LTS: Quần áo, trang phục là những vật dụng thiết yếu tiếp xúc trực tiếp với làn da con người mỗi ngày. Để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng trước các rủi ro từ dư lượng hóa chất độc hại như Formaldehyt hay Amin thơm chuyển hóa từ thuốc nhuộm, Bộ Công Thương đã ban hành QCVN 01:2017/BCT, bắt buộc các sản phẩm dệt may phải được chứng nhận hợp quy (dấu CR) trước khi bán ra thị trường. Thế nhưng, khoảng cách từ quy chuẩn pháp luật đến thực tiễn tuân thủ dường như vẫn còn nhiều bất cập và đáng lo ngại.
Dưới đây là những ghi nhận của phóng viên về những dấu hiệu bất thường trong việc gắn mác hợp quy tại một trung tâm thời trang lớn trên địa bàn phường Phủ Lý, tỉnh Ninh Bình.
Nhập nhèm nguồn gốc hàng hóa và dấu hiệu lạm dụng tem kiểm định CR
Tọa lạc tại số 150 phố Biên Hòa, phường Phủ Lý, tỉnh Ninh Bình, Trung tâm thời trang Nam – Nữ, Trẻ em mang thương hiệu Centimet vừa rầm rộ khai trương vào tháng 4/2026. Với diện tích mặt bằng lên tới khoảng 1500m2, trung tâm này được quảng bá là một trong những điểm đến mua sắm quy mô lớn, cung cấp đa dạng các chủng loại thời trang từ hàng thiết kế trong nước cho đến hàng nhập khẩu Quảng Châu (Trung Quốc). Thực tế ghi nhận cho thấy, mỗi ngày cơ sở này thu hút một lượng khách hàng rất lớn đến tham quan và trải nghiệm mua sắm.
Với một không gian hoành tráng và sự đa dạng về mẫu mã, người tiêu dùng hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào một chất lượng dịch vụ và hàng hóa tương xứng, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật. Tuy nhiên, qua quan sát của phóng viên, tại đây còn tồn tại nhiều vấn đề bất cập liên quan đến các sản phẩm bày bán.
Tại khu vực trưng bày các sản phẩm quần áo nam, nữ và trẻ em nhập khẩu từ Trung Quốc, điểm bất thường đầu tiên dễ dàng nhận thấy là sự vắng bóng hoàn toàn của các tem nhãn phụ bằng tiếng Việt. Theo quy định về nhãn hàng hóa, sản phẩm nhập khẩu bắt buộc phải có nhãn phụ thể hiện rõ tên đơn vị nhập khẩu, đơn vị chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm tại thị trường Việt Nam, thành phần, hướng dẫn sử dụng và các cảnh báo an toàn. Tại Centimet, những bộ quần áo ngoại nhập này chỉ có duy nhất chiếc tem gốc in chằng chịt chữ Trung Quốc, ngoại trừ thông tin về giá của sản phẩm bằng chữ tiếng Việt.
Tuy nhiên, đó chưa phải là điều quan ngại nhất. Tại các khu vực bày bán thời trang thiết kế mang thương hiệu Centimet (do Công ty TNHH L.SEA sản xuất) và thương hiệu AMADO, toàn bộ các tem nhãn giấy gắn trên sản phẩm đều được in dấu "CR".
Cần nhắc lại, dấu CR là minh chứng pháp lý cho việc một sản phẩm đã vượt qua các bài kiểm định khắt khe của cơ quan nhà nước, đáp ứng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2017/BCT về giới hạn hàm lượng Formaldehyt và Amin thơm (những chất có nguy cơ gây viêm da, dị ứng, thậm chí gây ung thư). Thế nhưng, điểm kỳ lạ là trên các mác giấy của Centimet và AMADO, dấu CR được in cố định, rập khuôn tại đúng một vị trí trên hàng ngàn sản phẩm có chất liệu, màu sắc và kiểu dáng khác nhau. Cách in ấn này tạo ra cảm giác chiếc tem hợp quy quan trọng của nhà nước chỉ đang được sử dụng như một họa tiết "trang trí" có sẵn, được in hàng loạt để chờ đính lên bất kỳ sản phẩm nào vừa xuất xưởng, thay vì là kết quả của một quá trình lấy mẫu, gửi đi thử nghiệm và chờ cấp chứng nhận theo từng lô hàng.
Lời trần tình của doanh nghiệp
Để làm rõ những nghi vấn mang tính hệ thống này, với tinh thần khách quan và tôn trọng quyền được phản hồi của doanh nghiệp, phóng viên đã lần theo địa chỉ pháp lý để tìm đến trụ sở của hai đơn vị liên quan. Tại địa chỉ Xóm 1 thôn Thanh Nộn, Phường Lý Thường Kiệt, Tỉnh Ninh Bình (nơi đăng ký kinh doanh của cả Công ty TNHH L.SEA và Công ty CP AMADO Việt Nam), chúng tôi đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Thị Vân Anh – đại diện Công ty TNHH L.SEA cùng chồng bà.
