THCL Chỉ mất vỏn vẹn vài năm để trở thành doanh nghiệp “nghìn tỷ” là cách Công ty cổ phần tập đoàn FLC (FLC) “công bố” đã đạt được. Sự “lớn nhanh như thổi” ấy, liệu có tiềm ẩn rủi ro với những nhà đầu tư đã “lướt sóng” cùng doanh nghiệp này?

Fast And Furious – Nhanh và nguy hiểm – là tựa seri phim hành động “bom tấn” đang rất ăn khách của điện ảnh Mỹ. Tại Việt Nam, tình trạng nhanh và nguy hiểm chỉ có trên phim ấy, rất hài hước lại có thể quan sát được ở không ít doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay.

5 năm, doanh thu gấp cả… nghìn lần!

Năm 2009 có thể là năm lịch sử với Vingroup, vì đây là năm doanh nghiệp này đã phát sinh doanh thu 1.662,95 tỷ đồng từ bán căn hộ, chuyển nhượng văn phòng, biệt thự. Thời điểm này, doanh thu bán căn hộ, chuyển nhượng văn phòng, biệt thự chiếm phần lớn số doanh thu thuần từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của Vingroup (1.974 tỷ đồng).

Đến năm 2014, doanh thu thuần từ hoạt động sản xuất kinh doanh của Vingroup đã đạt 27.738 tỷ đồng. Tức là tăng 14 lần sau 5 năm. Tương ứng với đó là mức tăng tổng tài sản của doanh nghiệp này, từ 14.313 tỷ đồng của năm 2009 lên 90.483 tỷ đồng vào năm 2014, tương ứng 6,3 lần sau 5 năm.

Nhưng nếu so về tốc độ tăng trưởng doanh thu và tổng tài sản, Vingroup vẫn chưa là gì nếu so sánh với FLC. Nếu như năm 2009, tổng doanh thu thuần từ hoạt động bán hàng của FLC mới vỏn vẹn là… 118,81 triệu đồng, thì tới năm 2014, báo cáo tài chính của FLC cho thấy doanh nghiệp này đã đạt doanh thu thuần lên tới 2.063,5 tỷ đồng, gấp… hàng nghìn lần so với 5 năm trước.

Tương tự, kết thúc năm tài chính 2009, tổng tài sản của FLC mới là 18,9 tỷ. Nhưng kết thúc năm 2014, báo cáo tài chính doanh nghiệp này công bố cho thấy, tổng tài sản của FLC đã lên tới 5.403,5 tỷ đồng. Tức là tăng 285 lần sau 5 năm.

Vingroup và FLC đã đạt mức tăng trưởng chóng mặt mà rất hiếm doanh nghiệp đạt được, đặc biệt trong giai đoạn kinh tế Việt Nam đang gặp khó. Tuy nhiên, sự nhanh này không hàm nghĩa đó là sự tăng trưởng bất thường. Thực tế, thế giới đã ghi nhận không ít trường hợp doanh nghiệp đạt mức tăng trưởng về doanh thu và giá trị gấp hàng nghìn lần khi khởi nghiệp. Có thể lấy dẫn chứng từ những Facebook, Uber, Google… để thấy tốc độ tăng trưởng cao là điều rất bình thường trong phát triển doanh nghiệp

Nhưng trong trường hợp của Vingroup và FLC, tăng trưởng nhanh cũng kèm với sự hoài nghi. Khác những doanh nghiệp tăng trưởng nhanh dựa trên nền kinh tế tri thức, số hóa, với những sản phẩm, dịch vụ hiện đại, nhanh nhạy đáp ứng nhu cầu hàng tỷ người sử dụng. Tăng trưởng của Vingroup và FLC lại dựa trên sự “đột biến” của dòng tiền được doanh nghiệp này công bố là đã “đổ” vào mình.

Báo cáo tài chính các năm của FLC cho thấy, hoạt động gia tăng dòng đầu tư và quy mô của doanh nghiệp này chủ yếu đến từ các giao dịch tài chính, mua đi bán lại cổ phần từ đối tác, hoặc công ty “con”, công ty liên kết của FLC. Các hoạt động này không diễn ra một chiều, mà là có qua lại. Trong khi đó thì các quy định về tài chính hiện hành không rõ ràng trong việc yêu cầu công ty đại chúng phải bóc tách và báo cáo về hoạt động đầu tư, liên kết, mua bán vốn giữa các công ty có liên quan lẫn nhau về sở hữu cổ phần.

