Từ tài nguyên văn hóa đến nguồn thu tại chỗ
Xã Chuyên Mỹ hiện có 35 làng nghề, trong đó 18 làng nghề được công nhận, cùng 85 di tích lịch sử, văn hóa và 24 lễ hội truyền thống. Ba điểm du lịch đã được UBND TP. Hà Nội công nhận gồm làng nghề khảm trai, sơn mài Chuyên Mỹ; làng nghề may Vân Từ và làng nghề giày da Phú Yên.
Đây là nguồn tài nguyên thuận lợi để phát triển các chương trình tham quan trong ngày, kết hợp tìm hiểu nghề thủ công, kiến trúc cổ và đời sống nông thôn. Dù vậy, sở hữu nhiều điểm đến chưa đồng nghĩa với việc hình thành được một sản phẩm du lịch có sức hút và khả năng tạo nguồn thu ổn định.
Tại hội nghị kết nối điểm đến với doanh nghiệp lữ hành, những hạn chế về hạ tầng, bãi đỗ xe, dịch vụ phụ trợ, nhân lực và liên kết thị trường tiếp tục được đặt ra. Các điểm tham quan chưa được kết nối thành hành trình hoàn chỉnh, trong khi hoạt động quảng bá chưa tương xứng với tiềm năng.
Bài toán của Chuyên Mỹ vì thế không chỉ là thu hút thêm khách, mà còn phải kéo dài thời gian trải nghiệm và tăng mức chi tiêu của du khách tại địa phương. Nếu khách chỉ đến tham quan, chụp ảnh rồi rời đi, giá trị kinh tế mang lại cho các hộ làm nghề sẽ khó đáng kể.
Theo các chuyên gia du lịch, hướng đi cần thiết là chuyển từ giới thiệu sản phẩm sang tổ chức trải nghiệm. Với nghề khảm trai, sơn mài, du khách có thể tìm hiểu nguyên liệu, quan sát nghệ nhân chế tác và tự tay thực hiện một số công đoạn đơn giản. Với làng nghề may Vân Từ hoặc làng cổ Cựu, câu chuyện về lịch sử nghề, kỹ thuật thủ công và kiến trúc có thể trở thành nội dung xuyên suốt hành trình.
Kết nối doanh nghiệp, đưa cộng đồng vào chuỗi giá trị
Theo các chuyên gia, lợi thế của Chuyên Mỹ nằm ở việc nhiều nghề truyền thống vẫn được duy trì trong đời sống sản xuất. Đây là điều kiện để xây dựng sản phẩm du lịch có tính chân thực, khác với những không gian chỉ trưng bày hiện vật.
Một trong những đề xuất đáng chú ý là xây dựng chương trình “một điểm đến, năm làng nghề”, kết hợp tham quan, trải nghiệm, ẩm thực và mua sắm trong một ngày hoặc hai ngày một đêm. Tuyến du lịch phía Nam Thủ đô cũng có thể kết nối Chuyên Mỹ với chùa Đậu và làng hoa, cây cảnh Hồng Vân, mở rộng lựa chọn cho doanh nghiệp lữ hành.
Tuy nhiên, để các ý tưởng trở thành sản phẩm thương mại, mỗi điểm đến cần xác định rõ hoạt động trải nghiệm, thời lượng, giá dịch vụ, sức chứa và tiêu chuẩn phục vụ. Sản phẩm thủ công dành cho khách du lịch cũng cần có mẫu mã đặc trưng, kích thước thuận tiện vận chuyển và mức giá phù hợp.
Quan trọng hơn, người dân phải được đặt ở vị trí trung tâm. Nghệ nhân có thể trực tiếp hướng dẫn trải nghiệm; hộ sản xuất cung cấp sản phẩm; các gia đình tham gia dịch vụ ăn uống, lưu trú và bán hàng. Khi các mắt xích này được kết nối, doanh thu du lịch mới có thể lan tỏa đến cộng đồng thay vì tập trung ở một vài điểm tham quan.
Xã Chuyên Mỹ đã xây dựng đề án bảo tồn, phát triển làng nghề truyền thống gắn với du lịch trải nghiệm và công nghiệp văn hóa giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Định hướng này đặt ra yêu cầu đồng bộ về hạ tầng, đào tạo nhân lực, phát triển sản phẩm và liên kết doanh nghiệp.
Về lâu dài, hiệu quả du lịch làng nghề không nên chỉ được đo bằng số lượt khách, mà còn ở mức chi tiêu, doanh thu của hộ dân và khả năng duy trì nghề truyền thống. Khi mỗi chuyến tham quan tạo thêm thu nhập cho người làm nghề, du lịch mới thực sự trở thành động lực bảo tồn di sản và phát triển kinh tế nông thôn tại Chuyên Mỹ.
Minh Thành (t/h)
