Một trong những điểm nhấn quan trọng trong tờ trình của Chính phủ là việc bổ sung quy định ràng buộc chặt chẽ đối với các hoạt động kinh doanh thực phẩm qua thương mại điện tử. Theo đó, các cơ sở bán lẻ trên không gian mạng bắt buộc phải đăng tải công khai thông tin, cung cấp giấy đăng ký bản công bố hoặc hồ sơ công bố tiêu chuẩn sản phẩm cùng giấy xác nhận nội dung quảng cáo đã được cơ quan có thẩm quyền phê chuẩn. Song song với nghĩa vụ của người bán, chủ quản các nền tảng thương mại điện tử trung gian và mạng xã hội kinh doanh phải có trách nhiệm thiết lập bộ lọc kiểm duyệt, yêu cầu người bán nộp đầy đủ giấy tờ pháp lý theo quy chuẩn đối với từng mặt hàng trước khi đưa lên sàn.
Đối với nhóm dịch vụ ăn uống và cung cấp suất ăn tập thể, dự thảo luật yêu cầu các đơn vị này phải duy trì việc lưu trữ hồ sơ, ký cam kết và thông báo đầy đủ với chính quyền cơ sở. Cùng với định hướng kiểm soát nguy cơ xuyên suốt toàn bộ chuỗi cung ứng, khung pháp lý mới đẩy mạnh cơ chế hậu kiểm sau công bố, đồng thời quy định cụ thể các trường hợp thực phẩm không bảo đảm an toàn bắt buộc phải thu hồi kèm theo biện pháp xử lý tương ứng.
Về mô hình tổ chức thực thi, dự thảo luật xác định Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, định kỳ báo cáo việc thực thi chính sách và sử dụng nguồn ngân sách đầu tư theo yêu cầu của Quốc hội. Ở cấp trung ương, Bộ Y tế đóng vai trò cơ quan đầu mối giúp Chính phủ điều phối chung, trong khi các bộ gồm Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Tài chính, Công an, Khoa học và Công nghệ, Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục đảm nhiệm quản lý chuyên ngành trong phạm vi được giao. Tại địa phương, Ủy ban nhân dân các cấp tổ chức bộ máy theo nguyên tắc thống nhất một đầu mối ở mỗi cấp hành chính và trực tiếp quản lý mạng lưới thức ăn đường phố trên địa bàn.
Báo cáo thẩm tra về dự án luật do Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trình bày đã thẳng thắn chỉ ra rằng dù dự thảo đã định danh Bộ Y tế làm cơ quan đầu mối, việc vẫn giao nhiều bộ cùng tham gia quản lý chuyên ngành có thể khiến ranh giới trách nhiệm chưa thực sự rõ ràng. Cơ quan thẩm tra đề nghị ban soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, bảo đảm nguyên tắc một đầu mối phải gắn liền với việc chịu trách nhiệm đến cùng. Việc phân cấp, phân quyền giữa các cơ quan quản lý cần đi đôi với nguồn lực thực thi và trách nhiệm giải trình cụ thể để xóa bỏ triệt để tình trạng đùn đẩy hoặc chồng lấn chức năng.
Nhằm gia tăng tính răn đe đối với các hành vi coi thường sức khỏe người tiêu dùng, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề xuất nghiên cứu bổ sung chế tài đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép kinh doanh có thời hạn, thậm chí tước giấy phép vĩnh viễn đối với các tổ chức, cá nhân cố ý vi phạm gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng. Cơ quan thẩm tra cũng kiến nghị thiết lập cơ chế bắt buộc công khai danh tính các đối tượng vi phạm trên hệ thống dữ liệu số của cơ quan quản lý và nền tảng thông tin của cấp xã, phường, tạo điều kiện thuận lợi để người dân tiếp cận thông tin và phát huy vai trò giám sát của cộng đồng.
Tâm An
