Tỷ giá, cần góc nhìn đa chiều

(THCL) _ NHNN cho biết, 6 tháng đầu năm, dự trữ ngoại hối đạt 35 tỷ USD. Việc tỷ giá tăng sẽ mang lại lợi nhuận cho các DN XK, nhưng trái lại, sẽ là rào cản cho DN nhập khẩu NK.

Hỗ trợ một chiều

Ngày 18/6, NHNN quyết định điều chỉnh tỷ giá bình quân liên NH giữa VND và USD  tăng 210 VND/USD, từ mức 21.036 VND/USD lên 21.246 VND/USD. Tương ứng mức điều chỉnh, tính về tỷ lệ là tăng 1% so với tỷ giá cũ. Trước đó, tỷ giá USD/VND tại Vietcombank niêm yết ở mức 21.035 đồng/USD mua vào và 21.036 đồng/USD bán ra. Tức là chỉ chênh lệch đúng 1 VND/USD.

Với mục tiêu tăng tỷ giá không quá 2%/năm nhằm hỗ trợ XK trong nước, trong những năm qua, NHNN đã thực hiện thành công. Vì vậy, đợt tăng tỷ giá vừa qua đã nằm trong kế hoạch và được nhiều chuyên gia ngành tài chính cũng như DN XK tán thành. Thậm chí, còn yêu cầu tỷ giá phải được điều chỉnh ở biên độ cao hơn. Những ngành như XK thủy sản, gạo, cafe, cao su… mong muốn tỷ giá được điều chỉnh tăng ở mức 3 - 5 %/năm, để gia tăng lợi nhuận hoạt động đến mức cao nhất có thể.

Ông Trương Đình Hòe, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và XK Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết: Quyết định điều chỉnh tỷ giá vừa qua của NHNN khá hợp lý. Các DN trong ngành thủy sản chủ yếu XK, sử dụng nguyên liệu trong nước nên việc điều chỉnh này giúp DN có thêm lợi nhuận. Khi DN tăng thêm nguồn thu, mức tiền bỏ ra để thu mua nguyên liệu cũng tăng lên. Do đó, tỷ giá tăng, người nông dân cũng được hưởng lợi.

Ngược lại với đà tăng tỷ giá là niềm vui của DN XK, thì khi tỷ giá tăng, DN NK lại mất nhiều VND hơn để mua USD phục vụ NK. Khi cán cân NK – XK của Việt Nam là tương đối cân bằng, thì việc tăng tỷ giá không có nhiều ý nghĩa. Nói cách khác, tăng tỷ giá để hỗ trợ XK, cũng chả khác gì “móc túi” DN NK để làm lãi cho DN XK. Đó là mặt trái của câu chuyện tỷ giá mà ít người chú ý tới.

Theo ông Đặng Việt Bách, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Tập đoàn Sóng Thần (đơn vị chuyên NK, phân phối bia, đồ gia dụng, thiết bị bếp gia đình), điều chỉnh tỷ giá chủ yếu đem lại lợi ích cho các DN XK là chính, còn đơn vị chuyên NK như Sóng Thần lại chịu thua thiệt. Mặc dù mức thua thiệt không quá lớn, nhưng cũng khiến DN phải tính toán để cân đối mọi khía cạnh nhằm ổn định kinh doanh.

Ngoại tệ sẽ còn tăng

Một số chuyên gia kinh tế cho rằng, quyết định tăng tỷ giá chỉ làm hài lòng đối tượng DN XK như DN nông sản, thủy sản... XK nhiều mà thường không phải NK nguyên liệu. Bởi vậy, mục tiêu điều chỉnh tỷ giá trong khoảng 2%/năm mà NHNN đặt ra nên xem là mục tiêu có tính ổn định sản xuất. Song có ý kiến cho rằng, điều chỉnh tỷ giá 1% sẽ giúp khuyến khích XK, nhưng thực tế hàng loạt ngành hàng khác như điện tử, thép, dệt may, da giày… XK nhiều nhưng NK cũng rất lớn. Vì vậy, DN XK cũng không nên kỳ vọng nhiều mà căn cứ vào đó mà xây dựng cơ cấu giá thành sản xuất phù hợp, đảm bảo bình ổn và tránh “sốc” tỷ giá ảnh hưởng tới bài toán lợi nhuận.

Tuy nhiên, để đảm bảo yêu cầu này thì hoạt động mua bán ngoại tệ của NHNN thời gian vừa qua, đã có thêm điểm mới. Cụ thể, khi tín dụng tăng chậm, việc NHNN nâng cao giá mua vào USD đã khiến tích lũy ngoại tệ tăng rất nhanh. Theo NHNN, 5 tháng đầu năm 2014, cơ quan này mua vào tới 2 tỷ USD cùng với việc điều chỉnh tỷ giá tăng vừa qua - sẽ khiến xu hướng bán ngoại tệ cho NHNN còn mạnh thêm.

Một chuyên gia kinh tế phân tích, để mua vào được 10 tỷ USD, thì cũng có khoảng 210.000 tỷ VND được bơm ra thị trường qua kênh thông thường là cho vay, tuy nhiên NHNN không cho biết số tiền này có được bơm vào lĩnh vực sản xuất hay không? Nhưng thực tế, từ đầu năm đến nay, tín dụng vẫn tăng chậm, các NH chủ yếu tập trung mua trái phiếu kho bạc nhà nước, nói cách khác là cho Nhà nước vay nợ.

Mặt khác, khi nguồn cung USD lớn, về nguyên tắc thì giá USD sẽ giảm và gây áp lực giảm hiệu quả XK của DN. Do vậy, việc NHNN tăng mua và tăng tỷ giá là cần thiết để giúp thị trường ổn định lại. Tuy nhiên, thực tế những ngày gần đây, giá USD tiếp tục đi xuống (đã giảm gần 100 VND/USD). Thậm chí, giá USD trên thị trường tự do còn giảm thấp hơn cả giá USD tại NH. Do tỷ giá mới được điều chỉnh tăng nên để cân bằng thị trường, thì dường như giải pháp duy nhất chặn đà đi xuống của giá USD là NHNN tiếp tục tăng mua USD.

Xem ra, để hỗ trợ XK thì công cụ của NHNN không phải là nhiều. Nhưng vì sao mà NK (chủ yếu là NK nguyên liệu) không được hỗ trợ cũng bằng chính tỷ giá, hoặc giá USD rẻ, thì lại không thấy cơ quan nào (bao gồm cả NHNN) nói tới?

Hoàng Hà