Vụ dưa hấu Đông Xuân 2025–2026 tại Gia Lai đang đối mặt với tình trạng “được mùa, mất giá” khi nguồn cung tăng mạnh nhưng đầu ra gặp nhiều khó khăn. Theo thống kê từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai, toàn tỉnh có gần 2.500 ha trồng dưa hấu, với năng suất trung bình đạt 35–40 tấn/ha.
Nếu như trước Tết Nguyên đán, giá dưa dao động từ 4.000–6.000 đồng/kg, thì sau Tết đã giảm nhanh xuống chỉ còn 2.000–2.500 đồng/kg, thậm chí có thời điểm chạm đáy 1.000 đồng/kg. Hiện vẫn còn hơn 500 ha đang vào kỳ thu hoạch rộ, tương đương khoảng 20.000 tấn, tạo áp lực lớn lên thị trường tiêu thụ.
Trong bối cảnh đó, Sở Công Thương tỉnh Gia Lai đã phát đi công văn kêu gọi các địa phương, doanh nghiệp và hệ thống phân phối trên cả nước hỗ trợ tiêu thụ dưa hấu cho nông dân. Đây là giải pháp cấp bách nhằm giảm thiểu thiệt hại trước nguy cơ ùn ứ sản phẩm.
Nhiều doanh nghiệp bán lẻ đã nhanh chóng hưởng ứng. Hệ thống Bách Hóa Xanh đã triển khai thu mua dưa hấu tại các vùng trồng trọng điểm, bước đầu tiêu thụ hơn 200 tấn và đặt mục tiêu đạt trên 1.000 tấn trong đợt hỗ trợ này. Trong khi đó, GO! Quy Nhơn cũng tham gia bán dưa không lợi nhuận, giúp đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng với mức giá dễ tiếp cận hơn.
Tại các đô thị lớn như Hà Nội, phong trào “giải cứu dưa hấu” cũng diễn ra sôi động. Nhiều điểm bán lưu động, chợ đầu mối và cả các kênh bán hàng trực tuyến đều tham gia tiêu thụ với giá dao động khoảng 8.000–10.000 đồng/kg. Nhờ đó, một phần sản lượng đã được giải phóng, song vẫn chưa đủ để giải quyết triệt để bài toán dư cung.
Theo đánh giá của ngành chức năng, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là do sản xuất thiếu kế hoạch, diện tích trồng tăng nhanh trong khi thị trường tiêu thụ chưa được mở rộng tương ứng. Khi xuất khẩu gặp khó, lượng hàng dồn về thị trường nội địa khiến cung vượt cầu, kéo giá xuống thấp.
Các chuyên gia nhận định, hoạt động “giải cứu” chỉ mang tính tình thế, không thể duy trì lâu dài. Để tránh lặp lại vòng luẩn quẩn “được mùa rớt giá”, cần tổ chức lại sản xuất theo hướng kiểm soát diện tích, dự báo thị trường và xây dựng chuỗi liên kết bền vững giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.
Trước đó, UBND tỉnh Gia Lai đã ban hành kế hoạch hỗ trợ tiêu thụ nông sản năm 2026, trong đó giao các sở, ngành phối hợp tổ chức hội nghị kết nối cung – cầu, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và ứng dụng nền tảng số như livestream để quảng bá sản phẩm. Các hệ thống phân phối lớn như Co.opmart, MM Mega Market Việt Nam hay WinMart cũng được huy động tham gia tiêu thụ khi cần thiết.
Về dài hạn, việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu và đa dạng hóa thị trường được xem là hướng đi bắt buộc. Đồng thời, phát triển công nghiệp chế biến và bảo quản sau thu hoạch cũng sẽ giúp giảm áp lực tiêu thụ trong thời gian ngắn.
Trong bối cảnh hiện nay, câu chuyện dưa hấu Gia Lai không chỉ là bài toán riêng của một địa phương, mà còn phản ánh thách thức chung của ngành nông nghiệp: làm sao cân bằng giữa sản xuất và thị trường, để nông sản không còn rơi vào cảnh “được mùa mất giá”.
Nam Sơn (t/h)
