Các đối tượng ngày càng manh động
Vấn nạn cát tặc vẫn tồn tại hiển nhiên và ngày càng ngông cuồng, hoành hành trên các sông và biển giáp ranh Sài Gòn ,gây hoang mang dư luận.
Mới đây, tại khu vực sông Mỏ Nhát, phường Phước Hòa, thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, lực lượng chức năng Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển phối hợp Cục Cảnh sát Hình sự/ Bộ Công an (C02) bắt quả tang 4 tàu và kiểm tra hành chính 3 tàu có hành vi khai thác, vận chuyển cát trái phép.
Tại thời điểm kiểm tra, 7 tàu mang số hiệu BV 1274, LA 07294, LA 07366, LA 07142, HP 5959, BV 2979 và HD 2282 đang chở khoảng 4.450m3 cát. Đáng chú ý, toàn bộ số cát trên các tàu không giấy tờ chứng minh tính hợp pháp và không có giấy phép khai thác theo quy định.
Vấn nạn khai thác cát trái phép trên các vùng sông, biển thuộc TP.HCM, Bà Rịa - Vũng Tàu diễn ra rất phức tạp, nhiều nhất là khu vực huyện Cần Giờ. Trước đó báo TH&CL cũng đã có nhiều bài phản ánh vấn đề này. Nhất là tình trạng các siêu dự án, siêu công trình như Phú Mỹ 2, Phú Mỹ 3, Khu công nghiệp Cái Mép, lọc hóa dầu Long Sơn, các Dự án xây dựng tại xã Long Hậu, huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An... đang dồn dập triển khai.
Những con tàu với tải trọng lớn cùng những "súc tu" vô tư di chuyển dọc theo sông Thị Vải đổ về các đại dự án
Theo quan sát chỉ riêng dự án Khu công nghiệp (KCN) Cái Mép thuộc thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, hàng ngày có từ 2 đến 5 tàu cát loại tải trọng 1.000 đến 1200 tấn cập vô 3 phà bơm hoạt động 24/24h ngay tại sông Thị Vải bơm cát vào dự án. Được biết dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng kỹ thuật Khu công nghiệp Cái Mép, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (BR-VT) được Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập và phê duyệt vào năm 2002.
Dự án đã được Ban Quản lý các KCN tỉnh BR-VT cấp Giấy chứng nhận đầu tư lần thứ 4 ngày 19/6/2013. Với tổng vốn đầu tư của Dự án là 1.502,75 tỷ đồng, thời gian xây dựng là 14 năm 9 tháng (kể từ tháng 4/2003 - 12/2017). Nhà đầu tư Dự án là Tổng công ty Xây dựng Sài Gòn - TNHH MTV (SGCC). Dự án hiện đã hoàn thành chi trả bồi thường giải phóng mặt bằng, Nhà đầu tư đã được giao đất trên toàn bộ diện tích 670 ha và bắt đầu đổ cát san lấp.
Theo chân các vòi bạch tuộc đến các bãi tập kết, chúng tôi nhận thấy cứ từ khoảng 6 - 8 giờ, khi nước bắt đầu lên, thì cũng là lúc hàng chục sà lan “bạch tuộc” chở đầy ắp cát từ biển Cần Giờ bắt đầu “đổ bộ” về các đại dự án theo hướng sông Thị Vải – Cái Mép.
Hàng loạt tàu với tải trọng lớn, cả biển số rõ ràng lẫn che biển số đang ngày đêm vận chuyển cát tiến về Cái Mép - Thị vải
Theo ghi nhận của phóng viên, hầu hết các sà lan “khủng” này mang số hiệu đăng ký như: SG 8449, SG 7663, SG 8024, SG6986, LA 07285, HP 4242, HP1878, HD 2282, BV 2979, HP 5959, TG 18479, BV 2339, BV 1274, BV 0959... và cả những con tàu che biển số như tàu Đất Việt 07.
Dọc theo nhánh sông Thị Vải, bám theo những tàu bạch tuộc nhiều điểm tập kết khác là các đại dự án hàng ngày có từ 5 đến 10 tàu cát loại tải trọng 1.000 tấn đến 1200 tấn cập vô 6 phà bơm. Điều đáng nói những phà bơm này cũng hoạt động 24/24h bơm cát vào dự án. Tương tự điều này cũng xảy ra đối với dự án KCN Phú Mỹ 3, do công ty CP Thanh Bình Phú Mỹ làm chủ đầu tư. Cát lậu vô tư vượt mặt cơ quan chức năng lắp đặt phà bơm, bơm trước tiếp vào các công trình này…
Ngoài các siêu dự án, đại công trình đang ngốn cát thì dự án Tổ hợp hóa dầu Long Sơn, đã được nhấn nút khởi công rầm rộ vào ngày 24/2/2018, giờ đã có thể đẩy nhanh tiến độ thi công, bởi nút thắt về nhận chìm vật chất nạo vét để xây dựng cảng đã được tháo gỡ. Nhà thầu đã cam kết đảm bảo tiến độ đưa Dự án vận hành vào năm 2023. Điều này có thể thấy nhu cầu về cát ngày càng gia tăng, trong khi nguồn cung ngày càng khan hiếm, giá cả leo thang thì cát lậu đang là miếng mồi béo bở.
