Nội dung này được đưa ra tại dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt, hiện đang được lấy ý kiến rộng rãi.
Theo dự thảo, ngân hàng được phép đóng tài khoản thanh toán của khách hàng nếu tài khoản không phát sinh giao dịch trong thời gian từ 3 năm liên tục trở lên, tính từ lần giao dịch cuối cùng của chủ tài khoản. Đối với các trường hợp ngân hàng và khách hàng đã có thỏa thuận trước về việc xử lý tài khoản không hoạt động, việc thực hiện sẽ tuân theo nội dung đã thống nhất.
Đây được xem là điểm mới đáng chú ý so với quy định hiện hành. Hiện nay, tài khoản thanh toán chỉ được đóng trong một số trường hợp như khách hàng có yêu cầu và đã hoàn tất các nghĩa vụ liên quan; chủ tài khoản là cá nhân đã chết hoặc bị tuyên bố đã chết; tổ chức chấm dứt hoạt động; hoặc chủ tài khoản vi phạm các quy định cấm trong hoạt động sử dụng tài khoản.
Cùng với việc bổ sung căn cứ đóng tài khoản, dự thảo cũng sửa đổi quy định về xử lý số dư còn lại sau khi tài khoản bị đóng. Theo đó, ngân hàng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài vẫn có trách nhiệm quản lý khoản tiền còn lại để hoàn trả cho người có quyền nhận hợp pháp khi có yêu cầu hoặc thực hiện xử lý theo quy định của pháp luật.
Theo Ngân hàng Nhà nước, đề xuất này xuất phát từ thực tế số lượng tài khoản không hoạt động trong hệ thống ngày càng lớn. Nhiều tài khoản được mở hợp pháp nhưng chủ sở hữu không còn nhu cầu sử dụng, không phát sinh giao dịch trong thời gian dài hoặc quên sự tồn tại của tài khoản.
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý ghi nhận tình trạng tồn tại các tài khoản nặc danh hoặc tài khoản được mở bằng giấy tờ tùy thân cũ, giấy tờ giả, gây khó khăn cho công tác quản lý và giám sát hoạt động thanh toán.
Ngân hàng Nhà nước cho biết, pháp luật hiện hành cho phép ngân hàng và khách hàng tự thỏa thuận phương thức xử lý tài khoản không hoạt động trong thời gian dài ngay từ thời điểm mở tài khoản. Tuy nhiên, đối với nhiều tài khoản được mở trước đây và chưa có nội dung thỏa thuận liên quan, hiện vẫn chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng để xử lý.
Vì vậy, việc bổ sung quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo căn cứ pháp lý cho các tổ chức tín dụng rà soát, đóng các tài khoản không còn hoạt động trong thời gian dài, đồng thời góp phần làm sạch dữ liệu khách hàng và nâng cao hiệu quả quản trị hệ thống thanh toán.
Theo cơ quan soạn thảo, mốc thời gian 3 năm được xây dựng trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Tại Mỹ, các tài khoản không phát sinh giao dịch trong khoảng từ 3 đến 5 năm có thể được xếp vào diện tài khoản không hoạt động. Trong khi đó, tại UAE, những tài khoản không có giao dịch hoặc không có liên hệ từ khách hàng trong vòng 3 năm sẽ được đưa vào diện theo dõi riêng.
Nếu được thông qua, quy định mới không chỉ giúp giảm số lượng tài khoản "ngủ đông" trong hệ thống ngân hàng mà còn góp phần tăng cường tính minh bạch, an toàn và hiệu quả của hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt trong bối cảnh chuyển đổi số ngành ngân hàng đang được đẩy mạnh.
Phương Di
