Tây Yên Tử và hành trình đánh thức vùng thánh địa phía mặt trời lặn

Dấu ấn lịch sử trên con đường của vị vua hóa Phật

Trở lại Tây Yên Tử vào một ngày nắng nhẹ đầu xuân, khi những dải sương mờ còn bảng lảng trên các đỉnh núi, tôi hòa mình vào dòng người hành hương đang nối đuôi nhau hướng về đỉnh thiêng. Trong tâm thức người Việt, Yên Tử từ lâu đã được coi là đỉnh cao của sự giải thoát và tĩnh lặng. Tuy nhiên, nếu sườn Đông từ phía Quảng Ninh vốn đã quá quen thuộc với những bậc đá rêu phong và các ngôi chùa cổ kính, thì sườn Tây thuộc địa phận xã Tây Yên Tử, huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang (cũ), nay thuộc tỉnh Bắc Ninh, lại mang một vẻ đẹp khác biệt. Đó là sự giao thoa tuyệt mỹ giữa nét hoảng sơ, hùng vĩ của thiên nhiên với những giá trị văn hóa bản địa đặc sắc.

Lịch sử ghi lại rằng, sườn Tây chính là cung đường mà Phật hoàng cùng các đệ tử năm xưa thường xuyên qua lại để thuyết pháp và xây dựng nền móng cho thiền phái Trúc Lâm. Tầm nhìn chiến lược về quy hoạch khu vực này từ giai đoạn 2012 – 2016 đã tạo ra một bệ phóng vững chắc cho sự hồi sinh của vùng thánh địa. Mục tiêu đặt ra không chỉ là xây dựng một khu du lịch đơn thuần, mà là hình thành một vùng di sản tổng hòa các yếu tố lịch sử, văn hóa và hệ sinh thái rừng đặc dụng.

Giờ đây, thay vì những lối mòn hiểm trở và vách đá cheo leo năm xưa, một không gian phục vụ du lịch quy mô 124ha đã hiện hữu. Sự thay đổi này đưa di sản đến gần hơn với mỗi người dân, biến hành trình tìm về cội nguồn trở nên thuận tiện nhưng vẫn giữ trọn vẹn sự tôn nghiêm. Bước chân vào khu văn hóa tâm linh do Giáo hội Phật giáo chủ trì, sự tĩnh tại nhanh chóng xâm chiếm tâm trí du khách. Trên diện tích 26ha với cụm 4 điểm chùa được thiết kế theo lối kiến trúc thời Trần, quần thể Trúc Lâm Yên Tử hiện lên uy nghiêm giữa đại ngàn xanh thẳm.

Những công trình biểu tượng và trải nghiệm đa giác quan

Điểm nhấn thực sự gây ấn tượng mạnh mẽ với bất kỳ ai khi đặt chân đến đây chính là Hoa Nghiêm bảo tháp tọa lạc giữa lòng hồ. Đây không chỉ là một công trình kiến trúc đơn thuần mà còn là tháp chuông bằng gỗ có quy mô tầm cỡ trong khu vực Đông Nam Á. Tiếng chuông chùa ngân vang giữa thung lũng, len lỏi qua từng kẽ lá rừng già như một lời nhắc nhở về sự tỉnh thức và lòng từ bi. Chính những công trình đậm đà bản sắc này đã biến Tây Yên Tử trở thành một thánh địa thực thụ, nơi những người trẻ tuổi tìm thấy sự bình yên giữa áp lực của cuộc sống hiện đại, và những người lớn tuổi tìm thấy sự an ủi trong đức tin.

Khu du lịch không chỉ dừng lại ở việc chiêm bái. Hệ thống cáp treo hiện đại đưa du khách lướt đi trên những cánh rừng nguyên sinh, mở ra tầm nhìn bao quát toàn bộ vùng núi non trùng điệp. Từ trên cao, bức tranh thiên nhiên sườn Tây hiện ra với những mảng màu xanh đa sắc, từ màu xanh non của chồi biếc đến màu xanh thẫm của những cây cổ thụ trăm năm. Trải nghiệm này mang đến một cảm giác tự do, khoáng đạt, giúp con người rũ bỏ mọi muộn phiền để hòa nhập vào thiên nhiên.

