Việt Nam giữ vững mục tiêu: Khống chế tỷ lệ nhiễm HIV trong cộng đồng dân cư dưới 0,3%

THCL Số liệu thống kê của Chương trình phối hợp của Liên Hiệp Quốc về phòng chống HIV cho biết, từ khi xuất hiện vào năm 1981, đến nay HIV đã làm khoảng 40 triệu người tử vong và tổng số người nhiễm HIV còn sống trên toàn cầu đến cuối năm 2014 là 35 triệu người.

Trong tình hình dịch HIV/AIDS vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt dịch HIV/AIDS chuyển dịch hình thái từ lây truyền qua đường máu sang lây truyền qua đường tình dục và thế giới vẫn chưa có vaccine dự phòng cũng như thuốc điều trị đặc hiệu HIV/AIDS như hiện nay thì truyền thông thay đổi hành vi vẫn được coi là vaccine phòng tránh HIV/AIDS hữu hiệu...

Triển khai “Tháng hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS năm 2015" từ ngày 10/11 đến ngày 10/12/2015 với chủ đề “Hướng tới mục tiêu 90 - 90 - 90 để kết thúc dịch AIDS tại Việt Nam” nhiều hoạt động đã được diễn ra tại các địa phương trong cả nước.

Đổi mới truyền thông thu được kết quả khả quan

Giới chuyên môn đánh giá cao sự đổi mới trong truyền thông phòng chống HIV/AIDS ở Việt Nam trong thời gian qua. Nhất là, kể từ khi Cục Phòng chống HIV/AIDS chính thức đi vào hoạt động trong tháng 5/2005, các hoạt động truyền thông phòng chống HIV/AIDS được triển khai ngày càng phong phú về nội dung và đa dạng về hình thức.

Theo thạc sĩ Đỗ Hữu Thủy- Trưởng phòng Truyền thông và huy động cộng đồng, Cục Phòng chống HIV/AIDS thì sự thay đổi về truyền thông phòng chống HIV/AIDS đã được hệ thống y tế trong cả nước thực hiện từ tư duy truyền thông đến nội dung truyền thông, chủ thể truyền thông và phương pháp truyền thông. Về tư duy, truyền thông phòng chống HIV/AIDS đã chuyển từ những thông điệp truyền thông mang tính hù dọa, tiêu cực sang truyền thông giải thích dựa trên cơ sở khoa học về HIV/AIDS và thực tiễn với việc thay thế những thông tin, hình ảnh tiêu cực về người nhiễm HIV bằng những thông tin, hình ảnh tích cực.

Về nội dung, các chương trình truyền thông đã không còn nhấn mạnh đường lây truyền của HIV mà chú ý giúp mọi người hiểu về các đường không làm lây truyền HIV. Đặc biệt, các hoạt động truyền thông phòng chống HIV/AIDS đã chuyển từ việc coi người nhiễm HIV và gia đình của họ là đối tượng của truyền thông sang coi họ là chủ thể của truyền thông phòng chống HIV/AIDS và chương trình cũng đã vừa phát huy hiệu quả của phương pháp truyền thông truyền thống như truyền thông qua các kênh trực tiếp và đại chúng vừa mở rộng, tăng cường truyền thông qua các trang tin điện tử, báo điện tử, mạng xã hội như website, fanpage, mạng di động. Bên cạnh đó, các hoạt động truyền thông đã huy động được sự tham gia ngày càng nhiều của các vị lãnh đạo, các vị chức sắc và những người có uy tín, những người nổi tiếng được quần chúng mến mộ vào các chiến dịch, sự kiện truyền thông nhân Tháng Cao điểm dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, Tháng Hành động Quốc gia phòng chống HIV/AIDS hàng năm,...

Người dân có hiểu biết đúng về đường lây truyền và các biện pháp phòng tránh HIV/AIDS; giảm tình trạng kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV; giúp người nhiễm HIV vượt qua hố sâu ngăn cách, tiếp cận các dịch vụ phòng chống HIV/AIDS, được yêu thương và hòa nhập cộng đồng, sống có ích với xã hội,… truyền thông nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi đã tích cực góp phần vào thực tế tình hình dịch HIV/AIDS ở Việt Nam trong 7 năm qua đã liên tiếp giảm số người nhiễm HIV mới hàng năm, giảm số người nhiễm HIV chuyển sang AIDS và giảm số người tử vong do AIDS. Với kết quả này, Việt Nam đã giữ vững mục tiêu “khống chế tỷ lệ nhiễm HIV trong cộng đồng dân cư dưới 0,3%” như đã đề ra trong Chiến lược Quốc gia phòng chống HIV/AIDS đến năm 2020 và tầm nhìn 2030.

