THCL - Donald Trump và Hillary Clinton đã kết thúc ba hiệp đấu quan trọng trước trận chung kết-cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ lần thứ 45, diễn ra vào ngày 8/11 tới.

Nước Mỹ sẽ có một nữ Tổng tư lệnh?

Vị tỷ phú bất động sản và nữ cựu Ngoại trưởng Mỹ đã mang đến nhiều cung bậc cảm xúc cho cử tri Mỹ và những người quan tâm đến chính trường Mỹ cũng như đời sống chính trị tại xứ cờ hoa.

Sau các hiệp đấu, những vấn đề lớn của nước Mỹ đã được lột tả hết và chương hành động của chính phủ Mỹ trong tương lai cũng dần được định hình. Sau 270 phút của ba hiệp đấu, dù vị Tổng thống Mỹ trong tương lai chưa thể xác định được, nhưng hình ảnh vị Tổng tư lệnh của nước Mỹ thì đã dần rõ nét.

Cho đến giờ phút này, hầu hết giới truyền thông đều nghiêng về nhận định nước Mỹ sẽ có một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử, tuy nhiên giới phân tích thì vẫn chưa hoàn toàn nghiêng về chiến thắng của bà Hillary Clinton. Một phần vì ám ảnh bởi cuộc bầu cử năm 2000 khi người dẫn điểm trong các cuộc thăm dò lại thất bại, một phần vì bà Hillary không quá xuất sắc.

Bà Hillary bước vào cuộc đua tranh với lợi thế gần như tuyệt đối, nhưng bà không thể tạo ra ưu thế tuyệt đối trước đối thủ. Tổng kết lại bà cuộc tranh luận trực tiếp trên truyền hình càng cho thấy rõ điều ấy và sự lưỡng lự của cử tri Mỹ là có cơ sở.

Hiệp đấu thứ nhất: Mỹ cần làm kinh tế giỏi hay quan hệ ngoại giao?

Với phong cách của một nhà ngoại giao tầm cỡ, bà Hillary đã cho thấy hình ảnh một vị Tổng thống Mỹ xứng đáng đại diện cho nước Mỹ với vai trò là trung tâm quyền lực của thế giới. Với diện mạo trong cuộc tranh luận đầu tiên này, bà Hillary càng làm rõ nét hơn hình ảnh đó.

Bà đã thể hiện khá tốt những ưu điểm của mình từ kinh nghiệm của một Ngoại trưởng Mỹ, một Thượng nghị sĩ, một Đệ nhất Phu nhân của nước Mỹ. Bà đã chứng tỏ tầm nhìn bao quát của một Tổng thống Mỹ trong đối nội và đối ngoại. Hillary đã rất ấn tượng và ghi điểm khi nhắc cho Trump rằng chức năng và nhiệm vụ của Tổng thống Mỹ.

Người đứng đầu nhà nước Mỹ là quản lý điều hành một quốc gia chứ không phải chỉ là vai trò quản trị một doanh nghiệp. Đây là sự khác biệt lớn nhất trong tầm nhìn giữa Trump và Hillary.

Đó cũng là yếu điểm lớn nhất của Trump nói riêng và một doanh nhân khi tham gia vào đời sống chính trị nói chung. Trong tranh luận, Trump chưa cho thấy khả năng khắc phục của mình.

Bà Hillary Clinton và ông Donald Trump trong cuộc tranh luận trực tiếp ngày 26.9. Ảnh: AFP

Bà Hillary đã rất khôn khéo trong việc né tránh những đòn tấn công của đối thủ vào điểm yếu của mình. Khi Trump tập trung vào các vấn đề kinh tế, Hillary cho rằng ông ta là doanh nhân nên có thể nói nhiều về vấn đề kinh tế là hết sức bình thường.

An ninh đang là yếu điểm của chính quyền Obama, trong khi chương trình hành động của bà Hillary được nhận diện là sẽ kế thừa di sản ấy. Khi bị Trump tấn công vào yếu điểm này, Hillary đã tương kế tựu kế hạ tầm của Trump khi cho rằng thấy biện pháp của vị tỷ phú linh hoạt nhưng thiếu tính toàn cục, sẽ đưa nước Mỹ vào ma trận khi đối phương giăng ra.

