Nhiều tín hiệu cho thấy, tín dụng đang ấm dần lên. Song, chuyên gia tài chính vẫn tỏ ra lo ngại về tình hình tăng trưởng tín dụng, bởi nhìn vào cơ cấu thị trường tín dụng dễ dàng thấy một lượng vốn lớn đã được các NH đổ vào trái phiếu chính phủ (TPCP) .

Tín dụng đang ấm lên?

Theo nhiều lãnh đạo NH TMCP , nhu cầu tín dụng đang tăng lên bởi hai yếu tố là tính mùa vụ và kinh tế vĩ mô có chuyển biến tốt, biểu hiện qua sản xuất kinh doanh đang tốt lên, tồn kho giảm, thị trường bất động sản ấm lên, xuất khẩu tăng trưởng tốt… Tất cả những điều đó cho thấy, tăng trưởng tín dụng từ quý III trở đi sẽ khá hơn 2 quý đầu năm. Ông Đặng Bảo Khánh, Tổng giám đốc SeABank cho biết, chỉ tính riêng quý I và II/2014, tăng trưởng tín dụng của SeABank đạt khoảng 6% và đạt được một nửa kế hoạch đề ra. Trong đó, cho vay tiêu dùng chiếm tỷ lệ cao nhất. Ngoài ra thời gian tới, nhiều hợp đồng tín dụng đã được ký kết và đang chờ giải ngân.

Theo thống kê từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), 5 tháng đầu năm 2014, Kho bạc Nhà nước đã huy động được hơn 96.704 tỷ đồng TPCP, tương đương với mức đã huy động trong cả năm 2013. Và 85% khách hàng mua vẫn là các tổ chức tín dụng.

Như vậy có thể thấy rằng, tín dụng tăng trưởng chủ yếu là do các NH đổ vào TPCP và cho vay tiêu dùng. Còn đối tượng DN sẽ góp phần chính làm tăng trưởng tín dụng bền vững dường như vẫn đứng ngoài cuộc đua tăng trưởng tín dụng.

Chuyên gia NH, TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, những giải pháp hiện nay chỉ đang mang tính chất đối phó hơn là sự chủ động trong xử lý tình huống. Còn giải pháp để tăng trưởng tín dụng tốt hơn thì chưa nhìn thấy. "Bản thân NHNN cũng chưa có giải pháp nào hiệu quả. Việc NHNN kêu gọi các NHTM cho vay ra, nhưng việc cho vay hay không lại tùy thuộc vào các NH. Rõ ràng, việc thúc đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng hiện nay mang nhiều tính hô hào", ông Hiếu bình luận.

Thậm chí, lãnh đạo một số NH TMCP cũng khẳng định, mặc dù thời gian qua, nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh của NHNN đã được triển khai, đặc biệt là NHNN đã hạ lãi suất cho vay để tạo điều kiện cho DN tiếp cận được vốn. Tuy vậy, tín dụng từ đầu năm đến 22/5/2014 chỉ tăng 1,31% so với cuối năm ngoái. Ngoài nguyên nhân mang tính thời vụ, mấu chốt vẫn là do DN chưa phát sinh nhu cầu vay vốn.

DN vẫn đứng ngoài cuộc

Thực tế, có đến 80% nguồn thu của NH từ cho vay, vì vậy việc đầu tư vào TPCP không phải là giải pháp lâu dài, tuy nhiên do lượng tiền tồn trong kho quá lớn nên các NH phải tìm cách để giải phóng, ngoài ra việc tiếp tục mua TPCP vừa là tạo gối đệm thanh khoản cho các NH và cũng là giải pháp nhằm tiết kiệm chi phí vốn, thay vì cho vay trên thị trường liên NH với lãi suất thấp.

Dù tín dụng có tăng trưởng nhưng NH cũng không mấy vui bởi số lượng các DN vay là rất ít, thậm chí trao đổi với báo chí tại cuộc họp báo thường kỳ của NHNN, đại diện một NH TMCP đã bày tỏ: Tuy NH tìm nhiều cách nhưng kiếm DN tốt vay với mức lãi suất 5%/năm, cũng chỉ như mò kim dưới đáy bể.

Đó cũng là câu trả lời, vì sao gói tín dụng mấy nghìn tỷ với lãi suất thấp của NH không giải ngân được vì chưa có khách hàng nào đáp ứng đủ điều kiện. Về phía người đi vay, DN vẫn kêu lãi suất chưa đủ kích thích người vay. Các NH nên chấp nhận lãi biên thấp hơn, chỉ khoảng 2% là vừa.

Rõ ràng, bài toán tín dụng vẫn chưa thông, DN thì vẫn muốn NH hạ lãi suất thấp hơn nữa, trong khi NH thì muốn tìm DN thật sự khỏe mạnh. Tuy nhiên, theo chuyên gia kinh tế, vấn đề mấu chốt không chỉ là lãi suất cho vay thực sự phải hạ tiếp, mà muốn tín dụng tăng trưởng, cần phải cải thiện sức mua và tạo điều kiện cho DN giải phóng hàng tồn kho.

Tại diễn đàn Quốc hội Khóa XIII, một số đại biểu cũng thể hiện quan điểm: Lãi suất giảm như thời gian qua là hợp lý và nếu có thể, thời gian tới nên giảm thêm 0,5-1% nữa thì càng tốt.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, lãi suất không phải là yếu tố quan trọng hiện nay mà quan trọng là yếu tố kích cầu vốn, điều kiện để vay vốn và các chính sách hỗ trợ. Một trong những tồn tại hiện nay, đó là tổng cầu của nền kinh tế rất yếu. Do đó, vấn đề đặt ra là Chính phủ cần có các giải pháp làm tăng tổng cầu, mà một trong số đó là tăng đầu tư công, đồng thời phải làm sao giúp các DN tiếp cận được vốn.

Đồng tình với quan điểm trên, TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, để đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng bền vững, Chính phủ cần có kế hoạch đẩy mạnh phát triển sản xuất tiêu dùng hơn là sử dụng những giải pháp mang tính chất "chữa cháy" như hiện nay.

Sau những nỗ lực tái cơ cấu của hệ thống NH vẫn chưa mang lại kết quả như mong muốn, nhiều đại biểu quốc hội nhận định, nếu cứ chỉ có hệ thống NH “vào cuộc” thì dù cố gắng bao nhiêu đi nữa tín dụng sẽ vẫn tăng trưởng trầy trật. Bởi, chỉ mỗi chính sách tiền tệ không thể “nâng” được cả nền kinh tế mà phải song hành với chính sách tài khóa. Có như vậy, DN mới mạnh dạn vay vốn và đầu ra tín dụng dần khai thông.

Hoàng Hà