Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) vừa công bố danh sách các mặt hàng có nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại, gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp. Trong đó, nhóm thép và sản phẩm thép tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn với 11 mặt hàng xuất khẩu sang các thị trường chủ lực.
Đáng chú ý, thép dẹt cán nguội và thép phủ vật liệu hữu cơ xuất khẩu sang EU đang đối mặt rủi ro gia tăng. EU hiện đã áp dụng các biện pháp chống bán phá giá đối với sản phẩm tương tự từ nhiều quốc gia. Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam lại tăng nhanh, với thép dẹt cán nguội đạt 167,6 triệu USD trong năm 2025, tăng 39,2%, còn thép phủ vật liệu hữu cơ đạt 146,5 triệu USD, tăng 22,4%. Mặc dù thị phần chưa lớn, xu hướng tăng trưởng mạnh có thể kích hoạt các cuộc điều tra mới nếu tiếp tục duy trì.
Ở nhóm gỗ, sản phẩm ghế sofa khung gỗ xuất khẩu sang Mỹ nổi lên như một điểm nóng. Với kim ngạch lên tới 3,4 tỷ USD trong năm 2025, chiếm hơn 54% tổng nhập khẩu cùng loại của Mỹ, Việt Nam đang giữ vị thế áp đảo. Tuy nhiên, chính lợi thế này lại làm gia tăng nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại hoặc cáo buộc lẩn tránh thuế, nhất là trong bối cảnh Mỹ đã áp dụng biện pháp với sản phẩm từ Trung Quốc và từng mở rộng điều tra sang các quốc gia khác trong các trường hợp tương tự.
Không chỉ sofa, các sản phẩm như gỗ thanh, viền dải gỗ cũng được cảnh báo khi xuất khẩu sang Mỹ, do thị phần gia tăng nhanh. Bài học từ các vụ việc trước đây với gỗ dán, tủ bếp cho thấy rủi ro điều tra có thể hiện hữu ngay sau giai đoạn tăng trưởng nóng.
Ở lĩnh vực kim loại, nhôm thanh định hình và ống đồng xuất khẩu sang Canada cũng được đưa vào diện theo dõi. Năm 2025, xuất khẩu nhôm thanh đạt 78,5 triệu USD, tăng 33,6%, trong khi ống đồng tăng tới 44,8%, chiếm hơn 30% tổng nhập khẩu cùng loại của Canada. Khi các thị trường đã áp dụng thuế với sản phẩm từ Trung Quốc, xu hướng chuyển dịch đơn hàng sang Việt Nam có thể khiến nguy cơ bị điều tra gia tăng.
Đối với vật liệu xây dựng, sản phẩm kính nổi đang bị cảnh báo tại cả Mỹ và Ấn Độ. Riêng thị trường Ấn Độ ghi nhận kim ngạch nhập khẩu kính nổi từ Việt Nam tăng mạnh, đạt 83,9 triệu USD năm 2025. Trong bối cảnh quốc gia này đã áp dụng nhiều biện pháp phòng vệ với các nước khác, khả năng mở rộng điều tra sang Việt Nam là kịch bản cần được tính đến.
Thực tế cho thấy, quy mô xuất khẩu của Việt Nam đã vượt 475 tỷ USD trong năm 2025, kéo theo số lượng các vụ việc phòng vệ thương mại gia tăng tương ứng. Chỉ riêng năm qua, đã có 21 vụ việc mới được khởi xướng từ 11 thị trường, trong đó Mỹ chiếm tỷ trọng lớn nhất.
Hệ thống cảnh báo sớm được xem là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp nhận diện rủi ro, điều chỉnh chiến lược thị trường và tuân thủ quy tắc xuất xứ. Nếu không chủ động thích ứng, nguy cơ bị áp thuế cao hoặc vướng vào các vụ kiện quốc tế sẽ ngày càng hiện hữu, ảnh hưởng trực tiếp đến đà tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới.
L.T(t/h)
