Ngày 11/5, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng tổ chức Hội đồng nghiệm thu đề tài: “Nghiên cứu nâng cao chỉ số năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP) gắn với phát triển kinh tế của tỉnh Đắk Nông (nay là phía Tây tỉnh Lâm Đồng) đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”. Hội đồng do PGS.TS. Đỗ Phú Trần Tình làm Chủ tịch.
Đề tài do Công ty TNHH Khoa học và Công nghệ Đồng Tiến chủ trì thực hiện, tập trung đánh giá vai trò của khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) trong nâng cao năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP) – một chỉ tiêu phản ánh chất lượng tăng trưởng kinh tế theo chiều sâu của địa phương.
Làm rõ vai trò của TFP trong tăng trưởng kinh tế địa phương
Theo nhóm nghiên cứu, giai đoạn trước của đề tài đã phân tích thực trạng tăng trưởng kinh tế tỉnh Đắk Nông, lượng hóa đóng góp của các yếu tố đầu vào và bước đầu đánh giá vai trò của TFP đối với tăng trưởng GRDP.
Ở giai đoạn 2, đề tài tiếp tục đi sâu đánh giá hiện trạng, tiềm lực KHCN và ĐMST của tỉnh; đồng thời đề xuất các giải pháp thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhằm nâng cao đóng góp của TFP trong tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2021–2025, định hướng đến năm 2030.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, về mặt lý luận, đề tài đã hệ thống hóa cơ sở khoa học liên quan đến TFP, KHCN và ĐMST trong mối quan hệ với tăng trưởng kinh tế cấp địa phương. Qua đó khẳng định TFP là chỉ tiêu cốt lõi phản ánh chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của nền kinh tế.
Nhóm nghiên cứu cũng xác định 5 nhóm yếu tố chính tác động đến TFP gồm: mức độ mở cửa nền kinh tế; tiến bộ công nghệ; cơ cấu kinh tế; chất lượng nguồn nhân lực; và yếu tố thể chế, môi trường kinh doanh.
Chỉ ra những “điểm nghẽn” trong đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp
Một trong những điểm nổi bật của đề tài là khảo sát thực tiễn 206 doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Kết quả cho thấy phần lớn doanh nghiệp vẫn đang sử dụng công nghệ ở mức trung bình hoặc thấp.
Hoạt động chuyển đổi số chủ yếu mới dừng ở các khâu bán hàng, thanh toán, trong khi quản trị nội bộ và sản xuất chưa được đầu tư đồng bộ. Đáng chú ý, chỉ có 11,65% doanh nghiệp có bộ phận nghiên cứu – phát triển (R&D) chuyên trách và khoảng 9,22% doanh nghiệp có quỹ phát triển KHCN.
Theo đánh giá của Hội đồng, đây là những số liệu có giá trị thực tiễn cao, phản ánh rõ thực trạng năng lực đổi mới sáng tạo của khu vực doanh nghiệp tại địa phương; đồng thời là cơ sở quan trọng để tỉnh hoạch định chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong thời gian tới.
Đề xuất kịch bản phát triển KHCN và nâng tỷ trọng đóng góp của TFP lên 56%
Từ kết quả nghiên cứu, nhóm thực hiện đã xây dựng 3 kịch bản phát triển KHCN và ĐMST cho tỉnh Đắk Nông đến năm 2030 gồm: kịch bản cơ sở, tăng tốc và trì trệ.
Theo kịch bản khả thi nhất, đóng góp của TFP vào tăng trưởng GRDP của tỉnh được dự báo đạt khoảng 56% trong giai đoạn 2026–2030. Đây được xem là mục tiêu quan trọng nhằm chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên và lao động giản đơn.
Đề tài cũng tổng hợp kinh nghiệm quốc tế từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, Malaysia cùng một số địa phương trong nước như Lâm Đồng, Đồng Nai và TP.HCM để đề xuất bài học cho Đắk Nông. Trong đó nhấn mạnh vai trò kiến tạo của Nhà nước, tăng đầu tư cho R&D, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo liên kết giữa nhà nước – doanh nghiệp – viện nghiên cứu.
Hội đồng đánh giá đề tài có giá trị thực tiễn cao
Hội đồng nghiệm thu nhận định đề tài đáp ứng đầy đủ yêu cầu về cơ sở khoa học và thực tiễn; số liệu sử dụng có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy.
Đặc biệt, kết quả nghiên cứu được đánh giá có ý nghĩa thực tiễn trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách phát triển KHCN, nâng cao năng suất lao động và chất lượng tăng trưởng kinh tế của địa phương trong giai đoạn mới.
Tuy nhiên, Hội đồng cũng đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp tục bổ sung cơ sở lý luận về mối quan hệ giữa các yếu tố nội sinh – ngoại sinh; làm rõ hơn mối liên hệ nhân quả giữa TFP, KHCN và đổi mới sáng tạo. Đồng thời cập nhật các chính sách mới, tăng cường phân tích mối tương quan giữa TFP với kết quả khảo sát doanh nghiệp để nâng cao tính ứng dụng của đề tài.
Trong bối cảnh cạnh tranh phát triển giữa các địa phương ngày càng phụ thuộc vào năng suất, công nghệ và đổi mới sáng tạo, kết quả của đề tài không chỉ mang ý nghĩa nghiên cứu khoa học mà còn có giá trị hoạch định chính sách dài hạn. Đây được xem là một trong những cơ sở quan trọng để địa phương định hình chiến lược phát triển kinh tế dựa trên tri thức, nâng cao chất lượng tăng trưởng và tăng sức chống chịu của nền kinh tế trong giai đoạn mới.
Hoàng Phương (t/h)
