Từ giảm giấy tờ đến giảm chi phí kinh doanh
Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 258/NQ-CP ngày 31/8/2026 về các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030.
Điểm đáng chú ý của nghị quyết không chỉ nằm ở việc rút gọn thêm các thủ tục, mà hướng tới thay đổi phương thức quản lý. Theo đó, hoạt động quản lý sẽ từng bước chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên quản trị rủi ro, đồng thời tăng cường sử dụng dữ liệu để theo dõi, đánh giá và xử lý.
Đây là thay đổi có ý nghĩa trực tiếp đối với cộng đồng doanh nghiệp. Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, mỗi thủ tục kéo dài, mỗi bộ hồ sơ phải bổ sung hay mỗi lần phải cung cấp lại thông tin đều làm phát sinh chi phí. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, những chi phí này càng trở thành gánh nặng khi nguồn lực tài chính và nhân sự còn hạn chế.
Nghị quyết đặt nguyên tắc không để phát sinh thêm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh không cần thiết; đồng thời yêu cầu tiếp tục rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa quy trình. Đến năm 2027, 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, kết quả giải quyết được số hóa và tái sử dụng dữ liệu.
Đặc biệt, nguyên tắc “người dân, doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần” nếu được thực hiện hiệu quả sẽ giúp giảm đáng kể thời gian chuẩn bị hồ sơ. Những dữ liệu đã có trong các cơ sở dữ liệu được công bố sẽ không tiếp tục bị yêu cầu cung cấp lại, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác.
Khi thủ tục được xử lý nhanh hơn, nguồn lực của doanh nghiệp có thể được chuyển từ việc hoàn thiện hồ sơ sang đầu tư máy móc, mở rộng sản xuất, tuyển dụng lao động hoặc phát triển thị trường. Vì vậy, cải cách hành chính không chỉ là câu chuyện của khu vực công mà có tác động trực tiếp tới năng suất của nền kinh tế.
Dữ liệu trở thành “hạ tầng” mới của cải cách
Một điểm mới quan trọng trong định hướng cải cách lần này là dữ liệu được đặt ở trung tâm của quá trình quản lý. Thay vì yêu cầu doanh nghiệp liên tục chứng minh thông tin bằng giấy tờ, cơ quan quản lý sẽ tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và hệ thống giải quyết thủ tục hành chính.
Đến năm 2027, 100% chế độ báo cáo của doanh nghiệp đủ điều kiện được thực hiện điện tử. Đây là bước tiến có thể giảm đáng kể chi phí hành chính, nhất là với những doanh nghiệp thường xuyên phải thực hiện nhiều loại báo cáo.
Cùng với số hóa, việc chuyển sang hậu kiểm dựa trên rủi ro cũng giúp thay đổi cách phân bổ nguồn lực quản lý. Những lĩnh vực, doanh nghiệp hoặc hoạt động có nguy cơ cao sẽ được tập trung kiểm tra, trong khi các trường hợp rủi ro thấp có thể được giảm bớt yêu cầu kiểm soát trước.
Tuy nhiên, để mô hình này vận hành hiệu quả, cải cách thủ tục phải đi cùng kỷ luật thực thi. Nghị quyết yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm ngăn tình trạng tự phát sinh thêm thành phần hồ sơ, yêu cầu hoặc quy trình ngoài quy định; đồng thời gắn kết quả cải cách với trách nhiệm của người đứng đầu.
Một yêu cầu khác là xử lý thực chất phản ánh, kiến nghị của người dân và doanh nghiệp. Các bộ, ngành, địa phương được yêu cầu tăng cường đối thoại, tham vấn cộng đồng doanh nghiệp và xây dựng cơ chế tiếp nhận, xử lý các sáng kiến cải cách.
Mục tiêu đến năm 2030 là chỉ số hài lòng của người dân, doanh nghiệp đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước trong giải quyết thủ tục hành chính đạt tối thiểu 95%.
Nếu các mục tiêu này được triển khai đồng bộ, cải cách thủ tục hành chính sẽ không chỉ giúp bộ máy vận hành hiệu quả hơn mà còn trở thành một trong những động lực cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng cao giai đoạn 2026-2030, việc giải phóng nguồn lực từ những thủ tục không cần thiết có ý nghĩa không kém việc bổ sung vốn hay mở rộng hạ tầng. Doanh nghiệp cần một môi trường mà quyết định đầu tư có thể được triển khai nhanh hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn và quy trình minh bạch hơn.
Khi đó, cải cách hành chính sẽ không còn được nhìn đơn thuần là việc “cắt giảm giấy tờ”, mà trở thành một cách trực tiếp nâng năng suất, củng cố niềm tin kinh doanh và mở rộng dư địa tăng trưởng cho toàn nền kinh tế.
Minh Thành (t/h)
