Giá dầu thế giới tăng mạnh vì xung đột Trung Đông

Thị trường năng lượng toàn cầu đang bước vào giai đoạn biến động mạnh khi xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang và đe dọa trực tiếp đến các tuyến vận chuyển dầu chiến lược. Cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran đã bước sang tuần thứ ba, khiến nhiều cơ sở hạ tầng dầu mỏ trong khu vực rơi vào tình trạng rủi ro cao, trong khi eo biển Hormuz – tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng của thế giới – vẫn bị gián đoạn.

Theo Oilprice, vào lúc 5 giờ 15 phút ngày 16/3 theo giờ Việt Nam, giá dầu Brent tăng 2,03 USD/thùng, tương đương 1,97%, lên mức 105,17 USD/thùng. Giá dầu WTI cũng tăng 1,66 USD/thùng, tương đương 1,68%, đạt 100,37 USD/thùng.

Tính từ đầu tháng đến nay, cả hai loại dầu chủ chốt đã tăng hơn 40%, lên mức cao nhất kể từ năm 2022. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc Iran ngừng vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz sau các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào các mục tiêu tại nước này.

Eo biển Hormuz hiện đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu, khi khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới phải đi qua tuyến vận tải chiến lược này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi các đồng minh triển khai lực lượng hải quân nhằm bảo vệ hoạt động vận tải tại khu vực. Theo tờ Wall Street Journal, Nhà Trắng dự kiến sẽ công bố một liên minh hộ tống tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz ngay trong tuần này.

Căng thẳng tiếp tục gia tăng sau khi Washington cảnh báo có thể mở rộng các cuộc tấn công vào đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu lớn của Iran. Trước đó, ngày 14/3, Mỹ đã tiến hành không kích các mục tiêu quân sự tại đây.

Phía Iran ngay lập tức đưa ra phản ứng cứng rắn và tuyên bố sẽ tiếp tục trả đũa. Các máy bay không người lái của Iran sau đó đã tấn công một cảng dầu quan trọng tại Fujairah của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Dù hoạt động bốc xếp tại cảng Fujairah đã được nối lại theo nguồn tin từ Reuters, nhưng thị trường vẫn lo ngại nguy cơ lan rộng của xung đột. Fujairah nằm ngoài eo biển Hormuz và là cửa ngõ xuất khẩu khoảng 1 triệu thùng dầu Murban mỗi ngày – tương đương gần 1% nhu cầu dầu toàn cầu.

Các nhà phân tích của JP Morgan cảnh báo rằng nhiều cơ sở năng lượng lớn trong khu vực Vùng Vịnh đang ở trạng thái dễ tổn thương, trong đó có cảng Ras Tanura của Saudi Arabia và tổ hợp xử lý dầu Abqaiq – những mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Trong bối cảnh nguồn cung bị đe dọa, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 15/3 cho biết hơn 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược sẽ được tung ra thị trường. Đây được xem là đợt xả kho dự trữ lớn kỷ lục nhằm hạ nhiệt đà tăng của giá dầu.

Theo kế hoạch, lượng dầu dự trữ từ khu vực châu Á – châu Đại Dương sẽ được giải phóng ngay lập tức, trong khi nguồn dự trữ từ châu Âu và châu Mỹ sẽ được đưa ra thị trường vào cuối tháng 3.

IEA dự báo nguồn cung dầu toàn cầu trong tháng 3 có thể giảm khoảng 8 triệu thùng/ngày do gián đoạn vận chuyển. Đồng thời, các nhà sản xuất Trung Đông cũng đã cắt giảm ít nhất 10 triệu thùng/ngày trong bối cảnh xung đột leo thang.

Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết, ông kỳ vọng cuộc chiến với Iran có thể kết thúc trong vài tuần tới, qua đó giúp nguồn cung dầu phục hồi và giá năng lượng hạ nhiệt. Tuy nhiên, triển vọng này vẫn khá mong manh khi cả Washington và Tehran đều chưa cho thấy dấu hiệu sẵn sàng nhượng bộ.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã bác bỏ các đề xuất khởi động đàm phán ngoại giao từ một số đồng minh Trung Đông. Trong khi đó, Iran cũng tuyên bố sẽ không xem xét ngừng bắn cho đến khi Mỹ và Israel chấm dứt các cuộc tấn công.

Trong nước tiếp tục xả quỹ bình ổn để giữ giá

Trước diễn biến tăng mạnh của giá dầu thế giới, liên Bộ Công Thương – Tài chính đã quyết định giữ nguyên giá bán lẻ xăng dầu trong kỳ điều hành tối 14/3 theo Nghị quyết 36 của Chính phủ.

Theo đó, giá xăng E5 RON92 không cao hơn 22.504 đồng/lít, xăng RON95-III không cao hơn 25.575 đồng/lít. Giá dầu diesel 0.05S được giữ ở mức không cao hơn 27.025 đồng/lít, dầu hỏa không cao hơn 26.932 đồng/lít và dầu mazut 180CST 3.5S không cao hơn 18.661 đồng/kg.

Để kìm đà tăng của giá xăng dầu trong nước, cơ quan quản lý tiếp tục chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá. Mức chi quỹ đối với xăng RON95-III, dầu hỏa và dầu mazut là 4.000 đồng/lít, trong khi dầu diesel được chi 5.000 đồng/lít.

Đây đã là kỳ điều hành thứ năm liên tiếp liên Bộ sử dụng Quỹ Bình ổn giá nhằm hạn chế tác động từ biến động mạnh của thị trường năng lượng thế giới.

Theo Bộ Công Thương, trong bối cảnh giá dầu quốc tế tăng nhanh do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, việc điều hành giá theo hướng giữ ổn định là giải pháp cần thiết để giảm áp lực chi phí lên nền kinh tế và đời sống người dân.

Phương Thảo