Dù hạ thấp tầm nhìn của Trump chỉ là quản trị doanh nghiệp, song không thể phủ nhận đó là yếu điểm của bà Hillary. Bà tiếp cận vấn đề với kinh nghiệm chính trị truyền thống là tầm nhìn bao quát với giải pháp toàn cục, song bà lại thiếu biện pháp thực tế, điều đó hết sức nguy hại. TPP của Obama đang bế tắc là bài học cho Hillary về “nhiều giải pháp thiếu biện pháp”.

Đây là điểm thua rõ nhất của bà Hillary trước ông Trump. Vì có kinh nghiệm trong quản lý vi mô nên ông Trump giỏi trong việc “chỉ mặt gọi tên” những lợi ích Mỹ cũng như nguyên nhân lợi ích Mỹ bị mất đi hay sức mạnh Mỹ suy giảm.

Do vậy, những biện pháp của Trump là cụ thể, sát với cuộc sống của người Mỹ. Và đó cũng chính là nguyên nhân Trump được cử tri lựa chọn, cho dù ông gần như bị cả hệ thống chính trị Mỹ muốn gạt bỏ.

Hiệp đấu thứ hai : Đỉnh cao nghệ thuật bới móc, hạ nhục cá nhân

Với lợi thế trong cuộc tranh luận lần thứ nhất và những bê bối của Trump bị đối thủ phanh phui, bị giới phân tích nhào nặn và giới truyền thông tô vẽ, bà Hillary Clinton tiếp tục cho rằng mình mới phù hợp với vai trò người đứng đầu nước Mỹ, còn Donald Trump thì không đủ tư chất để làm Tổng thống của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ.

Và cuộc tranh luận đã là nơi cặp đôi Hillary – Trump thể hiện nghệ thuật đào bới của mình đạt đến đỉnh cao, mục đích là làm xấu hình ảnh của đối thủ trong mắt cử tri.

Từ những vũ khí được cung cấp từ việc nhào nặn xì căng đan của anh thanh niên Trump ngày nào, của tỷ phú bất động sản Trump ngày nào, bà Hillary đã dồn đối thủ vào chân tường với sự thật không thể chối cãi.

Ông Donald Trump và bà Hillary Clinton trong cuộc tranh luận trực tiếp ngày 9.10. Ảnh: BBC

Với hình ảnh và cách ứng xử được cho là thô lỗ của Trump được ghi lại qua video từ 11 năm về trước, Hillary xuất chiêu ngay, buộc vị tỷ phú phải thú nhận là “không tự hào” gì về lối hành xử đó, phải lên tiếng xin lỗi gia đình mình và người dân Mỹ. Trump nói: “Không ai tôn trọng phụ nữ bằng tôi. Tôi rất xấu hổ về những gì đã xảy ra”.

Với vụ bê bối về thuế và kinh doanh thua lỗ từ hơn 20 năm trước của vị tỷ phú bất động sản, Hillary cáo buộc ông Trump tìm cách né thuế bằng việc khai báo thua lỗ. Đối mặt với sự việc này Donald Trump không còn cách nào khác để gỡ thế bí, đành phải chấp nhận sự thật : “Tất nhiên là tôi làm vậy rồi”.

Và Donald Trump cũng sử dụng vũ khí trong tay và bắt đầu đào bới về quá khứ của cựu Tổng thống Bill Clinton. Thế là một sự việc mà Hillary muốn lãng quên hay ít nhất là không muốn trở thành đề tài trong cuộc tranh luận, song bà đã không tránh được. Trump phản pháo rằng sự thô lỗ của mình không là gì so với các vụ bê bối tình ái ông Clinton.

Rồi bê bối thư điện tử cá nhân của bà Hillary cũng bị vị tỷ phú lôi ra để bật lại các đòn tấn công của đối thủ. Thậm chí Trump còn đe dọa nếu đắc cử Tổng thống Mỹ thì sẽ chỉ định một công tố viên đặc trách điều tra đối thủ và gián tiếp cho rằng sẽ bỏ tù bà Hillary. Có lẽ đào bới và nhào nặn bê bối quá khứ thành vũ khí tấn công là điểm nhấn rõ nhất trong hiệp đấu thứ hai này.

