THCL Bộ Tài chính cho biết, tổng số nợ thuế của toàn ngành (tính đến thời điểm này) khoảng 72.500 tỷ đồng, tăng 5,1% so với 31/12/2014. Trong đó, nợ có khả năng thu là 42.920 tỷ đồng, nợ khó thu 11.600 tỷ đồng và nợ chờ xử lý 2.900 tỷ đồng…

Không chịu nộp thuế

Theo yêu cầu của Bộ Tài chính, 3 đầu mối là Tổng cục Thuế, Cục Thuế Hà Nội và Cục thuế TP. HCM phải công bố tổng cộng 600 DN có số nợ thuế lớn, kéo dài, mỗi đơn vị 200 DN. Sau khi danh sách “đen” này được công bố, dư luận không khỏi ngỡ ngàng bởi những con nợ lớn của ngành thuế lại chính là những đơn vị đang làm ăn có lãi, thậm chí lọt vào Top những DN được bình chọn là DN lớn của Việt Nam?

Tập đoàn Quang Minh (trụ sở tại số 1, đường Thanh Niên (Ba Đình, Hà Nội) là một DN tên tuổi trong lĩnh vực sản xuất thức ăn chăn nuôi gia súc, gia cầm và dầu ăn. Thông tin từ website của tập đoàn này cho biết, năm 2012, đạt doanh thu 1 tỷ USD. Trong bảng xếp hạng FAST500 - TOP 500 DN tăng trưởng nhất Việt Nam 2015, Quang Minh đứng thứ 101; đạt thứ hạng 69 trong top 500 DN tư nhân lớn nhất Việt Nam... Tuy nhiên, hiện Quang Minh nợ 63 tỷ đồng tiền thuế.

Công ty CP Đầu tư xây dựng số 9 (Hanco 9), chủ Dự án Beriver (vị trí đắc địa tại quận Long Biên) với 5 tòa tháp 22 tầng, đã bán hết sản phẩm từ lâu, nhưng hiện vẫn nợ 99,7 tỷ đồng tiền thuế.

Đầu tháng 7 vừa qua, Tổng công ty Viglacera đã công bố lợi nhuận trước thuế đạt 50% kế hoạch năm, tăng gấp 6 lần so  cùng kỳ năm 2014; doanh thu đạt 7.017 tỷ đồng, tăng 36% so cùng kỳ. Thế nhưng, trong danh sách nợ thuế của Cục Thuế Hà Nội, có 3 công ty con của DN trên còn nợ thuế là Công ty Đầu tư hạ tầng đô thị Viglacera (xấp xỉ 40 tỷ đồng); Công ty CP Cơ khí và Xây dựng Viglacera (hơn 50 tỷ đồng) và Công ty CP Cơ khí & Xây dựng Viglacera Hà Nội (hơn 88 tỷ đồng)…

Trong danh sách của cơ quan thuế, bên cạnh những DN thực sự khó khăn, nợ đọng thuế kéo dài do những nguyên nhân khách quan, cũng còn không ít DN làm ăn hiệu quả song vẫn “ngại” nộp thuế? Điều này, đã khiến số nợ thuế trên toàn quốc ngày một tăng cao.

Theo các chuyên gia tài chính, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do DN nợ thuế vẫn… có lợi hơn so với việc thực hiện đúng quy định. Cụ thể, theo quy định tại Thông tư 26/2015/TT-BTC ngày 27/02/2015, từ 01/01/2015, tiền chậm nộp được tính theo mức 0,05% số tiền thuế chậm nộp tính trên mỗi ngày chậm nộp. Đối với các khoản tiền thuế khai thiếu của kỳ thuế phát sinh trước ngày 01/01/2015 nhưng sau ngày 01/01/2015, cơ quan nhà nước có thẩm quyền phát hiện qua thanh tra, kiểm tra hoặc người nộp thuế tự phát hiện thì áp dụng tiền chậm nộp theo mức 0,05%/ngày tính trên số tiền thuế khai thiếu cho toàn bộ thời gian chậm nộp. Tỷ lệ phạt còn thấp đã khiến một số DN sẵn sàng nợ thuế và chấp nhận nộp phạt do nộp thuế chậm để có thể tận dụng khoản tiền này làm vốn lưu động.

Bên cạnh đó, do tiền phạt nộp chậm thuế không được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập DN, còn lãi vay NH nếu đủ điều kiện là chi phí được trừ khi tính thuế nên nhiều DN vẫn “ưu tiên” phương án… dây dưa nợ thuế.

Đau đầu thu nợ thuế

Trước thực trạng nợ thuế ngày càng tăng cao, Bộ Tài chính khẳng định sẽ áp dụng nhiều biện pháp mạnh tay với những trường hợp DN, sau khi bị thông báo công khai mà vẫn không trả nợ thuế. Cơ quan thuế sẽ thực hiện phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản, thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng, thu tiền và tài sản của DN của bên thứ ba, thu hồi giấy đăng ký kinh doanh, thu hồi mã số thuế và phối hợp với cơ quan công an thực hiện điều tra và xử lý theo quy định của pháp luật.

Đối với những DN thực sự khó khăn, không còn khả năng thanh toán số nợ thuế do nguyên nhân khách quan, cũng sẽ được giải quyết theo hướng thấu đáo. Hiện số tiền phạt nợ thuế của người nộp thuế đã bỏ kinh doanh, giải thể, phá sản không theo trình tự, đến nay vào khoảng 10.000 tỷ đồng.

Những năm qua, mặc dù Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế. Tuy nhiên, các văn bản đó chỉ tập trung gia hạn, miễn giảm thuế một số sắc thuế, chưa có cơ chế xử lý đối với tiền phạt chậm nộp tiền thuế. Mặc dù cơ quan thuế, hải quan đã phối hợp với các cơ quan chức năng truy tìm đối tượng và đã áp dụng các biện pháp cưỡng chế trong thời gian dài, nhưng không thể xác định được các đối tượng để thu.

Để được xóa tiền phạt chậm nộp, các đối tượng thuộc diện được xóa nợ phải đáp ứng được các tiêu chí là DN cung ứng hàng hóa, dịch vụ được thanh toán bằng vốn ngân sách hoặc có nguồn vốn từ ngân sách, nhưng chưa được thanh toán nên không có nguồn nộp kịp thời. Hoặc trường hợp đối tác bị phá sản, hoặc phá bỏ hợp đồng kinh tế dẫn tới người nộp thuế phát sinh các khoản nợ thuế và tiền phạt chậm nộp.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, việc xóa nợ thuế cho các đối tượng đủ điều kiện sẽ không thể giải quyết triệt để tình trạng khối nợ thuế của DN không ngừng phình to mỗi năm. Bởi bên cạnh việc bảo đảm công bằng với những DN thực hiện tốt nghĩa vụ với ngân sách, việc kiên quyết thu hồi các khoản nợ đọng thuế - sẽ góp phần giúp ngân sách giảm bớt khó khăn.

Cao Huyền ( Thương hiệu & Công luận)