Động lực này còn được hỗ trợ bởi hạ tầng logistics ngày càng hoàn thiện. Trong năm 2025, hệ thống cảng của Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn ghi nhận sản lượng container đạt 11,4 triệu TEUs, tăng gần 5% so với cùng kỳ, tương đương gần 160 triệu tấn hàng hóa. Con số này cho thấy năng lực thông quan và kết nối chuỗi cung ứng được nâng cao, góp phần giảm chi phí và tăng tính cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu.
Tuy nhiên, bối cảnh năm 2026 đặt ra không ít thách thức. Kinh tế toàn cầu dù phục hồi nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro từ nợ công, xung đột địa chính trị và xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng. Việc nhiều nền kinh tế sử dụng công cụ thuế quan và các rào cản kỹ thuật khiến môi trường thương mại quốc tế trở nên khó dự đoán hơn. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động thích ứng, nâng cao năng lực quản trị rủi ro và đa dạng hóa thị trường.
Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang tái cấu trúc chuỗi giá trị toàn cầu. Mô hình sản xuất, logistics và phân phối thay đổi theo hướng tự động hóa, tối ưu dữ liệu, đặt ra yêu cầu mới về kỹ năng lao động và đầu tư công nghệ. Trong nước, xuất khẩu vẫn phụ thuộc đáng kể vào khu vực doanh nghiệp FDI; nhiều ngành còn dựa vào nguyên liệu nhập khẩu, khiến giá trị gia tăng chưa cao. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng gặp khó trong đáp ứng tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và các yêu cầu kỹ thuật ngày càng khắt khe.
Năm 2026 là năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026–2030, mở ra chu kỳ phát triển mới. Trong bối cảnh đó, xuất khẩu cần chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, tập trung vào hàm lượng công nghệ, đổi mới sáng tạo và xây dựng thương hiệu. Việc nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và cải thiện năng lực thiết kế, marketing quốc tế sẽ là yếu tố then chốt để gia tăng sức cạnh tranh.
Một hướng đi nhiều triển vọng là thương mại điện tử xuyên biên giới. Các nền tảng như Amazon, Alibaba hay Shopee không chỉ cung cấp không gian giao dịch mà còn tích hợp giải pháp quảng bá, thanh toán và logistics. Điều này tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ, tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng toàn cầu với chi phí thấp hơn.
Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp đã tận dụng livestream, tiếp thị số và hợp tác với đối tác nước ngoài để xuất khẩu nông sản, hàng tiêu dùng qua kênh trực tuyến. Thương mại điện tử vì thế không chỉ là kênh bán hàng bổ sung mà đang trở thành phương thức tiếp cận thị trường linh hoạt, phù hợp xu hướng tiêu dùng mới.
Từ nền tảng tích cực của năm 2025, cùng sự chủ động đổi mới và thích ứng, xuất khẩu Việt Nam được kỳ vọng tiếp tục duy trì vai trò động lực tăng trưởng, đồng thời từng bước nâng tầm vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu trong năm 2026 và những năm tiếp theo.
Nam Sơn (t/h)