Sau cuộc tỷ thí về nghệ thuật đào bới, hình ảnh một “Trump thiên tài kinh doanh” đã trở nên tầm thường quá mức và hình ảnh một cựu Đệ nhất Phu nhân quyền quý của nước Mỹ cũng phần nào bị hoen ố trong mắt của cử tri. Cuộc đấu trí lần thứ hai trở thành trận đấu võ miệng của những người, mà một trong hai sẽ là Tổng thống của nước Mỹ trong tương lai.

Hiệp đầu thứ ba: Phơi bày sức mạnh Mỹ...

Trong hiệp đầu cuối cùng này, những gì bị xem là bê bối, là xấu xa của đối thủ không được các ứng viên dùng làm vũ khi tấn công. Thay vào đó là sự bất hợp lý hay tính khả thi trong các giải pháp, biện pháp của đối thủ được các ứng viên nhận diện để ra đòn, phản đòn. Bởi lẽ đây là thời điểm cử tri Mỹ xem khả năng nắm bắt và xử lý vấn để của Tổng thống tương lai, để lựa chọn.

Ông Trump và bà Hillary trong cuộc tranh luận trực tiếp ngày 19.10. Ảnh: Reuters

Bà Hillary được ưu tiên xuất chiêu trước và đã quyết định tấn công đối thủ ngay từ phát pháo đầu tiên khi cho rằng quyền lực tối cao của nước Mỹ - Hiến pháp – phải bảo vệ lợi ích cho mọi người dân Mỹ, chứ không chỉ những tập đoàn kinh doanh và những người giàu có. Trump thì dùng sự thật 33.000 người Mỹ chết mỗi năm vì súng để cho rằng sức mạnh Mỹ chưa ổn.

Trước nghi ngại lợi ích Mỹ bị xâm hại, sức mạnh Mỹ bị đe doạ bởi người nhập cư thì bà Hillary cho rằng vấn đó không có nguyên nhân từ những người đang vào nước Mỹ và chỉ cần cơ chế kiềm soát tốt. Tuy nhiên, đối thủ của Hillary đã lấy số liệu người nhập cư phạm tội bị chính quyền Obama trục xuất để chứng minh bà không nắm được vấn đề hoặc che giấu sự thật.

Khi mở cửa biên giới và tự do hoá thương mại được xem là cơ hội cho đối tác tận dụng để “xẻ thịt” nước Mỹ, bà Hillary đã bị đối thủ tận dụng điểm yếu là mâu thuẫn trong quan điểm để quật lại bà. Những nguyên tắc vàng của TPP với thương mại thế giới từng được bà Hillary ủng hộ rồi lại bị bà phản đối khi có ước vọng bước vào Toà Bạch Ốc luôn bị đối thủ khai thác và tấn công.

Khi lợi ích của người dân Mỹ gặp rào cản là nợ công, bà Hillary chọn đánh thế người có thu nhập cao để bù đắp phúc lợi xã hội cho người có thu nhập thấp và kiên quyết không gia tăng nợ công. Song đối thủ của bà có số liệu nợ công tăng gấp đôi trong thời kỳ Obama làm tổng thống để chứng minh lập luận của bà không thuyết phục, thiếu khả thi.

Đặc biệt, trong cuộc tranh luận này, bà Hillary đã chính thức chỉ mặt gọi tên Kremlin là “kẻ phá đám” làm ảnh hưởng tới giá trị Mỹ và sức mạnh Mỹ, còn Trump là con rối Putin sẽ gây thiệt hại cho lợi ích Mỹ. Do là hiệp đấu cuối, không còn cơ hội nói lại với cử tri nên cả hai ứng viên đã thận trọng trong thề hiện quan điểm với nhiều vấn đề nhạy cảm, để tránh mất lòng cử tri.

Tóm lại, sau ba hiệp đấu trực tiếp, có thể nhận diện ưu thế đang nghiêng về nữ cựu Ngoại trưởng và có lẽ cử tri Mỹ sẽ cho bà Hillary một cơ hội như lời ước nguyện sau cùng của bà trước khi rời sân khấu ở hiệp đấu cuối cùng : “Hãy cho tôi cơ hội”.

Ngọc Việt - Baodatviet