Chống hàng giả, hàng nhái: Cuộc chiến gian nan

Hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ, hàng nhập lậu, gian lận thương mại đang hoành hành khắp cả nước. Người dân đã và đang trở thành nạn nhân của những hành vi trục lợi kinh tế một cách ngang nhiên, trắng trợn!

Bà Hồ Thị Kim Thoa, Thứ trưởng Bộ Công thương.

Một vấn nạn khó giải quyết?

Là nước nằm tiếp giáp với Trung Quốc, Lào, Campuchia, Việt Nam đang trở thành "chỗ trũng” để hàng lậu, hàng giả, kém chất lượng chảy vào. Việt Nam cũng là nơi trung chuyển hàng giả, hàng nhập lậu và gian lận thương mại giữa các nước CLMV (Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam).

Các mặt hàng như ti vi, xe máy, máy tính, điện thoại di động, giày dép, quần áo, thuốc tân dược, phân bón, bia, rượu, mỹ phẩm... giá trị nhỏ hay lớn, thương hiệu nước ngoài hay trong nước, cứ hễ được người tiêu dùng ưa chuộng thì đều có thể bị làm giả, làm nhái; không chỉ sản xuất trong nước mà cả tại nước ngoài; chúng len lỏi khắp các tỉnh, thành phố, từ thành thị đến nông thôn, miền xuôi hay miền ngược; không chỉ tại các chợ truyền thống mà xâm nhập ngay trong các siêu thị, cửa hàng, cửa hiệu…

Ngày càng có nhiều hàng giả “made in Vietnam”, nhiều nhất là thực phẩm, hàng thời trang, may mặc, gia dụng, tiêu dùng…, phần lớn được tuồn từ Trung Quốc vào nước ta; hàng hóa nhiều loại có chất lượng thấp, giả các thương hiệu Việt uy tín và được tiêu thụ nhiều tại các chợ ở vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Nhiều thương hiệu của Việt Nam nỗ lực vươn ra được thị trường thế giới, nhưng đang bị làm giả - nhái, tràn lan ngay tại Việt Nam bởi sự tham gia của các thương nhân Trung Quốc.

Do lợi nhuận thu được từ việc sản xuất, kinh doanh hàng giả rất lớn nên các đối tượng tham gia không từ bỏ bất kỳ một thủ đoạn nào hòng qua mặt các cơ quan chức năng.

Người tiêu dùng không còn phân biệt nổi đâu là hàng thật, đâu là hàng giả? Thậm chí, nhiều người đã phải than rằng: Họ mua phải 100% là hàng giả!

Ông Lê Thế Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam (VATAP) cho biết: “Tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, kiểu dáng công nghiệp… diễn ra rất phức tạp. Hàng giả, hàng nhái không chỉ sản xuất ở Việt Nam, mà còn sản xuất ở nước ngoài và đưa về Việt Nam tiêu thụ. Họ sang nước ngoài đặt chỉ trong vòng 1 tuần là có hàng trăm nghìn sản phẩm nhái đem về bán. Có DN than phiền là hàng hóa của họ chỉ mới ra thị trường trong 1 tháng là có ngay hàng giả”…

Bà Hồ Thị Kim Thoa, Thứ trưởng Bộ Công thương đã phải thốt lên: “Hàng giả đã len lỏi vào mọi ngóc ngách xã hội, trở thành một vấn nạn gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế và người tiêu dùng”.

Quản lý thị trường kiểm tra hàng hóa

Doanh nghiệp bó tay chào thua?

Hàng giả, hàng nhái tung hoành khắp nước Việt, khiến nền kinh tế ảnh hưởng lớn, người tiêu dùng “tiền mất tật mang”, những DN làm ăn chân chính điêu đứng. Song có vẻ như, DN buộc phải chấp nhận chịu “sống chung với lũ” và gần như bất lực? Có những DN còn sợ mất thương hiệu khi phát hiện hàng giả, hàng nhái sản phẩm của mình nên không báo cơ quan chức năng? Ước tính, chỉ có khoảng 1% tron tổng số hơn 400.000 DN quan tâm tới việc chống hàng giả hàng nhái.

Hãy nghe các DN nói lên tiếng nói… than thở của mình:

Bà Đặng Quỳnh Đoan, Giám đốc Công ty TNHH Thời trang Việt Thy: Mỗi năm, công ty phải bỏ ra hàng tỷ đồng để tổ chức các buổi hội thảo, quảng bá, tuyên truyền về sản phẩm nhằm giúp người tiêu dùng nhận biết được sản phẩm chính hiệu của mình. Tuy nhiên, đến nay tình trạng làm giả, làm nhái các sản phẩm của công ty vẫn xảy ra và chưa được giải quyết triệt để.

Ông Nguyễn Quốc Thúc, Tổng giám đốc kinh doanh Công ty CP Giấy Sài Gòn: Hiện công ty có 3 dòng sản phẩm chính thì đã có 2 dòng sản phẩm bị làm giả. Điều này đã gây thiệt hại rất lớn đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát triển kênh phân phối của DN, người tiêu dùng giảm lòng tin vào sản phẩm của công ty.

