Chống nạn phân bón rởm: Cần sự vào cuộc tích cực

Do phân bón chưa được quy định là mặt hàng sản xuất, kinh doanh có điều kiện nên nhiều cơ sở nhỏ lẻ chưa có đủ điều kiện cần thiết vẫn được tham gia sản xuất, kinh doanh. Điều này dẫn tới tình trạng phân bón giả, kém chất lượng xuất hiện tràn lan trên thị trường.

Vì đâu nên nỗi?

Nhiều năm qua, nạn phân bón giả hoành hành gây nhức nhối dư luận, làm giảm năng suất, chất lượng cây trồng khiến người nông dân rơi vào cảnh khó càng thêm khó. Mặc dù, các cơ quan chức năng đã liên tiếp phát hiện và xử lý những cơ sở, cá nhân làm phân bón giả, nhưng tình trạng vẫn không mấy được cải thiện. Nguyên nhân được cho là do chế tài xử lý không nghiêm, do siêu lợi nhuận nên các cơ sở làm giả vẫn ngang nhiên sản xuất và tung ra thị trường…

Với quy định hiện hành, tại Khoản 2, Điều 10, Thông tư 36/2010/TT-BNNPTNT ngày 24/6/2010 của Bộ NN&PTNT về điều kiện sản xuất, gia công và kinh doanh phân bón, vô tình tạo điều kiện cho các đơn vị sản xuất phân bón nhỏ lẻ phát triển với chất lượng không đảm bảo, ảnh hưởng tới các DN phân bón. Theo đó, các cơ sở chỉ cần có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh là được phép sản xuất khiến cho thị trường phân bón trở nên bát nháo, tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các DN. Điều đáng nói, những cơ sở này chỉ sản xuất cầm chừng, chủ yếu mua sản phẩm từ những nơi khác về pha trộn, gia công kiếm lời.

Ông Nguyễn Văn Quí, Phó giám đốc kinh doanh Công ty TNHH TM-SX Phước Hưng cho rằng, việc DN kinh doanh phân bón có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh quá dễ dàng, cái khó là giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất phân bón. Được biết, để được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất phân bón thì DN cần có chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng, có công nghệ quy mô công nghiệp đạt tiêu chuẩn; có phòng kiểm nghiệm phân tích chất lượng cho từng mẻ sản phẩm; có hợp đồng phân tích còn hiệu lực với các phòng kiểm nghiệm hoặc tổ chức chứng nhận chất lượng phân bón được công nhận hoặc chỉ định; có đầy đủ phương tiện phòng chống cháy nổ, phương tiện kiểm soát, thu gom và xử lý chất thải nguy hại, diện tích nhà xưởng hoặc hợp đồng thuê kho chứa bảo quản phân bón phù hợp; có biên chế hoặc thu đủ số lượng, chất lượng cán bộ kỹ thuật chuyên môn về lĩnh vực nghiên cứu, sản xuất phân bón… “Tuy nhiên, do quy định hiện hành chưa bắt buộc tới loại giấy phép này nên nhiều đơn vị rất nhỏ, thậm chí chỉ sử dụng cuốc xẻng trong khâu pha trộn khiến chất lượng phân bón không đảm bảo vẫn ngấm ngầm hoạt động”, ông Quí nhấn mạnh.

Giải pháp nào hiệu quả?

Đại diện một DN cho rằng: Nội dung Thông tư 36/2010 cần phải được sửa đổi, đưa ra những quy chuẩn chặt chẽ, quy định rõ ràng. Bắt buộc các DN phân bón phải có nhà máy, máy móc, nhân công… Tránh tình trạng, họ lập công ty trên giấy rồi đi đặt gia công dẫn tới không thể kiểm soát được chất lượng và làm loạn thị trường phân bón.

Thực tế, nếu DN không đầu tư vào xây dựng nhà máy, khoa học kỹ thuật để cho ra những sản phẩm có năng suất, chất lượng mà chỉ làm ăn theo kiểu chụp giật, sẽ khó tồn tại lâu bền được. Về vấn đề này, ông Trần Tấn Sơn, Ủy viên HĐQT, Kế toán trưởng Công ty CP Phân bón Bình Điền cho biết: “DN chính là chủ thể đi đầu trong việc chống gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém chất lượng và cũng chính DN mới có thể phát hiện ra sản phẩm của mình có bị làm nhái hay không. Đồng thời, DN sẽ dễ dàng phát hiện ra những đơn vị nào không có nhà máy, chỉ đi đặt gia công”.

Vì vậy, giải quyết vấn đề này, cần có một nghị định về quản lý sản xuất, kinh doanh phân bón mới, trong đó phải có quy định đưa phân bón vào diện mặt hàng kinh doanh có điều kiện.

Trong lúc chờ đợi sự vào cuộc từ phía cơ quan nhà nước, bản thân các DN càng phải nỗ lực tự cứu mình. Vấn đề nằm ở chỗ: Trong khi các DN phân bón lớn tự tin với lợi thế duy trì chất lượng sản phẩm thì các DNNVV có phần “lép vế” và hiện chưa có một giải pháp nào hữu hiệu. Theo ông Trần Dũng, Giám đốc Công ty Phân bón Mỹ Việt, nếu không có sự vào cuộc của các cơ quan có thẩm quyền, chắc chắn sẽ không thể chiến thắng nạn phân bón rởm. Các DN cũng cần thường xuyên tổ chức hội thảo, tuyên truyền cho nông dân, giúp họ phân biệt được các loại phân bón phù hợp với cây trồng cũng như nêu rõ tên những loại phân bón kém chất lượng.

Hoàng Phương