Điện tử trở thành đầu tàu tăng trưởng
Mỹ tiếp tục giữ vững vị trí là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm nay. Theo số liệu sơ bộ của Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt gần 70 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ năm trước, tương đương mức tăng tuyệt đối khoảng 12,4 tỷ USD.
Đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng xuất khẩu là nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện. Kim ngạch của nhóm hàng này đạt 22,5 tỷ USD, tăng tới 54,9% so với cùng kỳ năm 2025, nếu như cùng kỳ năm ngoái, mặt hàng này mới đạt khoảng 14,5 tỷ USD thì chỉ sau một năm đã tăng thêm gần 8 tỷ USD.
Mức tăng tuyệt đối gần 8 tỷ USD của riêng nhóm điện tử chiếm khoảng 64% phần tăng thêm của toàn bộ kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ. Điều này cho thấy ngành điện tử đang ngày càng giữ vai trò trung tâm trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.
Không chỉ điện tử, nhiều ngành công nghiệp chế biến, chế tạo khác cũng duy trì đà tăng trưởng tích cực. Xuất khẩu máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng đạt 11,2 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ. Phương tiện vận tải và phụ tùng đạt 1,6 tỷ USD, tăng 22,5%; dây điện và cáp điện đạt 751 triệu USD, tăng 30,4%; máy ảnh, máy quay phim và linh kiện đạt 711 triệu USD, tăng 25,1%.
Ở nhóm công nghệ cao khác, điện thoại và linh kiện đạt 4,57 tỷ USD, tăng 3,7%. Xuất khẩu sắt thép đạt 708 triệu USD, tăng 21,2%, trong khi hóa chất đạt gần 59,4 triệu USD, tăng hơn 109% dù quy mô còn khá khiêm tốn.
Những con số này phản ánh xu hướng ngày càng rõ nét của Việt Nam trong việc tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Trong bối cảnh nhiều tập đoàn quốc tế tiếp tục mở rộng hoạt động sản xuất tại Việt Nam, các sản phẩm điện tử, thiết bị công nghệ đang dần chiếm tỷ trọng lớn hơn trong cơ cấu xuất khẩu sang thị trường Mỹ.
Xu hướng này cũng phù hợp với bức tranh chung của nền kinh tế. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 5 tháng đầu năm 2026, nhóm hàng công nghiệp chế biến đạt 193,71 tỷ USD, chiếm tới 89,8% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Đây tiếp tục là khu vực đóng vai trò chủ lực trong tăng trưởng xuất khẩu.
Nhiều mặt hàng truyền thống đối mặt áp lực suy giảm
Trái ngược với sự bứt phá của nhóm công nghệ, nhiều mặt hàng xuất khẩu truyền thống của Việt Nam sang Mỹ lại ghi nhận xu hướng giảm tốc.
Đáng chú ý nhất là nhóm gỗ và sản phẩm gỗ, từng nhiều năm nằm trong nhóm mặt hàng xuất khẩu lớn nhất sang Mỹ, nhưng trong 5 tháng đầu năm nay kim ngạch chỉ đạt khoảng 3,4 tỷ USD, giảm 8% so với cùng kỳ năm trước. 
Tương tự, xuất khẩu thủy sản sang Mỹ đạt 702 triệu USD, giảm 8,4%. Kết quả này cho thấy ngành thủy sản vẫn đang chịu nhiều áp lực từ nhu cầu tiêu dùng chưa phục hồi hoàn toàn, chi phí sản xuất cao và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt tại thị trường Mỹ.
Ở nhóm nông sản, diễn biến cũng không đồng đều. Hạt tiêu là điểm sáng khi đạt kim ngạch 220,3 triệu USD, tăng 19,2%; rau quả đạt khoảng 233 triệu USD, tăng 12,2%, tuy nhiên, cà phê chỉ đạt 291,9 triệu USD, giảm 2,2%, trong khi hạt điều đạt 403,9 triệu USD, giảm nhẹ 0,7%.
Các ngành sử dụng nhiều lao động cũng ghi nhận mức tăng trưởng khá khiêm tốn. Dệt may đạt 6,8 tỷ USD, chỉ tăng khoảng 1,3%; giày dép đạt gần 3,8 tỷ USD, tăng 5,9%. So với tốc độ tăng trưởng hai con số của nhóm điện tử và thiết bị công nghệ, đây là mức tăng khá thấp.
Theo các chuyên gia, sự thay đổi này phản ánh quá trình chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam từ các ngành thâm dụng lao động sang các ngành có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn. Tuy nhiên, điều đó cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh đối với các ngành hàng truyền thống vốn đang tạo việc làm cho hàng triệu lao động.
Bên cạnh cơ hội mở rộng thị phần tại Mỹ, doanh nghiệp Việt Nam cũng sẽ phải đối mặt với những yêu cầu ngày càng khắt khe về xuất xứ hàng hóa, tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường và phát triển bền vững. Các biện pháp phòng vệ thương mại được Mỹ áp dụng đối với hàng nhập khẩu cũng là yếu tố cần được theo dõi chặt chẽ trong thời gian tới.
Ở góc độ tổng thể, hoạt động thương mại của Việt Nam tiếp tục duy trì quy mô lớn. Trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 215,66 tỷ USD, tăng 19,5%; nhập khẩu đạt 229,46 tỷ USD, tăng 30,8%.
Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch 69,6 tỷ USD. Việt Nam xuất siêu sang thị trường này khoảng 60,4 tỷ USD, tăng 21,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, Trung Quốc vẫn là thị trường nhập khẩu lớn nhất với kim ngạch 92,6 tỷ USD.
Tuy nhiên, do nhập khẩu tăng mạnh hơn xuất khẩu, cán cân thương mại hàng hóa của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm chuyển sang trạng thái nhập siêu 13,8 tỷ USD, thay vì xuất siêu 5,1 tỷ USD như cùng kỳ năm ngoái. Điều này cho thấy nền kinh tế đang bước vào giai đoạn mở rộng sản xuất mạnh mẽ, kéo theo nhu cầu lớn về máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ xuất khẩu.
Trong bối cảnh đó, sự tăng trưởng mạnh của nhóm điện tử không chỉ giúp duy trì đà tăng xuất khẩu sang Mỹ mà còn cho thấy vị thế ngày càng quan trọng của Việt Nam trong mạng lưới sản xuất công nghệ toàn cầu. Song song với cơ hội, việc đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường Mỹ sẽ là thách thức không nhỏ đối với doanh nghiệp xuất khẩu trong những năm tới.
Thiên Trường