Anh Nguyễn Hữu Vinh, đại diện kinh doanh nhãn hàng EL Vina: Trung bình mỗi năm doanh số bán hàng của công ty chúng tôi bị giảm sút khoảng 30% so với kế hoạch đề ra ban đầu. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc các sản phẩm bị làm giả, làm nhái quá nhiều và chi phí để giúp khách hàng nhận biết các sản phẩm giả mạo mỗi năm cũng tăng theo tỷ lệ thuận.

Ông Đỗ Vũ Trí, Tổng giám đốc Công ty TNHH TM Dược phẩm Úc Châu (Austrapharm): Chúng tôi vô cùng mệt mỏi trong cuộc chiến chống hàng giả. Vì sản phẩm Lactomin plus mà DN đang phân phối bị làm nhái quá nhiều, quá tinh vi, đến nhân viên công ty còn bị nhầm, nói chi người tiêu dùng?

Ông Nguyễn Lâm Viên, Tổng giám đốc Vinamit, Phó chủ tịch Hội DN Hàng Việt Nam chất lượng cao: Chúng tôi khổ cực gây dựng thương hiệu Việt, đưa hàng đi các nước, nhưng nạn hàng giả, hàng nhái làm sụt giảm doanh số và ảnh hưởng uy tín của chúng tôi rất nặng nề.

“Tình trạng làm hàng giả, hàng nhái tràn lan đang gây khốn đốn cho các DN Việt Nam. Nếu công cụ và pháp chế của Nhà nước chưa đủ mạnh và các cơ quan hữu quan chưa vào cuộc mạnh mẽ thì vấn nạn sẽ còn diễn biến phức tạp hơn nhiều trong tương lai”, ông Viên bày tỏ.

Cần sự vào cuộc quyết liệt!

Việc cảnh báo người dân “đừng tham rẻ”, “tiêu dùng có ý thức”, “hãy là người thông thái”… để tẩy chay hàng giả đã trở nên lỗi thời, bởi ngay cả người tiêu dùng có ý thức cao cũng chẳng thể nào phân biệt nổi thật - giả.
Người tiêu dùng luôn “mong cơ quan chức năng hãy mạnh tay hơn nữa trong việc xử lý hàng giả”. Song, thực tế các cơ quan chức năng đã và đang làm được những gì?

Ví thử, nói như lời ông Trần Hùng, Phó cục trưởng Cục Quản lý Thị trường: “Dù cơ quan chức năng đã kiểm tra, kiểm soát rất nhiều, bắt và xử lý hàng nghìn vụ việc mỗi năm, nhưng vấn nạn hàng giả vẫn chưa có dấu hiệu bị ngăn”.

Hội nghị, hội thảo, tọa đàm, họp bàn… đủ cả, mọi việc các cơ quan chức năng đều biết hết. Vấn đề là có làm và biết làm những gì để chống hàng giả đang tràn lan khắp hang cùng ngõ hẻm của đất nước ta, chứ không chỉ bằng những lời khuyên… trên trời?

Dù chỉ trên phương diện lý thuyết, nhưng theo một số chuyên gia “mười lần nêu ra mong 1 lần làm nghiêm túc” thì cũng có thể nói là một thắng lợi...

Theo đó, việc chống hàng giả không chỉ là của các lực lượng được phân công, mà là cuộc chiến của toàn xã hội, của toàn dân. Chỉ có toàn dân, toàn xã hội tham gia thì hoạt động này mới có sự chuyển biến thực sự. Phải có sự vào cuộc quyết liệt từ phía cơ quan quản lý, cũng như nâng cao ý thức của người tiêu dùng.

Bản thân mỗi DN, phải nhận thức rõ tác hại của hàng giả, hàng nhái và cùng tham gia đấu tranh chống vấn nạn này thì mới có hiệu quả cao. Bởi lẽ, không ai biết rõ hàng giả, hàng nhái hơn chính DN có sản phẩm bị làm nhái, làm giả. Nếu DN tích cực hợp tác với cơ quan chức năng thì công tác phòng, chống hàng giả sẽ mang lại hiệu quả khả quan hơn rất nhiều.

“Các DN nên thực hiện việc đăng ký bảo hộ thương hiệu cho sản phẩm của mình càng sớm càng tốt. Cần tự bảo vệ mình bởi trong môi trường cạnh tranh, nếu không tạo ra thương hiệu, nhãn hiệu mới sẽ dễ bị xâm phạm. Việc chống hàng giả, hàng nhái phải có sự phối hợp từ nhiều phía, trong đó, DN cũng cần phải có động thái tích cực đi đầu để giúp cơ quan chức năng dễ phát hiện và xử lý”, ông Đỗ Vũ Trí, Tổng giám đốc Công ty TNHH TM Dược phẩm Úc Châu (Austrapharm) nêu chính kiến.

Các chuyên gia cho rằng, Nhà nước phải giúp DN những giải pháp công nghệ, tăng cường hệ thống giám sát và chất lượng tiêu chuẩn sản phẩm sản xuất ở Việt Nam và nhập khẩu vào Việt Nam.

Nhà nước cần đưa ra chế tài xử lý thật nghiêm những vi phạm về hàng giả, hàng nhái, kể cả xử lý hình sự đối với tổ chức, cá nhân biết hàng hóa không có hóa đơn, chứng từ, biết là hàng giả, hàng nhái mà vẫn mua bán, trao đổi kinh doanh…

Xuân Phong