Thương hiệu – tài sản vô hình nhưng giá trị hữu hình
Một nhà máy có thể được xây dựng trong vài năm, dây chuyền sản xuất có thể được đầu tư bằng vốn vay hoặc mua sắm công nghệ hiện đại, nhưng thương hiệu là thứ không thể tạo dựng trong ngày một ngày hai. Đó là kết quả của quá trình tích lũy lâu dài về chất lượng sản phẩm, uy tín kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp và sự ghi nhận của thị trường.
Nhiều nghiên cứu kinh tế cho thấy giá trị thương hiệu có thể chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng giá trị doanh nghiệp. Đối với nhiều tập đoàn lớn trên thế giới, tài sản thương hiệu thậm chí còn có giá trị cao hơn toàn bộ tài sản hữu hình cộng lại.
Tại Việt Nam, ngày càng nhiều doanh nghiệp nhận thức rõ vai trò của thương hiệu trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường xuất khẩu và gia tăng giá trị sản phẩm. Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển đó là áp lực ngày càng lớn từ tình trạng hàng giả, hàng nhái, sao chép mẫu mã, xâm phạm nhãn hiệu và cạnh tranh không lành mạnh.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp phải mất hàng chục năm xây dựng uy tín nhưng chỉ cần một thời gian ngắn bị hàng giả trà trộn trên thị trường là niềm tin của người tiêu dùng có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Thiệt hại không chỉ dừng ở doanh thu sụt giảm mà còn tác động trực tiếp đến hình ảnh, danh tiếng và khả năng phát triển lâu dài của doanh nghiệp.
Hàng giả, hàng nhái đang trở thành mối đe dọa lớn
Những tháng đầu năm 2026 cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong cuộc chiến chống hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Ngày 5/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg yêu cầu các bộ, ngành, địa phương triển khai cao điểm đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng giả, hàng nhái trên phạm vi toàn quốc. Mục tiêu đặt ra là tăng ít nhất 20% số vụ xử lý so với cùng kỳ năm trước.
Kết quả bước đầu cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Chỉ trong đợt cao điểm từ ngày 7/5 đến 30/5/2026, lực lượng Quản lý thị trường trên cả nước đã kiểm tra 4.701 vụ việc, xử lý 3.730 vụ vi phạm. Riêng lĩnh vực sở hữu trí tuệ ghi nhận tới 1.520 vụ vi phạm bị xử lý, tăng hơn 370% so với cùng kỳ năm trước.
Lực lượng hải quan cũng phát hiện và bắt giữ hơn 17.500 sản phẩm có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu tại các cửa khẩu trong tháng 5/2026.
Đáng chú ý, nhiều vụ việc đã bị khởi tố hình sự, trong đó có các chủ doanh nghiệp và hộ kinh doanh vi phạm quyền sở hữu công nghiệp, sản xuất và buôn bán hàng giả. Điều này cho thấy tình trạng xâm phạm thương hiệu không còn là những vi phạm nhỏ lẻ mà đã trở thành hoạt động có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp và gây hậu quả nghiêm trọng đối với môi trường kinh doanh.
Khi cuộc chiến thương hiệu chuyển lên không gian số
Nếu như trước đây hàng giả chủ yếu xuất hiện tại các chợ truyền thống hoặc cửa hàng nhỏ lẻ thì hiện nay không gian mạng đang trở thành “mặt trận” mới của cuộc chiến bảo vệ thương hiệu.
Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng nhanh hơn nhưng cũng tạo điều kiện cho các đối tượng vi phạm lợi dụng để kinh doanh hàng giả, hàng nhái với quy mô lớn. Chỉ cần vài thao tác đơn giản, các đối tượng có thể tạo lập gian hàng trực tuyến, sử dụng hình ảnh sản phẩm chính hãng, sao chép logo, nhãn hiệu và tiếp cận hàng triệu khách hàng.
