Số liệu hải quan cho thấy trong tháng 3/2026, Trung Quốc đã xuất khẩu sang Mỹ khoảng 60 tấn oxit yttrium – một loại đất hiếm đặc biệt được sử dụng trong sản xuất chip và ngành hàng không vũ trụ.

Lượng xuất khẩu này đã khiến tổng kim ngạch mặt hàng tăng khoảng 50% so với tổng lượng xuất khẩu sang Mỹ kể từ khi Trung Quốc áp đặt các biện pháp kiểm soát đối với một số loại đất hiếm vào tháng 4 năm ngoái, thời điểm căng thẳng thương mại giữa hai nước leo thang.

Sau thỏa thuận đình chiến thương mại vào cuối năm 2025, phần lớn hoạt động xuất khẩu đất hiếm từ Trung Quốc đã dần được nối lại. Tuy nhiên, oxit yttrium vẫn là một trong những mặt hàng bị hạn chế nghiêm ngặt, khiến nguồn cung toàn cầu rơi vào tình trạng thiếu hụt.

Sự khan hiếm này đã tác động trực tiếp đến các doanh nghiệp trong lĩnh vực hàng không vũ trụ và sản xuất chip, buộc một số công ty phải tạm dừng sản xuất do thiếu nguyên liệu đầu vào.

Trong tháng 2/2026, giá oxit yttrium đã tăng gần 70 lần so với cùng kỳ năm trước, phản ánh mức độ khan hiếm nghiêm trọng của thị trường.

Trước áp lực chi phí tăng cao và gián đoạn chuỗi cung ứng, nhiều doanh nghiệp đã phải vận động chính sách, kêu gọi phía Mỹ có biện pháp tháo gỡ các rào cản liên quan đến nguồn cung đất hiếm.

Dù có sự gia tăng đột biến trong tháng 3, tổng lượng xuất khẩu oxit yttrium từ Trung Quốc sang Mỹ trong 12 tháng qua vẫn giảm tới 75% so với trước khi áp dụng các biện pháp kiểm soát.

Oxit yttrium là vật liệu quan trọng, được sử dụng để chế tạo lớp phủ chịu nhiệt cho động cơ phản lực và tuabin nhà máy điện – những lĩnh vực đòi hỏi công nghệ cao và độ bền vật liệu trong điều kiện nhiệt độ khắc nghiệt.

Động thái tăng xuất khẩu trong tháng 3/2026 được xem là tín hiệu đáng chú ý, song giới phân tích cho rằng thị trường đất hiếm vẫn tiềm ẩn nhiều biến động khi các chính sách kiểm soát chưa thực sự được dỡ bỏ hoàn toàn.

Phương Thảo(t/h)