y tế tăng cường kiểm tra đột xuất, đồng thời tuyên truyền, vận động các hộ kinh doanh ký cam kết không buôn bán hàng hóa không rõ xuất xứ. Phường cũng thường xuyên tổ chức giải tỏa các điểm họp chợ trái phép nhằm hạn chế tình trạng thực phẩm trôi nổi len lỏi vào thị trường.
Không chỉ tại khu vực nội thành, công tác kiểm soát an toàn thực phẩm tại các huyện ngoại thành cũng đang được siết chặt. Tại xã Quảng Oai, Chủ tịch UBND xã chị Nam cho biết, nguồn thực phẩm cung cấp cho các chợ dân sinh trên địa bàn được nhập từ nhiều đầu mối khác nhau nên việc kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc vẫn gặp không ít khó khăn. Một số hộ kinh doanh nhỏ lẻ chưa thực hiện đầy đủ việc lưu giữ hóa đơn, chứng từ chứng minh xuất xứ hàng hóa theo quy định.
Để hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm, địa phương đã chỉ đạo các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra đột xuất tại các điểm kinh doanh, đặc biệt đối với các mặt hàng tươi sống và thực phẩm chế biến sẵn. Đồng thời, yêu cầu các tiểu thương ký cam kết không buôn bán hàng hóa không rõ nguồn gốc, thực phẩm kém chất lượng nhằm bảo vệ sức khỏe người dân.
Việc tăng cường kiểm tra liên ngành, xử lý nghiêm vi phạm và nâng cao ý thức của người kinh doanh được xem là giải pháp quan trọng nhằm từng bước lập lại trật tự trong hoạt động kinh doanh thực phẩm tại các chợ dân sinh. Tuy nhiên, để công tác này đạt hiệu quả bền vững, bên cạnh sự vào cuộc của cơ quan chức năng, rất cần sự phối hợp và nâng cao trách nhiệm từ chính các tiểu thương và người tiêu dùng trong việc lựa chọn, kinh doanh thực phẩm an toàn.
Đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, xây dựng chợ dân sinh an toàn
Song song với công tác kiểm tra, Hà Nội đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý an toàn thực phẩm. Một trong những điểm nhấn nổi bật là việc đưa vào vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm bằng mã QR tại nhiều chợ dân sinh trên địa bàn.
Thông qua hệ thống này, người tiêu dùng có thể dễ dàng kiểm tra thông tin về nguồn gốc sản phẩm, đơn vị cung cấp, thời gian sản xuất và quá trình lưu thông hàng hóa chỉ bằng điện thoại thông minh. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm minh bạch thông tin và nâng cao niềm tin của người dân đối với thực phẩm lưu thông trên thị trường.
Tại chợ Thượng Thanh, mô hình chợ dân sinh an toàn đã được triển khai thí điểm với nhiều tiểu thương tham gia dán tem QR cho các mặt hàng rau củ, thịt cá và thực phẩm chế biến sẵn. Việc áp dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc không chỉ hỗ trợ công tác quản lý mà còn giúp xử lý nhanh khi phát hiện hàng hóa vi phạm.
Sau một số vụ việc nghiêm trọng liên quan đến thực phẩm không bảo đảm an toàn thời gian qua, Hà Nội tiếp tục yêu cầu các chợ đầu mối, chợ dân sinh tăng cường kết nối dữ liệu với hệ thống quản lý chung của thành phố. Những cơ sở vi phạm nhiều lần có thể bị đình chỉ hoạt động hoặc thu hồi giấy phép kinh doanh.
Ngoài ra, thành phố cũng đang đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng tại nhiều chợ truyền thống. Các khu vực kinh doanh thực phẩm tươi sống được bố trí riêng biệt; hệ thống thoát nước, xử lý rác thải và khu sơ chế thực phẩm từng bước được cải thiện nhằm bảo đảm vệ sinh môi trường.
Nhiều chuyên gia cho rằng, để kiểm soát triệt để thực phẩm bẩn tại chợ dân sinh, ngoài chế tài xử phạt cần có thêm các chính sách hỗ trợ tiểu thương. Trong đó, việc hỗ trợ thiết bị bảo quản lạnh, hướng dẫn lưu trữ hồ sơ nguồn gốc hàng hóa và kết nối nguồn cung hợp pháp sẽ giúp các hộ kinh doanh nhỏ lẻ dễ dàng tuân thủ quy định hơn.
Bên cạnh vai trò của cơ quan quản lý, người tiêu dùng cũng được khuyến cáo nâng cao cảnh giác khi lựa chọn thực phẩm. Việc ưu tiên mua hàng tại các quầy có nguồn gốc rõ ràng, có tem truy xuất và bảo đảm điều kiện vệ sinh sẽ góp phần hạn chế đầu ra của thực phẩm bẩn.
Theo đánh giá của các ngành chức năng, sau hơn 4 tháng triển khai đồng bộ các giải pháp, số vụ vi phạm liên quan đến thực phẩm không rõ nguồn gốc tại nhiều chợ dân sinh đã giảm đáng kể. Ý thức của một bộ phận tiểu thương và người dân cũng dần được nâng lên.
Tuy nhiên, tình trạng kinh doanh tự phát quanh các khu chợ, hoạt động buôn bán trên vỉa hè và nguồn hàng trôi nổi vẫn là thách thức lớn đối với công tác quản lý. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, lực lượng chức năng và cộng đồng dân cư trong việc giám sát, phát hiện và xử lý vi phạm.
Có thể thấy, việc siết chặt quản lý thực phẩm bẩn tại các chợ dân sinh không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là giải pháp lâu dài nhằm xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hướng tới hệ thống phân phối thực phẩm an toàn, bền vững cho người dân Thủ đô.
Nam Sơn
