Cùng huy động trái phiếu, khác nhau về mục đích sử dụng vốn
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang xuất hiện nhiều kế hoạch phát hành mới với quy mô hàng nghìn tỷ đồng. Đáng chú ý, các thương vụ có cấu trúc và mục tiêu sử dụng vốn khá khác nhau, cho thấy nhu cầu vốn của doanh nghiệp đang phân hóa.
Vingroup dự kiến phát hành tối đa 455 tỷ won trái phiếu riêng lẻ tại Hàn Quốc, tương đương khoảng 8.400 tỷ đồng. Lô trái phiếu có kỳ hạn 3 năm, không chuyển đổi, không kèm chứng quyền và có bảo đảm. Lãi suất danh nghĩa tối đa 8%/năm, còn mức cụ thể sẽ được xác định theo điều kiện thị trường tại thời điểm phát hành.
Việc tiếp cận thị trường vốn quốc tế cho thấy doanh nghiệp đang mở rộng thêm kênh huy động thay vì chỉ phụ thuộc vào nguồn vốn trong nước. Với những tập đoàn có nhu cầu vốn lớn, đa dạng hóa thị trường và đồng tiền huy động có thể giúp phân bổ nguồn vốn linh hoạt hơn.
Trong khi đó, CII lựa chọn một cấu trúc khác khi dự kiến chào bán 67,198 triệu trái phiếu chuyển đổi cho cổ đông hiện hữu, giá 100.000 đồng/trái phiếu, qua đó có thể huy động gần 6.720 tỷ đồng. Khoản tiền này dự kiến được sử dụng để đầu tư mở rộng tuyến cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận.
Điểm đáng chú ý nằm ở thời hạn trái phiếu lên tới 25 năm và khả năng chuyển đổi thành cổ phiếu. Theo tỷ lệ dự kiến 1:10, nếu toàn bộ trái phiếu được chuyển đổi, số cổ phiếu phát hành thêm có thể lên tới khoảng 672 triệu đơn vị.
Với một doanh nghiệp hạ tầng, nguồn vốn dài hạn có thể phù hợp với đặc điểm các dự án có thời gian thu hồi vốn kéo dài. Tuy nhiên, cấu trúc chuyển đổi cũng khiến cổ đông hiện hữu phải tính đến khả năng pha loãng trong tương lai.
Ở chiều ngược lại, Becamex dự kiến phát hành tối đa 710 tỷ đồng trái phiếu riêng lẻ kỳ hạn 3 năm và sử dụng toàn bộ số tiền để cơ cấu các khoản nợ vay ngắn hạn. Hai kỳ tính lãi đầu tiên có mức cố định 11%/năm, các kỳ tiếp theo áp dụng lãi suất tham chiếu cộng biên độ 4%, nhưng không thấp hơn 10,5%/năm. Lô trái phiếu được bảo đảm bằng bất động sản có tổng diện tích hơn 8 ha.
Kinh Bắc cũng lên kế hoạch phát hành tối đa 700 tỷ đồng trái phiếu riêng lẻ kỳ hạn 3 năm, không chuyển đổi, có tài sản bảo đảm và sử dụng nguồn tiền để cơ cấu lại nợ.
Như vậy, cùng là huy động vốn qua trái phiếu nhưng dòng tiền có thể phục vụ những mục tiêu hoàn toàn khác nhau: đầu tư mới, mở rộng tài sản hoặc tái cấu trúc nghĩa vụ tài chính.
Áp lực đáo hạn đặt bài toán dòng tiền lên hàng đầu
Sự khác biệt về mục đích sử dụng vốn khiến việc đánh giá các đợt phát hành không thể chỉ dựa vào con số doanh nghiệp huy động được. Quan trọng hơn là khoản tiền đó có tạo ra tài sản, doanh thu và dòng tiền mới hay chủ yếu dùng để xử lý nghĩa vụ tài chính hiện tại.
Với những doanh nghiệp sử dụng vốn để cơ cấu nợ, việc phát hành mới có thể giúp kéo dài kỳ hạn và giảm áp lực thanh khoản trong ngắn hạn. Tuy nhiên, hiệu quả thực sự phụ thuộc vào khả năng tạo dòng tiền đủ để đáp ứng nghĩa vụ trong những năm tiếp theo.
Trường hợp Becamex đáng chú ý khi mức lãi suất những kỳ đầu lên tới 11%/năm và các kỳ sau không thấp hơn 10,5%/năm. Kinh Bắc cũng dự kiến áp dụng lãi suất từ các kỳ sau bằng lãi suất tham chiếu cộng biên độ 4,2%, nhưng không thấp hơn 11%/năm.
Mức chi phí vốn cao khiến bài toán tái cấu trúc nợ không chỉ dừng ở việc thay khoản vay cũ bằng nguồn vốn mới. Doanh nghiệp cần chứng minh khả năng cải thiện dòng tiền, tăng hiệu quả tài sản hoặc tạo nguồn thu đủ lớn để đáp ứng nghĩa vụ tài chính.
Với CII, áp lực lại nằm ở một khía cạnh khác. Khoản huy động gần 6.720 tỷ đồng có thể bổ sung nguồn lực cho các dự án hạ tầng dài hạn, nhưng khả năng chuyển đổi thành cổ phiếu tạo ra rủi ro pha loãng đối với cổ đông hiện hữu. Nếu toàn bộ trái phiếu được chuyển đổi, khoảng 672 triệu cổ phiếu mới có thể được phát hành.
Bối cảnh thị trường cũng khiến nhu cầu tái cấp vốn trở thành vấn đề đáng chú ý. Theo dữ liệu được dẫn từ VIS Rating, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành trong tháng 7/2026 khoảng 26.000 tỷ đồng, giảm mạnh so với tháng trước. Trong khi đó, lượng trái phiếu đáo hạn trong những tháng cuối năm vẫn ở mức cao, riêng 5 tháng cuối năm 2026 có hơn 106.000 tỷ đồng trái phiếu đến hạn, trong đó bất động sản chiếm hơn một nửa.
Điều này khiến khả năng tiếp cận nguồn vốn mới ngày càng phụ thuộc vào chất lượng tài sản, dòng tiền và sức khỏe bảng cân đối của từng doanh nghiệp.
Trong môi trường vốn như hiện nay, trái phiếu không đơn thuần là công cụ bổ sung thanh khoản. Với doanh nghiệp có dự án hiệu quả, vốn huy động có thể tạo thêm tài sản và dòng tiền trong tương lai. Ngược lại, nếu nguồn vốn mới chủ yếu được dùng để xử lý các khoản nợ đến hạn mà hoạt động kinh doanh chưa cải thiện, áp lực tài chính có thể chỉ được kéo dài sang một giai đoạn khác.
Vì vậy, điều thị trường quan tâm không chỉ là doanh nghiệp huy động được bao nhiêu, mà là vốn đi đâu, tạo ra giá trị gì và dòng tiền nào sẽ được dùng để trả nợ. Đây sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định chất lượng của làn sóng phát hành trái phiếu trong thời gian tới.
Minh Thành (t/h)
