Việt Nam hiện nằm trong nhóm 10 quốc gia có số lượng người dùng mạng xã hội lớn nhất thế giới và đứng thứ 12 toàn cầu về lượng người tiếp cận internet. Thống kê cho thấy cả nước có gần 76 triệu người sử dụng mạng xã hội, tương đương gần 74% dân số. Đáng chú ý, người dùng trong nước dành trung bình xấp xỉ 7 giờ mỗi ngày cho các hoạt động trực tuyến, với tỷ lệ truy cập hằng ngày lên tới 94%.
Đánh giá về thực trạng trên, PGS.TS Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh không gian số mở ra cơ hội lớn cho việc học tập, kết nối và sáng tạo, nhưng đồng thời tạo ra áp lực tâm lý nặng nề. Giới trẻ đang phải đối mặt với áp lực khẳng định hình ảnh cá nhân, sự so sánh xã hội, vấn nạn bạo lực mạng, giảm sút khả năng tập trung và suy giảm tương tác đời thực. Những tổn thương này không còn là khái niệm trừu tượng mà đã trở thành nỗi đau hiện hữu mỗi ngày trong học đường và từng gia đình.
Nhiều quốc gia trên thế giới đã đưa ra các biện pháp chế tài cứng rắn để bảo vệ thế hệ trẻ. Chính phủ Anh đã tuyên bố cấm trẻ em dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội với sự đồng thuận của 90% phụ huynh, Úc thông qua khung luật tương tự kèm mức phạt lên đến 50 triệu AUD, trong khi Hàn Quốc và Indonesia cũng triển khai các hành động quyết liệt. Tại Việt Nam, dự thảo sửa đổi Nghị định 147/2024/NĐ-CP đang đề xuất quy định không cho phép trẻ em dưới 16 tuổi tự ý lập tài khoản mạng xã hội nhằm chủ động phòng ngừa rủi ro từ sớm.
Phân tích sâu về nguyên nhân gây nghiện, đại diện Sáng kiến Z&Alpha cho biết các nền tảng trực tuyến đã khai thác nghiên cứu chuyên sâu về não bộ để cài cắm thuật toán giữ chân người dùng tối đa. Chu kỳ tương tác liên tục này khiến trẻ rơi vào trạng thái lệ thuộc, dẫn đến tình trạng xao nhãng việc học tập, gia tăng cảm giác cô đơn và trầm cảm.
Dẫn chứng báo cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới, bà Nguyễn Thị Nhung, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, Sinh viên thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết tỷ lệ học sinh cấp trung học phổ thông cảm thấy cô đơn cao gần gấp đôi so với cấp trung học cơ sở. Cụ thể, có 6,16% học sinh trung học phổ thông luôn luôn và 10,14% thường xuyên cảm thấy cô đơn, trong khi gần 5% học sinh thường trực nỗi lo âu. Việc sa đà vào các nền tảng như TikTok, YouTube hay Facebook không chỉ gây rối loạn giấc ngủ, đảo lộn hành vi ăn uống và suy giảm thể lực, mà còn đẩy các em đối mặt với hiểm họa bị lừa đảo và bạo lực trên môi trường trực tuyến.
Nguyễn Thanh
