Việt Nam hiện là một trong 16 quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao nhất thế giới, song cũng đang đối mặt với nhiều áp lực từ các mô hình sản xuất thiếu bền vững, đặc biệt trong rừng trồng sản xuất, rừng ngập mặn và nuôi trồng thủy sản. Trong bối cảnh đó, BIODEV2030 được kỳ vọng trở thành động lực thúc đẩy chuyển đổi sang các phương thức sản xuất có trách nhiệm hơn, hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo tồn thiên nhiên.
BIODEV2030 là sáng kiến toàn cầu về bảo tồn đa dạng sinh học, trong đó Việt Nam là quốc gia châu Á duy nhất tham gia. Dự án do Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên tại Việt Nam (WWF-Việt Nam) phối hợp với Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Cục Thủy sản và Kiểm ngư triển khai tại TP. Đà Nẵng và tỉnh Cà Mau.
Sau một năm thực hiện, dự án đã hỗ trợ xây dựng các mô hình liên kết giữa hộ dân với doanh nghiệp và giữa các hộ dân trong hợp tác xã, thúc đẩy chuyển đổi từ phương thức sản xuất truyền thống sang sản xuất có trách nhiệm, gắn với bảo tồn đa dạng sinh học.
Trong lĩnh vực lâm nghiệp, dự án đã hỗ trợ xây dựng kế hoạch quản lý rừng bền vững giai đoạn 2026 - 2030 cho Hợp tác xã Nông nghiệp Hiệp Thuận (TP. Đà Nẵng), đơn vị đang quản lý gần 1.500ha rừng trồng keo với sự tham gia của 260 hộ dân. Kế hoạch này tạo nền tảng để mở rộng diện tích rừng được cấp chứng chỉ lên 2.500ha vào năm 2028 và hướng tới 3.000ha vào năm 2030, góp phần bảo đảm nguồn cung gỗ ổn định và nâng cao giá trị chuỗi sản xuất lâm nghiệp.
Bên cạnh đó, dự án thúc đẩy phục hồi đa dạng sinh học thông qua việc hướng dẫn các hộ dân trồng xen cây bản địa trong rừng keo đạt chứng chỉ, đặc biệt tại các khu vực hành lang sông, suối. Các giải pháp này được kỳ vọng sẽ tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp và người dân, hướng tới phát triển lâm nghiệp trách nhiệm và bền vững.
Ở lĩnh vực thủy sản, mô hình nuôi tôm rừng bền vững đạt chứng nhận quốc tế ASC được triển khai tại tỉnh Cà Mau thông qua liên kết chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp xã hội Minh Phú và các hộ nuôi tôm rừng. Người dân được tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ con giống đạt chuẩn, bao tiêu sản phẩm với giá cao hơn thị trường và tiếp cận cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng.
Mô hình này không chỉ góp phần bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn mà còn nâng cao sinh kế cho người dân, tăng khả năng tiếp cận các thị trường xuất khẩu yêu cầu cao về trách nhiệm môi trường. Kết quả từ dự án đang tạo nền tảng để nhân rộng mô hình, góp phần thực hiện mục tiêu của tỉnh Cà Mau đạt 100% diện tích tôm rừng được chứng nhận theo định hướng phát triển ngành thủy sản giai đoạn 2023 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Sau một năm triển khai, BIODEV2030 đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực, từng bước đưa bảo tồn đa dạng sinh học trở thành động lực thúc đẩy chuyển đổi sản xuất trong lâm nghiệp và thủy sản, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.
Hậu Thạch (t/h)
