Vì sao Bảo Việt “bỏ rơi” chủ tàu Việt Nam?

Đã chi 408.000 USD bảo lãnh cứu tàu Royal 45

Nguy cơ mất Tàu biển Việt Nam: Tiền đã có, bảo hiểm lại “lắc đầu”?

THCL Tàu biển bị nước ngoài bắt giữ, chủ tàu chỉ cần nộp tiền bảo lãnh cho tòa án nước sở tại là được chấp thuận giải phóng tàu ngay. Nhưng với tàu Việt Nam, việc nộp tiền bảo lãnh “giải cứu” lại không đơn giản mà hoàn toàn phụ thuộc vào một cái “gật đầu” của công ty bảo hiểm trong nước!

Cuộc “giải cứu” con tàu Royal 45 bị bắt giữ tại Singapore vừa qua đã hé lộ “khoảng tối” trong hoạt động bảo hiểm tàu biển tại Việt Nam. Trong hoạn nạn, chủ tàu Việt Nam có thể gặp rủi ro từ chính công ty bảo hiểm của mình. Trong khi đó thì công ty bảo hiểm lại bán bảo hiểm phòng ngừa rủi ro cho chủ tàu

Bán bảo hiểm, không bảo lãnh

Theo Công ty CP dịch vụ hàng hải Phía Nam - chủ tàu Royal 45, công ty tàu biển tư nhân - đã rất vất vả tìm cách giải phóng tàu, đưa 9 thuyền viên về nước. Số tiền bảo lãnh 408.000 USD (khoảng 8,5 tỷ đồng) theo yêu cầu của tòa án Singapore cũng phải xoay sở vay mượn, gom tiền từ các cổ đông, người thân…

Trước đó, tàu Royal 45 đã bị tòa án Singapore ra lệnh bắt giữ vào ngày 27/1/2015 để đảm bảo giải quyết khiếu nại trong vụ một tranh chấp hàng hải. Nguyên đơn – Công ty Blue Ocean Ship là chủ tàu Taiping (HongKong) đã đâm đơn kiện Công ty cho thuê tài chính ALC 2 là chủ tàu Inmextrans 08 để đòi bồi thường thiệt hại trong vụ đâm va hồi năm 2012 mà Inmextrans 08 gây ra.

Blue Ocean Ship đã yêu cầu tòa án ra lệnh bắt giữ 2 con tàu của ALC 2, trong đó có tàu Royal 45 (tên cũ là Seamen). Căn cứ bắt giữ là điều khoản bắt giữ “tàu chị em” có cùng chủ sở hữu. Thực tế, ALC 2 đã bán tàu Royal 45 từ tháng 9/2014 và do thế có thể thấy rõ tàu này đã bị bắt oan.

Chuyện sẽ giải quyết theo trình tự, không phức tạp nếu căn cứ thông lệ và Công ước hàng hải, con tàu sẽ được giải phóng ngay nếu chủ tàu chấp nhận nộp tiền bảo lãnh thông qua một đơn vị bảo hiểm, ngân hàng uy tín hoặc Hiệp hội WOE.

Với tàu Royal 45, Công ty CP Dịch vụ hàng hải Phía Nam đã mua bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ tàu (P&I) của Công ty Bảo hiểm Bảo Việt Hải Phòng (thuộc Tổng công ty Bảo hiểm Bảo Việt). Thời hạn bảo hiểm từ ngày 1/1/2015 đến ngày 20/2/2015, với mức bảo hiểm lên tới 500.000 USD. Phía Bảo Việt đã “tái bảo hiểm” này tới Hiệp hội chủ tàu Anh (WOE). Tức là, đến thời điểm bị bắt giữ, tàu Royal 45 vẫn còn thời hạn bảo hiểm với Bảo Việt

Chủ tàu cho biết, đã cầu cứu Bảo Việt đứng ra bảo lãnh để được nộp 308.000 USD tiền bảo lãnh cho tòa án Singapore, giải phóng tàu và thủy thủ đoàn. Tuy nhiên, Bảo Việt đã từ chối hỗ trợ đền nghị này, dù hạn chót nộp bảo lãnh là ngày 4/5/2015 với số tiền tăng lên 408.000 USD. Theo chủ tàu, đại diện Bảo Việt tại Hải Phòng nêu lý do “không có chức năng phát hành bảo lãnh, chuyển tiền ra nước ngoài” để từ chối việc phát bảo lãnh cho tàu  Royal 45

Nhưng điều oái oăm là, khi tàu Royal 45 có nguy cơ bị phát mại, chủ tàu đã kêu cứu lên các Bộ, ngành chức năng để can thiệp trì hoãn việc phát mại tàu. Thì chính Bảo Việt, đã đề xuất để chủ tàu chuyển tiền cho WOE đứng ra bảo lãnh cứu tàu. Từ đây, WOE đã phát hành bảo lãnh gửi tới tòa án Singapore để gỡ bỏ lệnh bắt giữ tàu Royal 45.

