Tại tọa đàm “TP.Hồ Chí Minh - Kiến tạo nhân tài tinh hoa cho kỷ nguyên phát triển mới”, nhiều ý kiến cho rằng lợi thế cạnh tranh của TP.HCM trong giai đoạn mới sẽ không còn nằm chủ yếu ở quỹ đất, chi phí lao động hay ưu đãi đầu tư. Yếu tố ngày càng quyết định là khả năng hình thành một môi trường sống, làm việc và phát triển nghề nghiệp đủ hấp dẫn đối với nhân lực chất lượng cao.
Khi nhà đầu tư không chỉ tìm địa điểm đặt dự án
Theo ông Quách Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP.HCM, thành phố đang định hình các cực tăng trưởng mới gắn với tài chính, dịch vụ, công nghiệp thông minh, đổi mới sáng tạo, kinh tế biển, logistics và năng lượng sạch. Đây cũng là những lĩnh vực đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn và khả năng làm việc trong môi trường quốc tế.
9 tháng năm 2026, vốn FDI đăng ký vào TP.HCM đạt hơn 17,2 tỷ USD, tăng hơn 4 lần so với cùng kỳ năm 2025 và vượt 56,6% mục tiêu cả năm. Tổng vốn FDI lũy kế của thành phố đạt hơn 156,72 tỷ USD.
Đáng chú ý, dòng vốn mới tập trung vào những dự án có quy mô lớn như cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, trung tâm dữ liệu AI Factory, khu đô thị Đại học Quốc tế và các dự án tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Đây không chỉ là những dự án cần vốn lớn mà còn đòi hỏi lực lượng lao động có kỹ năng cao để vận hành và phát triển.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Angus Liew, Chủ tịch Gamuda Land Việt Nam, cho rằng bài toán nhân lực không thể tách rời chất lượng đô thị. Chuyên gia nước ngoài khi lựa chọn nơi làm việc còn cân nhắc trường học cho con, dịch vụ y tế, giao thông, tiện ích và môi trường sống của cả gia đình.
Theo ông, giao thông thuận tiện là một trong những yếu tố tác động trực tiếp đến trải nghiệm của chuyên gia quốc tế. Vì vậy, việc phát triển metro, cao tốc và kết nối với sân bay Long Thành không chỉ mang ý nghĩa hạ tầng mà còn góp phần nâng sức hấp dẫn của thành phố đối với nhân tài toàn cầu.
Từ thu hút người giỏi đến xây “talent hub”
Ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM, cho rằng thành phố cần hướng tới mô hình đô thị tích hợp “all-in-one”, trong đó các nhu cầu của chuyên gia và gia đình được giải quyết trong một hệ sinh thái thống nhất, từ việc làm, giáo dục, y tế đến các dịch vụ xã hội.
Trong khi đó, bà Võ Thị Bích Thủy, Giám đốc Vận hành Manpower Việt Nam, nhận định cuộc cạnh tranh nhân lực của TP.HCM đã mở rộng ra phạm vi quốc tế, với các trung tâm kinh tế như Singapore và Thái Lan. Trong 5-10 năm tới, thành phố có cơ hội trở thành một “talent hub” nếu có chiến lược đủ mạnh để vừa thu hút nhân tài quốc tế, vừa đào tạo và cung ứng nhân lực cho thị trường toàn cầu.
Các lĩnh vực AI, bán dẫn và tự động hóa đang mở ra nhu cầu nhân lực lớn. Trong bối cảnh nguồn cung trong nước chưa đáp ứng đầy đủ, việc thu hút chuyên gia quốc tế và phát huy nguồn lực Việt kiều được xem là một hướng bổ sung quan trọng.
Ông Dương Khai Dũng, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam, Chi hội TP.HCM, cho biết thành phố hiện có hơn 21.000 dự án FDI còn hiệu lực và hơn 168.000 người nước ngoài sinh sống. Tuy nhiên, để quy mô này tiếp tục tăng, chính sách cần ổn định, dễ dự báo, đồng thời hệ thống dịch vụ hỗ trợ chuyên gia và gia đình phải theo kịp tốc độ phát triển của dòng vốn.
Như vậy, thu hút FDI và thu hút nhân tài đang trở thành hai bài toán gắn chặt với nhau. Một dự án công nghệ cao có thể mang đến nguồn vốn lớn, nhưng để tạo giá trị lâu dài, TP.HCM cần một hệ sinh thái đủ sức biến nguồn vốn đó thành năng lực sản xuất, đổi mới sáng tạo và những ngành kinh tế mới. Đây cũng là bước chuyển từ tư duy “đón vốn” sang xây dựng năng lực để hấp thụ và phát triển dòng vốn chất lượng cao.
Minh Thành (t/h)
