Đồ chơi bạo lực nằm ngay trong tầm tay trẻ nhỏ
Những ngày đầu tháng 9, không khí Trung thu đã hiện diện rõ nét trên phố Hàng Mã và khu vực phố đi bộ phường Hoàn Kiếm. Các gian hàng tràn ngập đèn lồng, mặt nạ, đồ chơi phát sáng, ô tô, búp bê, thú nhồi bông cùng hàng loạt sản phẩm đủ màu sắc, kiểu dáng.
Ghi nhận thực tế của phóng viên cho thấy, bên cạnh những sản phẩm đồ chơi truyền thống, thị trường xuất hiện không ít mặt hàng có bao bì hoàn toàn bằng tiếng nước ngoài hoặc thông tin khá sơ sài. Trên nhiều sản phẩm quan sát được không có tem phụ bằng tiếng Việt, khiến người mua khó xác định nguồn gốc, đơn vị nhập khẩu, hướng dẫn sử dụng cũng như những cảnh báo cần thiết đối với trẻ em.
Đáng chú ý là sự xuất hiện công khai của nhiều loại đồ chơi mô phỏng vũ khí. Tại một số gian hàng trên phố Hàng Mã, những khẩu súng nhựa kích thước lớn, mô phỏng súng trường, súng tiểu liên được xếp ngay phía trước cửa hàng. Có sản phẩm được thiết kế khá chi tiết về hình dáng, màu sắc, hộp đựng cũng in hình súng chiến đấu.
Những sản phẩm này không nằm khuất phía trong mà được đặt ngay trong tầm mắt, thậm chí tầm với của trẻ nhỏ. Trong quá trình khảo sát, phóng viên ghi nhận trẻ có thể dễ dàng tiếp cận, cầm và lựa chọn đồ chơi tại các quầy hàng, trong khi ngay bên cạnh là những loại súng mô phỏng vũ khí.
Sức hút của những món đồ này với trẻ không khó lý giải. Súng, dao, kiếm và nhiều loại vũ khí thường xuất hiện trong phim ảnh, trò chơi điện tử hoặc gắn với những nhân vật trẻ yêu thích. Tuy nhiên, phía sau cảm giác thích thú là những nguy cơ không thể xem nhẹ.
Trước hết là nguy cơ gây chấn thương trực tiếp. Với những loại súng có khả năng phóng, bắn đạn nhựa hoặc vật thể nhỏ, việc trẻ sử dụng ở khoảng cách gần có thể gây tổn thương, đặc biệt nếu bắn trúng mắt, mặt. Dao, kiếm hay các vật mô phỏng vũ khí làm từ nhựa cứng cũng có thể trở thành vật gây thương tích khi trẻ rượt đuổi, đánh nhau hoặc bắt chước những hành động đã xem trên phim, trò chơi.
Bên cạnh nguy cơ về thể chất còn là vấn đề về nội dung vui chơi và quá trình hình thành nhận thức. Không thể đơn giản quy kết một đứa trẻ chơi súng đồ chơi sẽ trở nên bạo lực, nhưng khi trò chơi thường xuyên xoay quanh hành động ngắm bắn, tấn công, truy đuổi hay “tiêu diệt” đối phương, yếu tố bạo lực có thể dần trở thành một phần quen thuộc trong hoạt động giải trí của trẻ.
Thực tế, những loại đồ chơi mang hình dáng súng, dao, kiếm, cung nỏ và sản phẩm có hại tới giáo dục nhân cách, sức khỏe trẻ em đã nhiều lần được cơ quan chức năng cảnh báo. Vì vậy, việc các loại đồ chơi mô phỏng vũ khí vẫn xuất hiện công khai, xen lẫn đồ chơi thông thường tại khu vực tập trung đông trẻ em là vấn đề đáng lưu tâm.
Squishy: Mềm mại bên ngoài, hiểm họa khó nhìn thấy
Nếu súng, dao, kiếm khiến phụ huynh tương đối dễ nhận ra nguy cơ thì một nhóm sản phẩm khác lại có vẻ ngoài hoàn toàn trái ngược: Mềm mại, nhiều màu sắc, tạo hình ngộ nghĩnh và đặc biệt giống đồ ăn.