Khát vọng nâng tầm và tư duy du lịch hiện đại

Gặp bà Nguyễn Thị Kim Ngân, Giám đốc vận hành Khu du lịch sinh thái Tây Yên Tử, khi bà đang trực tiếp điều phối dòng khách đổ về dịp đầu xuân, tôi mới cảm nhận rõ hơn những thăng trầm của dự án này. Đi vào vận hành từ tháng 2 năm 2019 do Công ty Cổ phần dịch vụ Tây Yên Tử làm chủ đầu tư, khu du lịch đã có lúc phải tạm dừng suốt 3 năm vì đại dịch toàn cầu. Thế nhưng, sức sống của vùng đất thiêng không dễ dàng bị dập tắt. Ngay khi trở lại, nơi đây đã chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ với lượng khách tăng trưởng vượt bậc, đón gần 1 triệu lượt du khách tính đến thời điểm hiện tại.

Bà Ngân chia sẻ, tính từ đầu năm nay, đã có khoảng 6 vạn lượt du khách tìm về đây. Con số này không chỉ là những thống kê khô khan, mà là minh chứng cho sức hút từ những sản phẩm du lịch mới được đầu tư bài bản. Khu vực tháp chuông vừa khánh thành dịp Tết nhanh chóng trở thành "tọa độ check-in" yêu thích của giới trẻ, tạo nên một làn sóng quan tâm lớn trên các nền tảng mạng xã hội. Đối với đội ngũ vận hành, đây là tín hiệu vui nhưng cũng là động lực để không ngừng hoàn thiện dịch vụ.

Sự chuyên nghiệp hóa là điều dễ dàng nhận thấy khi quan sát cách vận hành tại đây. Toàn bộ khu vực dịch vụ bán hàng tạm bợ hiện nay sẽ sớm được thay thế bằng hệ thống kiến trúc kiên cố, đồng nhất với phong cách chung của toàn khu di tích. Tư duy làm du lịch bền vững được thể hiện qua việc giảm thiểu tác động đến môi trường tự nhiên, trong khi vẫn đảm bảo tiện nghi cho khách lưu trú.

Hướng tới mô hình du lịch khép kín và bền vững

Nhìn về tương lai, câu chuyện của Tây Yên Tử đang bước sang một trang mới đầy hứa hẹn. Giai đoạn 2 của dự án đang được tích cực triển khai với việc xây dựng hạ tầng kỹ thuật đồng bộ và mở rộng các dịch vụ tiện ích. Mục tiêu hướng tới là một mô hình du lịch khép kín hoàn chỉnh, nơi du khách có thể tận hưởng đầy đủ các dịch vụ từ lưu trú cao cấp, ẩm thực vùng miền đến các hoạt động trải nghiệm văn hóa nghệ thuật đặc sắc.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc tạo ra sinh kế bền vững cho người dân địa phương. Lễ hội Xuân Tây Yên Tử hàng năm đã trở thành một sự kiện văn hóa lớn, không chỉ thu hút khách thập phương mà còn là dịp để quảng bá các sản vật, nghệ thuật dân gian của vùng đất nơi đây. Khi hạ tầng hoàn thiện, Tây Yên Tử sẽ không còn là điểm đến "đi và về trong ngày" mà sẽ là nơi du khách dừng chân ở lại lâu hơn để cảm nhận hơi thở của núi rừng lúc đêm về, để tham gia vào những khóa tu ngắn hạn hay đơn giản là để tìm lại chính mình trong không gian thiền định.

Sự kết hợp giữa lòng tôn kính tiền nhân và tư duy kinh doanh hiện đại đang biến sườn Tây thành một viên ngọc sáng trên bản đồ du lịch Việt Nam. Những bạn trẻ yêu thích khám phá sẽ tìm thấy ở đây sự mới lạ, những góc ảnh nghệ thuật bên các công trình gỗ tinh xảo. Những gia đình sẽ có không gian để gắn kết, giáo dục con trẻ về lịch sử dân tộc. Và những tâm hồn đang mệt mỏi sẽ tìm thấy một bến đỗ an yên để nạp lại năng lượng.

Rời Tây Yên Tử khi bóng chiều đã đổ dài trên những cánh rừng già, tiếng chuông từ Hoa Nghiêm bảo tháp vẫn còn văng vẳng bên tai. Tôi tin rằng, hành trình đánh thức vùng thánh địa phía mặt trời lặn đang đi đúng hướng. Nơi đây, lịch sử vẫn đang được viết tiếp bằng những công trình tâm huyết và những trái tim luôn khao khát nâng tầm giá trị di sản dân tộc. Tây Yên Tử không chỉ là một điểm đến, đó là một hành trình trở về với những giá trị cốt lõi của tâm hồn Việt.

Tâm An