Tháo dỡ nhiều công trình vi phạm
Quản lý chặt chẽ đất nông nghiệp, nhất là đất lúa luôn được tỉnh xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm an ninh lương thực, giữ quỹ đất sản xuất lâu dài và phát triển bền vững. Vì thế, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, các xã, phường chủ động kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm ngay từ mới phát sinh. Thực tế, nhiều địa phương đã triển khai đồng bộ các giải pháp, từ tuyên truyền, vận động đến lập hồ sơ xử phạt, cưỡng chế tháo dỡ.
Theo đại diện lãnh đạo Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Yên Dũng, qua kiểm tra, từ tháng 1/2025 đến nay, địa phương phát hiện hàng chục trường hợp vi phạm quy định về đất đai, chủ yếu là tự ý chuyển mục đích sử dụng đất, xây dựng công trình trái phép trên đất nông nghiệp. UBND phường đã lập hồ sơ xử lý nghiêm theo lộ trình.
Trường hợp hộ gia đình ông Vũ Văn Thướng, tổ dân phố Yên Tập Cao là ví dụ. Sau khi kiểm tra, rà soát, tháng 12/2025, UBND phường Yên Dũng phát hiện hộ ông Thướng hoàn thành xây dựng nhà ở kiên cố 2 tầng trên diện tích hơn 145 m² đất trồng lúa. Với lỗi vi phạm này, UBND phường xử phạt ông Thướng 80 triệu đồng và buộc khôi phục hiện trạng đất ban đầu. Đến cuối tháng 1 năm nay, công trình trên đã được tháo dỡ, trả lại mặt bằng đất nông nghiệp.
Tương tự, đầu tháng 1/2026, bà Nguyễn Thị Mến, tổ dân phố Yên Thịnh cũng bị xử phạt 30 triệu đồng do tự ý chuyển đất nông nghiệp sang đất ở. Cụ thể, bà Mến thuê máy ép 37 cọc bê tông để xây dựng nhà ở. Ngoài phạt tiền, bà Mến buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu của thửa đất, nộp lại khoản lợi ích bất hợp pháp. Đến nay, công trình vi phạm của nhà bà Mến đã được tháo dỡ theo quy định.
Không chỉ tại phường Yên Dũng, nhiều địa phương khác trong tỉnh cũng xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm về đất đai. Tại xã Lục Nam, từ sau sáp nhập đơn vị hành chính đến nay, xã đã phát hiện, xử phạt và tổ chức tháo dỡ 3 công trình vi phạm với số tiền hơn 90 triệu đồng. Các công trình vi phạm chủ yếu là xây dựng nhà tạm, lán trại, xưởng sản xuất nhỏ trên đất nông nghiệp.
Trường hợp của ông Tân Văn Bẩy, tổ dân phố Thân Phú là điển hình. Ông Bẩy đã tự ý san lấp mặt bằng, xây dựng nhà trên đất lúa với diện tích 145,5 m2 và bị xử phạt 80 triệu đồng, buộc khôi phục tình trạng đất. Tại xã Đại Đồng, ông Đặng Công Tính, thôn Cao Đình xây dựng xưởng sản xuất và nhà cấp 4 trên đất chuyên trồng lúa cũng bị xử phạt và buộc tháo dỡ công trình, khôi phục nguyên trạng đất vào cuối tháng 1/2026. Được biết, từ ngày 1/7/2025 đến nay, xã Đại Đồng xử phạt và tháo dỡ 10 công trình vi phạm trên đất nông nghiệp.
Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, từ khi sáp nhập đơn vị hành chính đến nay, các xã, phường trong tỉnh đã kiểm tra, phát hiện và xử phạt khoảng 80 trường hợp xâm lấn đất lúa, đất nông nghiệp với số tiền gần 1 tỷ đồng. Các vi phạm chủ yếu là xây dựng nhà ở, lán trại, nhà xưởng, ép cọc bê tông, san gạt mặt bằng trên đất nông nghiệp trái phép… Tất cả các trường hợp vi phạm đều bị yêu cầu khôi phục hiện trạng ban đầu.
Tăng cường kiểm tra, ngăn chặn sớm
Việc xử lý nghiêm các vi phạm không chỉ mang tính răn đe mà còn góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân, bảo đảm sử dụng đất đúng mục đích, quy hoạch. Được biết, việc xâm lấn đất nông nghiệp, đặc biệt là đất trồng lúa không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn làm thay đổi hiện trạng đất, ảnh hưởng đến an ninh lương thực, phá vỡ quy hoạch, gây khó khăn cho công tác quản lý, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện phức tạp. Ngoài ra, nhiều công trình xây dựng trên đất nông nghiệp không bảo đảm điều kiện hạ tầng, kỹ thuật, dễ gây mất an toàn, ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Bên cạnh kết quả đạt được, hiện nay công tác quản lý đất đai vẫn gặp khó khăn bởi sau sáp nhập, địa bàn của các xã, phường rộng hơn, số lượng hồ sơ, trường hợp vi phạm tồn đọng nhiều, trong khi lực lượng cán bộ cơ sở còn mỏng. Một số nơi còn tình trạng nể nang, chưa kiên quyết xử lý ngay từ khi manh nha, tiềm ẩn nguy cơ hình thành “điểm nóng”. Nhận thức của một bộ phận người dân về pháp luật đất đai còn hạn chế, tâm lý “làm trước, xin sau” vẫn tồn tại. Đây là những nguyên nhân khiến tình trạng vi phạm đất nông nghiệp còn diễn biến phức tạp.
UBND tỉnh yêu cầu các địa phương phải siết chặt kỷ cương, kỷ luật trong quản lý đất đai, coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt. Theo đó, các địa phương phải kiểm tra, phát hiện và xử lý ngay từ cơ sở, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành vi phạm lớn. Tất cả các trường hợp vi phạm phát sinh đều phải lập hồ sơ, xử lý dứt điểm, không để tồn đọng, kéo dài. Đặc biệt, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý, phát sinh vi phạm mới nghiêm trọng hoặc xử lý không kịp thời và dứt điểm. Quan điểm của tỉnh là không có vùng cấm, không có ngoại lệ, vi phạm đến đâu xử lý nghiêm đến đó.
Cùng với giải pháp trên, các địa phương quản lý chặt chẽ quỹ đất, nhất là đất nông nghiệp, kiên quyết ngăn chặn tình trạng lấn chiếm, tự ý chuyển mục đích sử dụng đất. Công tác thanh tra, kiểm tra được yêu cầu thực hiện thường xuyên, liên tục; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Việc giải quyết thủ tục hành chính về đất đai bảo đảm đúng quy định, thông suốt.
Đặc biệt, các phường: Yên Dũng, Võ Cường, Hạp Lĩnh; các xã: Lục Nam, Lạng Giang, Mỹ Thái, Tân Yên, Đại Đồng… đã kiện toàn các tổ công tác, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; phát huy vai trò giám sát của cộng đồng dân cư. Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật để nâng cao nhận thức, chấm dứt tình trạng “làm trước, xin sau”. Đối với các trường hợp cố tình vi phạm, chây ỳ không chấp hành, các xã, phường tổ chức cưỡng chế, buộc tháo dỡ công trình, khôi phục nguyên trạng ban đầu của đất.
Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, công tác quản lý, sử dụng đất trên địa bàn tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực, không để phát sinh “điểm nóng”. Các hành vi vi phạm được kiểm soát hiệu quả hơn, qua đó góp phần khai thác, sử dụng hiệu quả nguồn lực này, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Bá Đoàn