Sử dụng thuốc ARV có thể ngăn chặn hơn 21 triệu người chết

Với những bẳng chứng khoa học trong điều trị HIV/AIDS bằng thuốc kháng vi rút (ARV) trong những năm gần đây, WHO liên tục đưa ra các khuyến cáo mới. Ngày 30/9/2015, Tổ chức Y tế Thế giới đã đưa ra khuyến cáo mới về điều trị với thông điệp “Điều trị thuốc kháng vi rút cho tất cả người nhiễm HIV” vì thuốc ARV hiện nay ngoài tác dụng điều trị giảm nguy cơ tử vong cho người nhiễm HIV còn có tác dụng dự phòng cho những người có hành vi nguy cơ cao. Theo WHO, nếu các quốc gia trên thế giới áp dụng các khuyến cáo mới có thể giúp ngăn chặn hơn 21 triệu người chết và 28 triệu người nhiễm mới HIV vào năm 2030.

WHO cũng khuyến cáo rằng những người có hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV cao cần được điều trị ARV dự phòng. Khuyến cáo mới này hướng dẫn việc kết hợp của các loại thuốc kháng virus để ngăn chặn việc lây nhiễm HIV, điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP), cho những người nam có quan hệ tình dục đồng giới. Dựa trên bằng chứng về tính hiệu quả và sự chấp nhận của PrEP trên nhóm nam có quan hệ tình dục đồng giới, WHO đã mở rộng khuyến cáo này để sử dụng PrEP cho các nhóm dân số khác có nguy cơ nhiễm HIV cao. PrEP nên được xem xét như là một lựa chọn dự phòng bổ sung trong gói dịch vụ toàn diện, bao gồm cả xét nghiệm HIV, tư vấn và hỗ trợ và tiếp cận với bao cao su và tiêm chích an toàn.

Dựa trên các khuyến nghị mới, theo ước tính số lượng người đủ điều kiện cho điều trị bằng ARV sẽ tăng từ 28 triệu cho tất cả 37 triệu người đang sống với HIV trên toàn cầu. Mở rộng tiếp cận điều trị là ở trung tâm của các mục tiêu 90-90-90 vào năm 2020 để hướng tới kết thúc dịch AIDS vào năm 2030. Những mục tiêu này bao gồm 90% nhiễm HIV biết tình trạng nhiễm HIV của mình, 90% người nhiễm HIV được điều trị bằng thuốc kháng vi rút và 90% người được điều trị bằng thuốc kháng vi rút kiểm soát được tải lượng vi rút ở mức thấp dưới ngưỡng ức chế.

Theo ước tính của Chương trình phối hợp của Liên Hợp quốc về HIV/AIDS (UNAIDS), việc mở rộng điều trị bằng thuốc ARV cho tất cả những người nhiễm HIV và mở rộng dự phòng có thể giúp ngăn chặn 21 triệu người chết liên quan đến AIDS và 28 triệu người nhiễm mới HIV vào năm 2030.

BOX: Theo TS Nguyễn Thanh Long, Thứ trưởng Bộ Y tế, Việt Nam để đạt được mục tiêu to lớn là kết thúc đại dịch AIDS vào năm 2030 chúng ta phải xác định mục tiêu 90-90-90 (90% người nhiễm HIV biết được tình trạng nhiễm HIV của mình, 90% người nhiễm HIV được điều trị bằng thuốc kháng vi rút và 90% người nhiễm HIV đã được điều trị bằng thuốc kháng vi-rút kiểm soát được số lượng vi-rút ở mức thấp để sống khỏe mạnh và làm giảm nguy cơ lây truyền HIV cho người khác) là những dấu mốc quan trọng có tính chiến lược trong phòng, chống HIV/AIDS.

Khánh Yên (Thương hiệu và Công luận)