Không có giấy phép phà bơm, bến bãi vẫn vô tư bơm
Đóng cửa mỏ, 'cát tặc' vẫn lộng hành!
Nhằm ngăn chặn nạn khai thác cát trái phép UBND TP.HCM đã bàn giao 2 tàu hiện đại cho lực lượng Bộ đội biên phòng, yêu cầu xây dựng nhà giàn trên khu vực biển Cần Giờ vừa bảo đảm an ninh hàng hải, chủ quyền quốc gia vừa chống cát tặc.
Thậm chí, lãnh đạo TP.HCM ban hành Đề án phòng, chống khai thác cát trái phép trên vùng biển Cần Giờ, vùng giáp ranh giữa thành phố và các tỉnh. Đại diện Sở Tài nguyên và môi trường TP.HCM - kiến nghị thành lập tổ công tác chuyên trách xử lý vi phạm trong lĩnh vực khoáng sản để kiểm soát tình hình khai thác cát trái phép. Đồng thời kiến nghị TP xem xét đề xuất sửa luật, cứ phương tiện nào có cát trái phép là xử phạt thì mới răn đe được cát tặc.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hoà Bình nhấn mạnh về tình hình vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác cát tại các địa phương: Hiện nay tình hình khai thác trái phép cát sỏi trên các tuyến sông và cửa biển ở nhiều địa phương tái diễn trở lại, đối tượng khai thác trái phép hoạt động tinh vi, lộng hành vì lợi nhuận cao, các quy định của pháp luật chưa đủ răn đe, chế tài còn nhẹ, nên đối tượng khai thác cát trái phép chấp nhận bị xử lý hành chính. “Tôi nghe phản ánh, có tàu hút cát trái phép thu lợi gần tỷ đồng ngày”, Phó Thủ tướng Thường trực nói.
Bên cạnh đó, quan hệ phối hợp giữa các địa phương giáp ranh chưa tốt, công tác tuyên truyền chủ yếu tập trung vào phản ánh vi phạm, chính quyền một số nơi quản lý chưa tốt, có nơi người dân đơn độc chống lại cát tặc… Do vậy, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng, phải xác định trách nhiệm người đứng đầu địa phương để xảy ra khai thác cát trái phép. Nghiêm chỉnh chấp hành Chỉ thị số 03/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường hiệu lực thực thi chính sách, pháp luật về khoáng sản…
Nhưng có lẽ do chế tài xử phạt vẫn chưa đủ mạnh, lợi nhuận thu được từ khai thác cát lậu vô cùng lớn khiến cho đội quân "sa tặc' ngày càng đông đảo và manh động.
Đơn cử như lòng hồ Dầu Tiếng (Tây Ninh), sau khi Bộ Nông nghiệp ra quyết định đóng cửa mỏ cát thì ngoài những doanh nghiệp được cấp phép khai thác cát thì nơi đây xuất hiện nạn “cát tặc” vẫn ngang nhiên hoành hành ngày đêm. Dù cơ quan chức năng vào cuộc xử lý và bắt giữ nhiều phương tiện khai thác cát trái phép nhưng “cát tặc” vẫn cứ tung hoành. Và không chỉ Dầu Tiếng, nhiều địa phương cũng đã lên tiếng đóng cửa nhiều mỏ cát trên sông.
Hầu hết các bến thủy lắp đặt phà bơm của các đại dự án như Long Hậu, Phú Mỹ, Lọc hóa dầu Long Sơn... đều chưa được cấp phép hoạt động bến thủy là vi phạm luật giao thông đường thủy nghiêm trọng. Trong khi đó, các đầu nậu khai thác vận chuyển cát lậu, thường mang theo các hợp đồng liên danh, liên kết, các hợp đồng cát mỏ Miền Tây… “làm bùa hộ mạng” để hợp pháp hóa nhằm qua mặt cơ quan chức năng.
Theo tìm hiểu của PV, trước đây, nếu bị bắt quả tang, lực lượng chức năng chỉ có thể xử phạt 20 triệu đồng, thì nay mức phạt đã nâng lên 50-70 triệu đồng. Tuy nhiên, gần đây giá cát liên tục tăng cao, có nơi trên 200.000 đồng/m3. Làm phép tính, một sà lan cát, thu về hơn 160 triệu đồng thì dù có bị phạt nặng hơn, các chủ tàu vẫn bất chấp.
Vì sao đường đi của cát tặc (từ việc khai thác đến điểm tập kết) dễ dàng “lọt lưới”, lực lượng chức năng chỉ bắt được những chủ tàu khai thác nhỏ, còn các tàu tải trọng lớn thì thường xuyên lọt lưới?. Câu hỏi này xin dành cho các ngành chức năng!
Thương hiệu & Công luận sẽ tiếp tục thông tin tới bạn đọc.
Hải Đăng
