Việc giảm số lần bơm tưới vừa tiết kiệm chi phí cho nông dân, vừa cắt giảm đáng kể lượng khí thải từ mặt ruộng. Bên cạnh đó, nhiều địa phương khuyến khích thu gom rơm rạ để ủ hữu cơ hoặc làm giá thể trồng nấm thay vì đốt.
Đề án Một triệu héc-ta lúa chất lượng cao phát thải thấp giúp nông dân ghi chép lượng nước, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật theo chuẩn giảm phát thải, đồng thời quản lý đầu vào thông qua thuốc bảo vệ thực vật sinh học, giảm dần sự phụ thuộc hóa chất. Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam, các mô hình thí điểm cho thấy chi phí giảm, năng suất tăng, phát thải giảm và lợi nhuận tăng, đồng thời hình thành tư duy kinh tế nông nghiệp cho người dân.
Từ lúa, các giải pháp xanh lan sang chăn nuôi. Nhiều trang trại áp dụng tách rắn – lỏng, xử lý phân bằng biogas, giảm tiêu thụ dầu, than và khí thải. Khẩu phần ăn được điều chỉnh giúp giảm metan đường ruột, phân hữu cơ được tái sử dụng trong các mô hình tuần hoàn, tiết kiệm chi phí và hạn chế phát thải.
Trong khi đó, lâm nghiệp miền núi đóng vai trò hấp thụ các-bon, cân bằng phát thải từ chăn nuôi và thủy sản. Các dự án rừng bền vững, chứng chỉ FSC và REDD+ đang được mở rộng. Ngành thủy sản cũng triển khai mô hình nuôi tuần hoàn (RAS), giảm xả thải, tiết kiệm nước và năng lượng; nhiều hộ lắp điện mặt trời để vận hành quạt sục khí, cắt giảm CO₂.
Thủy lợi và cơ giới hóa là yếu tố nền tảng giúp giảm phát thải. Chuyển đổi số thủy lợi, điều tiết nước bằng cảm biến, phần mềm và máy móc chế biến tiết kiệm năng lượng giúp giảm chi phí mà vẫn đạt mục tiêu xanh.
Từ ruộng lúa đến trang trại, rừng và ao tôm, các giải pháp này đều hướng tới giảm phát thải nhưng không làm tăng chi phí sản xuất. Ruộng lúa trở thành điểm khởi đầu, tạo động lực để các lĩnh vực khác dịch chuyển theo, mở ra triển vọng toàn diện cho nông nghiệp phát thải thấp tại Việt Nam.
Nam Sơn (t/h)