Do thế cũng không có báo cáo, hay phân tích cụ thể trong sự tăng trưởng “thần kỳ” của FLC, hoặc các công ty tương tự, có đóng góp bao nhiêu phần trăm từ nguồn đầu tư của các nhà đầu tư khác, không liên quan, liên kết về cổ phần với FLC hoặc các công ty con. Và thế là sự tăng vốn nhanh đến bất thường của FLC, dựa trên nền sự gia tăng đầu tư “chéo” giữa các công ty, cá nhân liên quan, lại trở thành… bình thường.

Rủi ro tiềm ẩn

Đầu tháng 4-2015, tỉnh Thanh Hóa long trọng trao Giấy chứng nhận đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp Hoàng Long mở rộng, với tổng mức đầu tư 2.317,5 tỷ đồng, cho Tập đoàn FLC. Như vậy là, chỉ vỏn vẹn trong vòng 9 tháng, tính từ tháng 7-2014 đến nay, FLC đã đầu tư 3 dự án, với tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng vào Thanh Hóa. Tỉnh tổng cộng, hiện FLC có đến 7 dự án đầu tư tại tỉnh này. Đó là chưa tính tới hàng nghìn tỷ đồng vốn đầu tư khác được FLC công bố đầu tư vào các dự án tại Hà Nội, Khánh Hòa và các tỉnh thành khác.

Đó cũng chỉ là một trong vố số các “kỷ lục” đầu tư mà FLC đã tạo ra trong thời gian rất ngắn. Chẳng hạn, chỉ trong vòng 18 tháng, từ 7 -2013 đến nay, FLC đã liên tục phát hành cổ phiếu tăng vốn. Để nâng vốn điều lệ từ 772 tỷ đồng lên 3.749 tỷ đồng, và sắp tới là lên 8.398 tỷ đồng. Sự tăng trưởng này đã khiến ngay những tập đoàn nhà nước đã sụp đổ vì được ưu đãi quá lớn và đầu tư quá mức - như Vinashin hay Vinalines – cũng phải chào thua.

Có thể đặt câu hỏi lượng cổ phần rất lớn, lên tới hàng trăm tỷ đồng, mà các cổ đông (cả pháp nhân và cá nhân) hiện hữu tại FLC mua lại, hay bán cho nhau, có nguồn gốc từ đâu? Và việc mua bán ấy liệu có được nộp thuế đầy đủ cho Nhà nước? Nhưng mặt khác, dễ thấy là việc chỉ phụ thuộc vào dòng tiền huy động trên sàn chứng khoán cho thấy dường như “mô hình” đầu tư FLC dựng lên là chưa đạt tới ngưỡng ổn định. Vì khi ấy, chỉ vài thông tin bất lợi, hoặc thị trường lao dốc – như đã từng xảy ra những năm trước – thì chương trình đầu tư của FLC lập tức bị đe dọa.

Tất nhiên, hiện FLC đang cố gắng “lấp đầy” khoảng trống này. Nhưng các chương trình truyền thông thời gian qua doanh nghiệp này tung ra, chủ yếu vẫn là về các dự án đầu tư. Số những sản phẩm bất động sản có tiềm năng trở thành nguồn thu chính của FLC hiện vẫn chỉ… đếm trên đầu ngón tay. Ngay với dự án gần nhất được mở bán của FLC là 36 Phạm Hùng (Hà Nội), thì lợi nhuận từ “công bố” đã bán được tới… 200 căn hộ cũng quá khó đủ để đáp ứng nhu cầu đầu tư từ các dự án – lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng - của doanh nghiệp này.

Chủ tịch FLC – ông Trịnh Văn Quyết - công bố vẫn chưa vay ngân hàng, nên có thể thấy trong ngắn hạn, nguồn tiền cho các dự án của doanh nghiệp này chủ yếu có nguồn gốc từ tiền tăng vốn, hoặc lãi mua bán, thặng dư do hoạt động mua bán cổ phần chính trong “nội bộ” các công ty liên quan. Về hình ảnh, cách đầu tư này không khác gì kiểu FLC đang cố gắng nín thở để “phồng” lên một cách nhanh nhất có thể.

Phương án tính toán “điểm rơi” - thời điểm chính thức vay vốn ngân hàng hay tiếp tục bán cổ phiếu tăng vốn - có thể sắp được công bố, để thu hút tiếp những nhà đầu tư thích “lướt sóng” cổ phiếu FLC. Tất nhiên, nếu phương án ấy sai, người trả giá sẽ là khách hàng mua sản phẩm của FLC, và các nhà đầu tư “lướt sóng” sẽ trả giá.

Kinh doanh thị trường là vậy! Lợi và hại song hành. Để phát triển bền vững, ngoài Thiên – Thời – Địa – Lợi cũng phải biết được sức mình để tồn tại!?

Quốc Dũng