Tổ chức giao dịch ngoài sổ sách để thu tiền mặt
Ông Nguyễn Văn Đông (64 tuổi) là Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Rạng Đông, một doanh nghiệp tư nhân đa ngành quy mô lớn tại tỉnh Bình Thuận với 12 công ty thành viên. Cáo trạng do Viện Kiểm sát nhân dân tối cao ban hành ngày 26/3 xác định, ông Đông cùng hai người thân và một nhân viên cấp dưới đã thực hiện hành vi trốn thuế. Đây là nhánh điều tra thuộc vụ án khai thác quặng trái phép trị giá 1.500 tỷ đồng liên quan đến Công ty khoáng sản Hưng Thịnh.
Theo tài liệu điều tra, khoảng cuối năm 2023, do tình hình tài chính của Tập đoàn Rạng Đông gặp khó khăn, ông Nguyễn Văn Đông đã phê duyệt phương án giao dịch không ghi nhận trên hệ thống kế toán để thu tiền mặt phục vụ chi tiêu nội bộ. Việc này được thực hiện qua Công ty cổ phần khoáng sản Sông Bình, một công ty thành viên do ông Phạm Duy Khánh làm Tổng giám đốc, có hệ thống sổ sách kế toán hoàn toàn độc lập.
Ông Đông chỉ đạo Lê Hoàng Ngân (cháu họ, phụ trách tài chính toàn tập đoàn) và Nguyễn Thị Phương Thu (Trưởng bộ phận bán hàng trong nước của Công ty Sông Bình) trực tiếp thỏa thuận với khách hàng mua quặng Ilmenite. Phương thức vi phạm là lập hợp đồng và xuất hóa đơn với mức giá thấp hơn giá giao dịch thực tế.
Phần tiền chênh lệch được yêu cầu thanh toán bằng tiền mặt, sau đó giao cho bà Nguyễn Thu Hương Thủy (em họ ông Đông, Phó trưởng phòng tài chính đầu tư Tập đoàn Rạng Đông) quản lý. Nguồn tiền này tiếp tục được chuyển cho ông Đông sử dụng vào các hoạt động của doanh nghiệp mà không hề được hạch toán vào hệ thống sổ sách tài chính.
Gây thiệt hại ngân sách và tiến trình tố tụng
Quá trình điều tra đã làm rõ chuỗi giao dịch trốn thuế cụ thể với khách hàng Trần Thị Lê Vi Vân. Từ tháng 12/2023 đến tháng 9/2024, bà Vân sử dụng pháp nhân Công ty Châu Thành và Công ty Tân Việt Trung để ký 5 hợp đồng mua 38.000 tấn quặng Ilmenite. Tổng giá trị ghi trên hợp đồng là 115,5 tỷ đồng và được chuyển khoản đầy đủ vào tài khoản của Công ty Sông Bình. Đối với khoản tiền chênh lệch ngoài hợp đồng, bà Vân trực tiếp mang tiền mặt đến trụ sở công ty giao cho Nguyễn Thị Phương Thu mà không lập bất kỳ biên nhận nào.
Cơ quan điều tra xác định số tiền chênh lệch thực tế của 38.000 tấn quặng Ilmenite là 16,5 tỷ đồng. Toàn bộ số tiền này không được bộ phận kế toán của Công ty Sông Bình hạch toán vào sổ sách, dẫn đến việc không kê khai nộp thuế. Theo kết luận giám định, hành vi giấu doanh thu này đã trực tiếp gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước gần 3,9 tỷ đồng, bao gồm tiền thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp.
Tại cơ quan điều tra, ông Nguyễn Văn Đông cùng các đồng phạm đã khai nhận toàn bộ hành vi thiết lập giao dịch thu tiền chênh lệch. Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cáo buộc ông Đông giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu quá trình trốn thuế; các bị can còn lại đóng vai trò đồng phạm giúp sức tích cực.
Trong quá trình xử lý, cơ quan chức năng ghi nhận ông Đông có các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự bao gồm: thành khẩn khai báo, tự nguyện nộp tiền khắc phục hậu quả, có nhiều thành tích trong công tác và từng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới vào năm 2005. Hiện tại, ông Đông được cho tại ngoại và bị áp dụng biện pháp ngăn chặn cấm đi khỏi nơi cư trú. Vụ án cùng 28 bị can đã được chuyển đến Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh để đưa ra xét xử theo quy định của pháp luật.
Thành Nam (t/h)
