Phiên chợ chỉ bán một mặt hàng
Chợ đá quý Lục Yên họp vào buổi sáng các ngày trong tuần, từ khoảng 7 giờ đến hơn 11 giờ. Đây là phiên chợ đặc biệt khi chỉ bày bán duy nhất một mặt hàng đó chính là đá quý.
Trên những mặt bàn đá giản dị, các loại đá quý như ruby, sapphire, spinel, tourmaline… được trưng bày ngay ngắn, tỏa sắc lung linh. Mỗi viên đá không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn được xem là kết tinh của tinh hoa từ lòng đất, gắn liền với nghề truyền thống của người dân địa phương.
Đối với người dân Lục Yên, chợ đá quý không đơn thuần là nơi mua bán mà đã trở thành một nét văn hóa riêng có. Đây là nơi những người làm nghề gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm, đồng thời giới thiệu sản phẩm tới du khách và các nhà sưu tầm.
Ngược dòng thời gian, từ những năm 1990 của thế kỷ trước, những người thợ đầu tiên với niềm đam mê và khát vọng vươn lên đã đặt nền móng cho ngành khai thác, chế tác và kinh doanh đá quý tại Lục Yên.
Trải qua gần bốn thập kỷ hình thành và phát triển, nghề đá quý không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa, thẩm mỹ và cả yếu tố tâm linh. Nhiều người xem những viên đá quý như biểu tượng của may mắn, bình an và thịnh vượng.
Phiên chợ thường bắt đầu nhộn nhịp từ khoảng 8 giờ sáng và kết thúc vào khoảng 11 giờ trưa, kéo dài chừng 3 – 4 giờ. Những ngày cuối tuần, không khí mua bán, trao đổi càng trở nên sôi động hơn.
Nơi hội tụ nghệ nhân và nhà sưu tầm
Không chỉ đến tham quan hay mua sắm, du khách còn có dịp tận mắt chứng kiến sự khéo léo của các nghệ nhân khi tỉ mỉ ghép từng hạt đá nhỏ để tạo nên những bức tranh phong cảnh sinh động. Từ những mảnh đá thô tưởng chừng vô tri, qua bàn tay sáng tạo của người thợ, chúng trở thành những tác phẩm nghệ thuật có giá trị thẩm mỹ cao.
Chợ đá quý Lục Yên dần trở thành nơi gặp gỡ của các nghệ nhân, nhà sưu tầm, doanh nghiệp và du khách thập phương. Mỗi viên đá được trưng bày tại đây đều chứa đựng tâm huyết và niềm tự hào của những người gắn bó với nghề.
Song song với sự phát triển của thị trường, các cơ sở sản xuất và kinh doanh đá quý tại địa phương cũng từng bước đổi mới phương thức hoạt động, mở rộng thị trường tiêu thụ và ứng dụng công nghệ trong quảng bá sản phẩm. Ngành đá quý không chỉ tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn đóng góp tích cực vào ngân sách địa phương, đồng thời tham gia nhiều hoạt động an sinh xã hội.
Đặc biệt, năm 2019, tổ dân phố 7, thị trấn Yên Thế, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái cũ (nay là xã Lục Yên, tỉnh Lào Cai) được công nhận là làng nghề sản xuất tranh đá quý.
Đến năm 2023, thương hiệu “Tranh đá quý Lục Yên” tiếp tục được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cấp chứng nhận độc quyền, khẳng định uy tín và vị thế của sản phẩm trên thị trường.
Hiện nay, làng nghề đá quý Lục Yên có khoảng 40 hộ gia đình với hơn 250 nghệ nhân đang ngày đêm gìn giữ và phát triển nghề truyền thống. Họ chính là những người “thổi hồn” vào từng viên đá, biến những mảnh đá thô vụn thành những tác phẩm nghệ thuật có giá trị cao.
Điểm đến độc đáo của vùng đất ngọc
Ngày nay, đá quý Lục Yên không còn chỉ bó hẹp trong không gian của phiên chợ truyền thống. Nhờ sự phát triển của công nghệ và xu hướng chuyển đổi số, các sản phẩm của làng nghề đã được quảng bá rộng rãi trên nhiều nền tảng trực tuyến như Zalo, Facebook, TikTok hay các sàn thương mại điện tử, giúp khách hàng trong và ngoài nước dễ dàng tiếp cận.
Giữa bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, Hội Đá quý Lục Yên đặc biệt chú trọng yếu tố minh bạch và uy tín. Một điều khiến nhiều du khách bất ngờ là mức độ an toàn gần như tuyệt đối tại chợ, khi những viên đá có giá trị từ vài chục triệu đến hàng tỷ đồng vẫn được bày bán công khai.
Trải qua hơn 30 năm tồn tại và phát triển, phiên chợ vẫn giữ được vẻ mộc mạc, giản dị – nét đặc trưng của vùng đất và con người nơi đây. Hiện nay, chợ nằm tại khu vực trung tâm xã Lục Yên, được quy hoạch khang trang, thuận lợi cho việc giao thương của người dân và du khách.
Đến với chợ đá quý Lục Yên, du khách không chỉ có cơ hội lựa chọn những viên đá quý ưng ý để chế tác trang sức mà còn có thể gửi gắm vào đó những ước mong về may mắn, bình an và hạnh phúc.
Không chỉ là nơi mua bán đá quý, phiên chợ đặc biệt này còn trở thành điểm nhấn văn hóa độc đáo, góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng cho vùng đất ngọc Lục Yên.
Hải Minh - Đức Diện