Điều này có nghĩa là Bảo Việt hoàn toàn có cách hỗ trợ được chủ tàu trong cơ hoạn nạn, nếu thực sự họ muốn. Tuy nhiên, trong trường hợp tàu Royal 45, Bảo Việt cho thấy họ không muốn, và chỉ miễn cưỡng hỗ trợ chủ tàu của chính họ, sau khi chủ tàu đã cầu cứu lên NHNN

Sự chậm trễ của phía bảo hiểm đã khiến chủ tàu phải chịu thiệt hại thêm các chi phí neo đậu, trông giữ tàu rất đắt đỏ tại Singapore. Theo một chủ tàu chạy tuyến Đông Nam Á ước tính, cứ mỗi ngày tàu bị bắt giữ sẽ tốn thêm chi hơn 2.000 USD, tương ứng 20.000 USD cho 10 ngày tàu nằm bờ như vậy.

Miễn cưỡng… cứu

Trong cuộc họp tại Cục hàng hải Việt Nam giải quyết việc tàu Royal 45 theo đơn kêu cứu của chủ tàu, đại diện chi nhánh Bảo Việt Hải Phòng cho biết, đã tư vấn, hỗ trợ khách hàng sớm giải cứu tàu Royal 45. Nhưng việc chuyển tiền cọc và đứng ra bảo lãnh là vượt thẩm quyền của cấp chi nhánh. Còn phía chủ tàu cho hay, đã cầu cứu lên Tổng công ty Bảo hiểm Bảo Việt và sẵn sàng nộp 408.000 USD tiền bảo lãnh, nhưng… không có hồi âm (!?)

Cách hiểu khác từ thực tế này cho thấy bản thân trong nội bộ của Bảo Việt cũng… có vấn đề, khi vận hành trong hệ thống không đủ thực hiện cam kết đốivới khách hàng.

Thực tế, đã từng có tình huống tương tự hồi năm 2010, tàu Vinalines Queen của Tổng công ty Hàng Hải Việt Nam vị tòa án Trung Quốc bắt giữ vì tranh chấp hàng hải. Số tiền bảo lãnh bị yêu cầu nộp lên tới 4 triệu USD, nhưng sau khi đàm phán, đã giảm còn 800.000 USD. Lãnh đạo Vinalines đã được công ty bảo hiểm nhanh chóng hỗ trợ, nộp tiền bảo lãnh và giải cứu tàu thành công.

Hay ngân hàng Vietcombank cũng từng hỗ trợ chi phí để giải cứu tàu Phuc Hai Sun và 27 thuyền viên bị bắt giữ ở Nigieria (năm 2011) do tranh chấp hàng hóa.

Với vị thế, uy tín đầu ngành bảo hiểm, Bảo Việt đã được nhiều chủ tàu lựa chọn mua bảo hiểm để được hỗ trợ, giảm bớt gánh nặng tài chính khi gặp rủi ro. Song sau vụ việc tàu Royal 45, thì liệu còn những chủ tàu nào khác sẽ bị “làm khó” nếu không may bị bắt giữ tàu ở nước ngoài? Và, đây thực sự là rủi ro “trên bờ” mà chủ tàu cũng khó lường trước.

“Chúng tôi đã mua bảo hiểm cho toàn bộ đội tàu gồm 10 tàu từ Bảo Việt, với chi phí khoảng 8 tỷ đồng mỗi năm. Thế nhưng, qua sự việc tàu Royal 45 thì chúng tôi không khỏi mất niềm tin vào đối tác vì đã mất tiền, mà khi gặp rủi ro, lại không nhận được sự hỗ trợ từ họ” – Chủ tàu xót xa nói, sau khi bị Bảo Việt “đá quả bóng trách nhiệm”  tới các cấp cao hơn, để từ chối hỗ trợ.

Quốc Dũng