Không ít doanh nghiệp phản ánh rằng tốc độ xuất hiện của các gian hàng vi phạm nhanh hơn nhiều so với quá trình xử lý và gỡ bỏ. Trong khi đó, người tiêu dùng ngày càng khó phân biệt thật – giả khi hình ảnh quảng cáo được chỉnh sửa tinh vi, đánh vào tâm lý ham giá rẻ và mua sắm thuận tiện.
Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa cơ quan quản lý nhà nước, các sàn thương mại điện tử và chủ thể quyền sở hữu trí tuệ nhằm phát hiện sớm, ngăn chặn nhanh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.
Doanh nghiệp cần chủ động xây “hàng rào” bảo vệ thương hiệu
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, bảo vệ thương hiệu phải được xem là một phần của chiến lược phát triển doanh nghiệp. Ngay từ khi xây dựng sản phẩm và định vị thương hiệu, doanh nghiệp cần chủ động đăng ký nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, bản quyền và các quyền sở hữu trí tuệ liên quan tại thị trường trong nước cũng như các thị trường xuất khẩu trọng điểm.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đầu tư các giải pháp truy xuất nguồn gốc, tem điện tử, mã QR xác thực, công nghệ blockchain và các công cụ nhận diện số nhằm giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra nguồn gốc sản phẩm.
Một yếu tố quan trọng khác là xây dựng hệ thống giám sát thương hiệu trên môi trường số. Việc theo dõi các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và các website bán hàng giúp doanh nghiệp phát hiện sớm các hành vi xâm phạm để kịp thời xử lý.
Trách nhiệm xã hội tạo nên sức mạnh thương hiệu bền vững
Bảo vệ thương hiệu không chỉ là bảo vệ logo hay nhãn hiệu mà còn là bảo vệ uy tín và niềm tin mà doanh nghiệp đã gây dựng với xã hội.
Theo xu hướng phát triển hiện nay, một thương hiệu mạnh không chỉ được đánh giá bằng doanh thu hay thị phần mà còn bởi trách nhiệm xã hội, đạo đức kinh doanh và những giá trị mà doanh nghiệp mang lại cho cộng đồng.
Nhiều chuyên gia cho rằng thương hiệu quốc gia và thương hiệu doanh nghiệp ngày càng có mối liên hệ chặt chẽ. Những doanh nghiệp thực hiện tốt trách nhiệm xã hội, tạo việc làm ổn định, đóng góp ngân sách, bảo vệ môi trường và đồng hành cùng cộng đồng sẽ có lợi thế lớn trong việc xây dựng niềm tin bền vững với khách hàng.
Đây cũng là nền tảng giúp doanh nghiệp tăng khả năng chống chịu trước khủng hoảng, hạn chế tác động tiêu cực từ các hành vi làm giả, làm nhái và cạnh tranh không lành mạnh.
Một nền kinh tế muốn phát triển bền vững cần có những doanh nghiệp mạnh. Muốn doanh nghiệp mạnh phải có những thương hiệu mạnh. Và để thương hiệu mạnh phát triển, môi trường kinh doanh phải minh bạch, công bằng, thượng tôn pháp luật.
Những động thái quyết liệt của Chính phủ, các bộ, ngành và lực lượng chức năng trong thời gian qua cho thấy cuộc chiến chống hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang bước sang giai đoạn mới với quyết tâm cao hơn, biện pháp mạnh hơn và chế tài nghiêm khắc hơn.
Tuy nhiên, để đạt hiệu quả lâu dài, cần sự tham gia đồng bộ của cả hệ sinh thái từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng, nền tảng thương mại điện tử đến người tiêu dùng. Chỉ khi mỗi chủ thể cùng nhận thức rằng bảo vệ thương hiệu cũng chính là bảo vệ chất lượng hàng hóa, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và bảo vệ uy tín quốc gia, cuộc chiến này mới có thể giành thắng lợi bền vững.
Trong thời đại cạnh tranh toàn cầu, thương hiệu không chỉ là tài sản của riêng doanh nghiệp mà còn là một phần của năng lực cạnh tranh quốc gia. Bảo vệ thương hiệu vì thế không còn là lựa chọn, mà là điều kiện sống còn để doanh nghiệp Việt vươn xa và khẳng định vị thế trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.
Hà Trần