Mở đầu buổi làm việc, đại diện doanh nghiệp xác nhận một thông tin pháp lý khá phức tạp: Công ty CP AMADO Việt Nam hiện đã giải thể. Thương hiệu thời trang Amado hiện không còn gắn liền với một thực thể doanh nghiệp mà thuộc quyền sở hữu cá nhân và đã được chuyển giao cho "một bạn khác". Sự thay đổi vỏ bọc pháp lý này càng làm tăng thêm tính rủi ro cho người mua nếu sản phẩm gặp vấn đề, bởi việc truy trách nhiệm một cá nhân phân phối hàng hóa diện rộng là điều không hề đơn giản.
Đi sâu vào vấn đề cốt lõi về chất lượng sản phẩm, đại diện doanh nghiệp đã thẳng thắn thừa nhận một sự thật gây sốc: Hiện tại, toàn bộ các sản phẩm mang thương hiệu Centimet và Amado đang kinh doanh tại trung tâm đều chưa có giấy chứng nhận hợp quy.
Lý giải cho việc "bỏ qua" quy định pháp luật bắt buộc này, chủ doanh nghiệp viện dẫn bài toán về chi phí và tính chất ngành hàng. Cụ thể, chi phí để làm kiểm định hợp quy cho một mẫu sản phẩm có thể lên tới mười mấy triệu đồng. Trong khi đó, mô hình kinh doanh của họ mang đặc thù "thời trang nhanh", mẫu mã thay đổi liên tục, mỗi mẫu chỉ sản xuất hoặc nhập về với số lượng nhỏ giọt (khoảng 50 sản phẩm). Nếu gánh thêm chi phí kiểm định, giá thành mỗi sản phẩm sẽ đội lên hàng trăm nghìn đồng, triệt tiêu hoàn toàn biên độ lợi nhuận. Đối với nguồn hàng nhập từ Trung Quốc, vị đại diện này cho rằng chỉ cần có tờ khai hải quan là đủ, với niềm tin cảm tính rằng "đơn vị nhập khẩu ở nước ngoài đã thực hiện kiểm nghiệm trước khi đưa về Việt Nam".
Chiếu theo Quy chuẩn QCVN 01:2017/BCT được Bộ Công Thương ban hành có thể thấy quy định này không nhằm mục đích làm khó doanh nghiệp, mà là hàng rào kỹ thuật tối thiểu để bảo vệ sức khỏe người dân. Việc doanh nghiệp biết rõ sản phẩm chưa được lấy mẫu thử nghiệm, chưa được đánh giá đạt chuẩn mà vẫn vô tư cho in sẵn dấu CR lên tem mác để đính vào quần áo bán ra thị trường là hành vi có dấu hiệu lừa dối người tiêu dùng. Khách hàng khi nhìn thấy dấu CR sẽ lầm tưởng rằng bộ quần áo họ mua cho bản thân, hoặc cho con trẻ, đã an toàn tuyệt đối với làn da.
Hơn nữa, quan điểm cho rằng "hàng Trung Quốc chỉ cần tờ khai hải quan" là sự ngụy biện. Tờ khai hải quan chỉ là chứng từ thông quan về mặt thương mại, hoàn toàn không có giá trị thay thế cho các chứng nhận chất lượng lưu hành nội địa theo quy định của pháp luật Việt Nam. Việc phó mặc sự an toàn của người dùng vào "niềm tin" đối với nhà cung cấp nước ngoài là sự trốn tránh trách nhiệm của đơn vị phân phối trực tiếp.
Cần sớm có sự vào cuộc của cơ quan chức năng
Hành lang pháp lý liên quan đến vấn đề này đã được quy định rất rõ ràng. Căn cứ theo Thông tư số 07/2018/TT-BCT sửa đổi Thông tư số 21/2017/TT-BCT, từ ngày 01/01/2019, mọi sản phẩm dệt may trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường bắt buộc phải được kiểm tra, công bố và dán nhãn chứng nhận hợp quy về mức giới hạn hàm lượng Formaldehyt và Amin thơm.
Chế tài xử phạt cũng đã được cụ thể hóa bằng những con số mang tính răn đe. Theo Điều 19 Nghị định 119/2017/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 126/2021/NĐ-CP), hành vi không sử dụng dấu hợp quy, hoặc "sử dụng dấu hợp quy không đúng quy định" đối với sản phẩm hàng hóa là đối tượng phải công bố hợp quy có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng. Nghiêm khắc hơn, pháp luật còn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc thu hồi và tái chế, thay đổi mục đích sử dụng, hoặc buộc tiêu hủy sản phẩm vi phạm gây hại cho sức khỏe con người.
Sự thừa nhận của đại diện Công ty TNHH L.SEA về việc chưa kiểm định nhưng sản phẩm tại Trung tâm thời trang Centimet vẫn mang mác CR đang đặt ra dấu hỏi rất lớn rằng: Liệu hàng ngàn bộ quần áo, đặc biệt là quần áo trẻ em – đối tượng có làn da cực kỳ nhạy cảm – đang được bán ra mỗi ngày tại đây có thực sự an toàn?
Đã đến lúc Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Ninh Bình, Sở Công Thương cùng các lực lượng chức năng liên quan cần kiểm tra, xác minh chéo các dữ liệu, lấy mẫu kiểm nghiệm độc lập và làm rõ các dấu hiệu vi phạm tại Trung tâm thời trang Centimet. Việc xử lý vi phạm để thiết lập lại sự công bằng trong môi trường kinh doanh và bảo vệ quyền lợi chính đáng và sức khỏe, sự an toàn của người tiêu dùng.
PV
