Không chỉ bán dịch vụ, phải bán được sản phẩm Việt
Tính đến hết tháng 7/2026, Việt Nam đón khoảng 13,9 triệu lượt khách quốc tế, tăng 13,8% so với cùng kỳ năm trước. Con số này cho thấy sức hút của điểm đến Việt Nam đang được cải thiện rõ rệt, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về khả năng khai thác giá trị kinh tế từ mỗi lượt khách.
Theo ông Vũ Thế Bình, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, mua sắm là một trong những khoản chi quan trọng của khách quốc tế. Tuy nhiên, tại Việt Nam, hoạt động này vẫn chưa được phát triển tương xứng với tiềm năng.
Phần lớn hệ thống cửa hàng miễn thuế hiện tập trung tại sân bay và một số khu vực cửa khẩu. Trong khi đó, du khách dành phần lớn thời gian ở các thành phố, khu nghỉ dưỡng và điểm du lịch. Điều này khiến một phần nhu cầu mua sắm chưa được chuyển hóa thành doanh thu cho doanh nghiệp trong nước.
Kinh nghiệm của Thái Lan và Hàn Quốc cho thấy mua sắm có thể trở thành một cấu phần quan trọng của sản phẩm du lịch. Các trung tâm miễn thuế, outlet và khu mua sắm quy mô lớn không chỉ phục vụ nhu cầu tiêu dùng mà còn tạo thêm điểm đến trong hành trình của du khách.
Với Việt Nam, việc phát triển những mô hình này còn mang một ý nghĩa khác: tạo ra kênh xuất khẩu tại chỗ cho doanh nghiệp.
Một sản phẩm thủ công mỹ nghệ, thời trang, thực phẩm chế biến, đặc sản vùng miền hay sản phẩm OCOP nếu được đưa vào đúng hệ thống bán lẻ dành cho khách quốc tế có thể tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng nước ngoài mà không cần trải qua toàn bộ quy trình của một đơn hàng xuất khẩu truyền thống.
Hàng Việt cần hiện diện ở nơi du khách sẵn sàng chi tiêu
Nghị định 273/2026/NĐ-CP về hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế có hiệu lực từ ngày 21/8/2026 được kỳ vọng tạo thêm không gian cho thị trường này. Song song với đó, Bộ Công Thương đang hoàn thiện Đề án Phát triển các mô hình outlet và cửa hàng miễn thuế tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, định hướng đến năm 2045 là mở rộng hệ thống cửa hàng miễn thuế tại các sân bay, cửa khẩu và trung tâm du lịch lớn, đồng thời hướng tới nâng tỷ lệ hàng Việt trong hệ thống lên 30-40%.
Nếu thực hiện được, đây có thể trở thành một kênh tiêu thụ mới cho doanh nghiệp Việt. Thay vì chỉ cạnh tranh trên thị trường nội địa, sản phẩm có cơ hội được người tiêu dùng quốc tế trải nghiệm ngay tại Việt Nam.
Tuy nhiên, để biến ý tưởng này thành thị trường thực tế, doanh nghiệp vẫn cần một hệ thống bán lẻ đủ chuyên nghiệp. Bà Lê Hồng Thủy Tiên, Tổng giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG), cho rằng cần tháo gỡ các vấn đề về mặt bằng và cơ chế đầu tư để hình thành những trung tâm mua sắm quy mô lớn trong nội đô.
Trong khi đó, Chủ tịch Tập đoàn BRG Nguyễn Thị Nga đề xuất đẩy mạnh hoàn thuế giá trị gia tăng điện tử ngay tại điểm bán, đồng thời kết hợp bán hàng trực tuyến và thanh toán quốc tế. Những giải pháp này có thể giúp việc mua sắm thuận tiện hơn, đồng thời kéo dài thời gian tương tác giữa du khách và sản phẩm Việt.
Tại TP.HCM, hơn 7,13 triệu lượt khách quốc tế trong 7 tháng đầu năm 2026 đã tạo nền tảng thị trường đáng kể cho mô hình này. Nếu mỗi du khách dành thêm một phần ngân sách cho hàng hóa Việt Nam, hiệu ứng không chỉ dừng ở doanh thu bán lẻ mà còn có thể lan sang sản xuất, logistics, quảng bá thương hiệu và phát triển sản phẩm.
Ở góc độ rộng hơn, việc khai thác sức mua của khách quốc tế chính là cách để du lịch hỗ trợ thương mại. Du khách đến Việt Nam, trải nghiệm sản phẩm, mua hàng và tiếp tục trở thành người quảng bá cho thương hiệu Việt tại thị trường quê nhà.
Vì vậy, bài toán mới của ngành du lịch không chỉ là đón bao nhiêu khách, mà còn là mỗi du khách có thể tạo ra bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế và bao nhiêu sản phẩm Việt có thể theo họ ra thế giới.
Nam Sơn (t/h)