Tại khu vực phố đi bộ phường Hoàn Kiếm, phóng viên ghi nhận các loại squishy được bày bán khá phổ biến với đủ hình dáng như bánh bao, bánh mì, bơ, ngô, trái cây, phô mai... Có sản phẩm được đóng hộp nhưng cũng có nhiều loại chỉ được bọc trong túi nylon hoặc gắn nhãn đơn giản.
Đáng chú ý, trên nhiều sản phẩm quan sát được không thấy tem phụ bằng tiếng Việt. Điều này khiến người mua khó kiểm tra những thông tin quan trọng như vật liệu cấu thành, nguồn gốc, đơn vị chịu trách nhiệm về hàng hóa, độ tuổi sử dụng hay những cảnh báo an toàn.
Điểm khiến loại đồ chơi này đáng lưu tâm chính là cách trẻ tiếp xúc với sản phẩm. Không giống nhiều món đồ chơi chỉ được cầm trong thời gian ngắn, squishy được thiết kế để người chơi bóp, nắn liên tục. Trẻ có thể cầm trong thời gian dài, đưa sát mặt để ngửi, thậm chí cắn hoặc đưa vào miệng do nhiều sản phẩm có hình dáng rất giống bánh kẹo, trái cây và thực phẩm.
Chính vì vậy, nếu một sản phẩm không bảo đảm chất lượng, nguy cơ đối với trẻ có thể đến từ nhiều con đường: qua da khi cầm nắm, qua đường hô hấp đối với các chất dễ bay hơi hoặc qua đường miệng nếu trẻ cắn, mút sản phẩm.
Những lo ngại này đã được cảnh báo tại nhiều thị trường nước ngoài. Tháng 6/2026, lực lượng Tiêu chuẩn Thương mại tại Glasgow (Scotland, Vương quốc Anh) thu giữ hơn 5.900 sản phẩm squishy giả. Cơ quan chức năng cho biết sự phổ biến của loại đồ chơi này trên mạng xã hội đã kéo theo sự gia tăng của hàng giả, hàng ghi nhãn không đúng và chưa đáp ứng các quy định về sức khỏe, an toàn. Những phiên bản không an toàn có thể chứa phthalate, dung môi, formaldehyde và phát ra mùi hóa chất mạnh; các nguy cơ được cảnh báo gồm kích ứng da, buồn nôn, đau đầu và vấn đề về hô hấp.
Nguy cơ không chỉ nằm ở hóa chất. Squishy thường xuyên bị kéo, bóp và vặn. Nếu lớp vỏ sản phẩm kém chất lượng bị rách hoặc nứt, gel hay vật liệu bên trong có thể rò rỉ, tiếp xúc trực tiếp với tay, mắt hoặc miệng của trẻ. Các sản phẩm giả, không bảo đảm an toàn cũng có thể tạo ra những chi tiết nhỏ gây nguy cơ hóc, nghẹn đối với trẻ nhỏ.
Đặc biệt, việc tạo hình giống thực phẩm làm tăng thêm một dạng rủi ro. Những chiếc “bánh bao”, “bánh mì”, “miếng bơ” hay trái cây có màu sắc, kích thước gần giống đồ ăn thật có thể khiến trẻ nhỏ chưa đủ khả năng phân biệt đưa lên miệng, cắn hoặc nuốt.
Tuy nhiên, cần khẳng định rằng chưa có kết quả kiểm nghiệm để kết luận những sản phẩm phóng viên ghi nhận tại phố Hàng Mã và khu vực phố đi bộ phường Hoàn Kiếm chứa các hóa chất nói trên. Những cảnh báo tại nước ngoài cũng không đồng nghĩa tất cả sản phẩm squishy đều độc hại.
Điều đáng lo nằm ở chỗ, khi một món đồ chơi thiếu thông tin cần thiết bằng tiếng Việt, nguồn gốc và chất lượng khó kiểm chứng, người tiêu dùng rất khó biết sản phẩm trẻ đang cầm, bóp, ngửi và tiếp xúc hằng ngày có đáp ứng các yêu cầu an toàn hay không.
Trào lưu nguy hiểm biến đồ chơi thành “bẫy” bỏng
Ngoài những nguy cơ liên quan đến hàng giả, hàng kém chất lượng, squishy gần đây còn gắn với một mối nguy khác: trẻ làm nóng đồ chơi theo các video lan truyền trên mạng xã hội.
Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng Mỹ (CPSC) tháng 8/2026 đã cảnh báo về nguy cơ bỏng nghiêm trọng từ trào lưu cho squishy vào lò vi sóng. Khi bị làm nóng, vật liệu bên trong có thể đạt nhiệt độ rất cao; nếu sản phẩm vỡ hoặc phát nổ, phần gel nóng có thể bắn vào da, mặt và mắt.
Johns Hopkins Medicine cũng cảnh báo các vết bỏng dạng này có thể để lại sẹo vĩnh viễn, thậm chí phải phẫu thuật hoặc ghép da.
Thực tế đã ghi nhận nhiều trẻ bị thương. Tại Anh, một bé gái 10 tuổi bị bỏng nghiêm trọng vùng mặt sau khi làm theo trào lưu làm nóng squishy. Theo các cảnh báo về an toàn, việc làm nóng khiến phần gel bên trong tích nhiệt; khi lớp vỏ vỡ, chất nóng có thể bắn trực tiếp vào cơ thể.
Đáng chú ý, đây không phải trường hợp cá biệt. Bệnh viện Royal Hospital for Children tại Glasgow đã điều trị 6 trẻ bị thương liên quan đến trào lưu làm nóng squishy trong vòng 8 tháng; một số trường hợp phải phẫu thuật, ghép da. Các chuyên gia cảnh báo việc làm nóng có thể khiến áp suất tăng lên bên trong đồ chơi, khiến gel nóng phát nổ và gây bỏng nghiêm trọng.
Tuy nhiên, cũng cần phân biệt rõ: nguy cơ bỏng này xuất phát từ việc sử dụng sai cách - làm nóng đồ chơi theo trào lưu trên mạng - chứ không phải việc bóp squishy thông thường tự gây bỏng. Đây lại là một cảnh báo khác đối với phụ huynh trong bối cảnh trẻ em ngày càng dễ tiếp cận các video thử nghiệm, thử thách trên mạng xã hội và bắt chước mà chưa nhận thức đầy đủ hậu quả.
Khi trẻ không thể tự nhận biết nguy hiểm
Súng đồ chơi và squishy tưởng như là hai nhóm sản phẩm hoàn toàn khác nhau nhưng lại cho thấy hai dạng nguy cơ đáng lưu ý.
Với đồ chơi mô phỏng vũ khí, nguy hiểm tương đối dễ nhìn thấy: khả năng phóng bắn, những bộ phận cứng có thể gây chấn thương và yếu tố bạo lực trong cách chơi. Trong khi đó, với squishy không rõ chất lượng, nguy cơ có thể bị che giấu sau vẻ ngoài mềm mại, bắt mắt. Người tiêu dùng không thể chỉ nhìn vào màu sắc, hình dáng hay độ mềm để biết vật liệu bên trong có an toàn hay không.
Điểm chung đáng lo hơn cả là người sử dụng cuối cùng lại chính là trẻ em - nhóm chưa đủ khả năng tự đánh giá nguy cơ.
Một đứa trẻ có thể thích khẩu súng vì trông giống món đồ trong trò chơi điện tử; thích chiếc bánh bao squishy vì mềm và dễ thương. Các em không thể tự kiểm tra sản phẩm được sản xuất ở đâu, sử dụng vật liệu gì, có đáp ứng tiêu chuẩn an toàn hay những cảnh báo trên bao bì có đầy đủ hay không.
Bởi vậy, việc những sản phẩm tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện công khai tại các khu vực tập trung đông trẻ em như phố Hàng Mã và khu vực phố đi bộ phường Hoàn Kiếm đặt ra yêu cầu không chỉ đối với phụ huynh mà còn với công tác kiểm soát thị trường.
Cận Tết Trung thu, khi nhu cầu mua đồ chơi tăng cao, phụ huynh cần thận trọng khi lựa chọn sản phẩm cho trẻ, ưu tiên hàng hóa có nguồn gốc, nhãn mác, thông tin nhà sản xuất và cảnh báo an toàn rõ ràng; tránh những sản phẩm mô phỏng vũ khí hoặc không đủ thông tin để kiểm chứng chất lượng.
Một món đồ chơi có thể chỉ có giá vài chục hoặc vài trăm nghìn đồng, nhưng nếu không bảo đảm an toàn hoặc được sử dụng sai cách, hậu quả đối với sức khỏe, thể chất và sự phát triển của trẻ không thể đo bằng giá của món đồ ấy.
Phương Di
