Theo số liệu vừa được Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố, CPI tháng 5/2026 tăng 0,29% so với tháng trước. So với tháng 12/2025, CPI đã tăng 5,6%, còn bình quân 5 tháng đầu năm tăng 4,31% so với cùng kỳ năm trước.
Đây được xem là mức tăng tương đối cao trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu kiểm soát lạm phát cả năm khoảng 4,5%. Diễn biến này đang tạo áp lực lớn đối với công tác điều hành giá trong những tháng còn lại của năm.
Theo Bộ Tài chính, mặt bằng giá tiêu dùng hiện vẫn nằm trong tầm kiểm soát nhưng áp lực lạm phát đang hiện hữu rõ nét, đặc biệt ở nhóm năng lượng, dịch vụ thiết yếu và vật liệu đầu vào sản xuất.
Trong tháng 5, có tới 10/11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng tăng giá. Nhóm tác động mạnh nhất đến CPI là nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng khi tăng gần 1% so với tháng trước.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ nhu cầu sử dụng điện và nước sinh hoạt tăng mạnh trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài. Giá điện sinh hoạt tăng hơn 2%, trong khi giá nước sinh hoạt cũng tăng trên 1%.
Bên cạnh đó, giá vật liệu xây dựng tiếp tục neo ở mức cao do nhu cầu xây dựng phục hồi và chi phí đầu vào tăng. Đây là yếu tố gây tác động lan tỏa tới nhiều lĩnh vực khác trong nền kinh tế.
Nhóm giao thông cũng ghi nhận mức tăng đáng kể do giá xăng trong nước điều chỉnh tăng theo diễn biến của thị trường thế giới. Theo Bộ Tài chính, giá xăng tăng hơn 2% trong tháng đã tạo áp lực lên chi phí vận tải và logistics, từ đó ảnh hưởng tới mặt bằng giá chung.
Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, giá dầu diesel lại giảm mạnh hơn 16%, góp phần phần nào hạn chế đà tăng của nhóm nhiên liệu.
Ngoài ra, nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ khác cũng tăng giá nhẹ như giáo dục, y tế, văn hóa - du lịch, đồ uống, thuốc lá, may mặc và thiết bị gia đình.
Riêng nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm nhẹ nhờ nguồn cung thực phẩm dồi dào sau các kỳ nghỉ lễ. Đây được xem là yếu tố hỗ trợ quan trọng giúp CPI tháng 5 không tăng mạnh hơn.
Theo Bộ Tài chính, điểm đáng chú ý hiện nay là CPI bình quân 5 tháng đã tăng 4,31%, tức gần chạm mức mục tiêu lạm phát cả năm. Điều này đồng nghĩa dư địa điều hành trong các tháng tới còn rất hạn chế.
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5/2026 diễn ra ngày 3/6, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết việc kiểm soát lạm phát theo mục tiêu khoảng 4,5% đang đối mặt với nhiều thách thức.
Theo tính toán của Bộ Tài chính, để hoàn thành mục tiêu cả năm, CPI bình quân các tháng còn lại chỉ được phép tăng khoảng 0,05% mỗi tháng. Đây là nhiệm vụ không dễ dàng trong bối cảnh giá xăng dầu, nguyên vật liệu đầu vào và chi phí sản xuất trên thế giới vẫn có xu hướng tăng.
Hiện giá xăng dầu trong nước đang được điều hành ở mức thấp hơn tương đối so với nhiều nước trong khu vực nhằm hỗ trợ ổn định mặt bằng giá. Tuy nhiên, áp lực lạm phát vẫn có thể gia tăng nếu các mặt hàng do Nhà nước quản lý như điện, y tế và giáo dục được điều chỉnh tăng trong thời gian tới.
Để chủ động trong điều hành, Bộ Tài chính đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc cập nhật các kịch bản lạm phát mới. Trong đó, một trong những giải pháp được tính đến là chưa điều chỉnh giá điện, dịch vụ y tế và giáo dục trong thời điểm hiện nay nhằm giảm áp lực lên CPI.
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng xác định cần tăng cường kiểm soát giá cả hàng hóa thiết yếu, đặc biệt trong mùa cao điểm tiêu dùng và mùa mưa bão, tránh xảy ra tình trạng tăng giá bất hợp lý hoặc đầu cơ gây biến động thị trường.
Số liệu từ Cục Thống kê cho thấy lạm phát cơ bản tháng 5 tăng 0,34% so với tháng trước và tăng 4,67% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân 5 tháng, lạm phát cơ bản tăng 4,04%, thấp hơn mức tăng của CPI chung.
Theo đánh giá của Bộ Tài chính, điều này cho thấy áp lực lạm phát hiện nay chủ yếu đến từ giá năng lượng và các dịch vụ thiết yếu hơn là yếu tố tiền tệ.
Trong bối cảnh đó, việc điều hành giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý cần được thực hiện thận trọng, có lộ trình phù hợp và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhằm hạn chế tác động cộng hưởng lên kỳ vọng lạm phát.
Giới chuyên gia cho rằng, kiểm soát lạm phát trong những tháng cuối năm sẽ tiếp tục là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác điều hành kinh tế vĩ mô. Bên cạnh các giải pháp ổn định giá cả, việc bảo đảm nguồn cung hàng hóa, kiểm soát chi phí đầu vào và hỗ trợ sản xuất cũng sẽ đóng vai trò quan trọng nhằm duy trì ổn định kinh tế và hỗ trợ tăng trưởng.
Nam Sơn (t/h)
