THCL Khu công nghệ cao (CNC) là nơi tập trung, liên kết hoạt động nghiên cứu và phát triển, ứng dụng - ươm tạo CNC; đào tạo nhân lực CNC; sản xuất và kinh doanh sản phẩm CNC, cung ứng dịch vụ CNC…

Doanh nghiệp đặt nhiều kỳ vọng vào sự phát triển của khu CNC, tuy nhiên, sự kỳ vọng đang dần mai một…

Thiếu một cơ chế thống nhất

Việt Nam hiện có 3 khu CNC điển hình: CNC TP. HCM, Đà Nẵng và Hòa Lạc (Hà Nội).

Khu CNC TP. HCM phát triển trở thành khu công nghệ đứng đầu cả nước. Khu CNC Đà Nẵng mới thành lập nên chưa có điểm gì nổi bật. Riêng khu CNC Hòa Lạc, đã được thành lập gần 20 năm, nhưng hiện nay hoạt động vẫn chưa hiệu quả.

Khu CNC Hòa Lạc, có nhiều ưu thế, được các nhà khoa học, DN kỳ vọng rất lớn. Song từ khi thành lập, cũng như trong quá trình triển khai, mọi kỳ vọng dường như tiêu tan do những bê bối về tiến độ… rùa của dự án, không thu hút được sự quan tâm của các nhà đầu tư.

Tại Hội nghị Ngày hội giao thương xúc tiến thương mại của các DN CNC thế giới tại Việt Nam diễn ra vừa qua, các DN đã bày tỏ những kỳ vọng cũng như sự lo ngại của họ về các khu CNC, đặc biệt là Khu CNC Hòa Lạc. Đại diện Viện Thực phẩm chức năng mong muốn được tham gia vào khu CNC để hưởng thu hút nhân lực chất lương cao, để nâng cao thương hiệu sản phẩm của người Việt. Khả năng sản xuất các sản phẩm CNC của DN Việt Nam đã được nhiều nước trên thế giới công nhận, tuy nhiên, để phát huy được nguồn lực đó một cách hiệu quả thì việc phát triển khu CNC là điều tất yếu.

Nếu không có những cơ chế…

Nhiều ý kiến tỏ ra băn khoăn, cho rằng: “Mặc dù Dự án Khu CNC Hòa Lạc đã hình thành từ lâu, cơ chế dành cho khu công nghệ cũng đã được tính đến, tuy nhiên khi đi vào vận hành thiếu một cơ chế thống nhất, thu hút đầu tư - rất dễ trở thành khu công nghệ thấp, vì chỉ có những DNNVV tham gia. Nhiều DN CNC nước ngoài khi tham gia, họ sử dụng chất xám của Việt Nam như một động lực để phát triển và mở rộng DN. Trong khi Việt Nam có rất nhiều nhà khoa học giỏi, có tầm nhìn và lao động có trình độ khoa học - kỹ thuật cao, nhưng môi trường làm việc trong nước có chế độ lương thấp, điều kiện làm việc chưa đáp ứng, thiếu đồng bộ… nên không giữ chân được lực lượng này”.

Khi đầu tư vào các khu CNC, các DN thường đưa ra những yêu sách về ưu đãi đầu tư như giảm giá thuê lại đất, giảm thuế xuất nhập khẩu, thuế thu nhập DN, thuế thu nhập cá nhân và hàng loạt các ưu đãi khác về hạ tầng kinh tế, kỹ thuật, xã hội, dịch vụ…

Không ít ý kiến cho rằng, những chính sách ưu đãi hết sức thông thoáng, bình đẳng kia đang có phần dễ dãi, thiếu chọn lọc và không có hàng rào kỹ thuật bảo vệ các DN trong nước một cách hữu hiệu - đang đè nặng lên vai DN nội vốn yếu thế... Tuy nhiên, thực tế sau gần 20 năm, Khu CNC Hòa Lạc được hình thành, Chính phủ, DN, các nhà khoa học vẫn chưa nhìn thấy những dấu ấn của nó, dù có nhiều chính sách ưu đãi.

Kết quả thu hút đầu tư và giá trị sản lượng công nghiệp trong các khu chế xuất và công nghiệp trong những năm vừa qua cho thấy, giá trị sản lượng công nghiệp sẽ tiếp tục giảm so với giai đoạn 2010 - 2015 nếu không có những cơ chế, chính sách và giải pháp đột phá làm thay đổi cho phù hợp với tình hình thực tế?.

Bình Thanh ( Thương hiệu & Công luận)