Có những vùng đất được nhớ đến bởi một di tích, một danh thắng hay một sự kiện lịch sử. Nhưng cũng có những vùng đất mà mỗi ngọn núi, dòng sông, ngôi chùa, ngôi đền và mỗi lễ hội đều mang trong mình những lớp ký ức của dân tộc. Côn Sơn - Kiếp Bạc là một không gian như thế.
Nơi đây, dấu ấn của Phật giáo Trúc Lâm hoà quyện với truyền thống dựng nước, giữ nước oai hùng của quân và dân triều Trần được gìn giữ không chỉ trong di tích mà còn sống động trong nghi lễ, lễ hội và đời sống cộng đồng qua nhiều thế hệ.
Ngày 12/7/2025, Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa Thế giới. Từ dấu mốc ấy, Côn Sơn - Kiếp Bạc bước vào một vị thế mới: những giá trị được trao truyền qua hơn bảy thế kỷ không chỉ cần được bảo tồn, mà còn cần tiếp tục được cộng đồng thực hành, được thế hệ hôm nay hiểu đúng, trân trọng và trao truyền.
Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - Mùa Thu năm 2026 là mùa lễ hội được tổ chức trong không gian Di sản thế giới, nơi các giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và cảnh quan tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại; đồng thời mở ra cơ hội để công chúng và du khách trong nước, quốc tế cảm nhận trực tiếp sức sống của một di sản đã được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Đặc biệt, tại Lễ hội năm nay sẽ diễn ra Công bố Bộ nhận diện thương hiệu Di sản thế giới Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Đây là dấu mốc quan trọng để đưa danh hiệu Di sản thế giới từ một sự kiện ghi danh trở thành một giá trị được nhận diện, được lan tỏa và được phát huy trong đời sống văn hóa, du lịch và phát triển của các địa phương.
Từ chiều sâu lịch sử đến đời sống hôm nay, từ những nghi lễ truyền thống đến những cách thức mới để công chúng trải nghiệm di sản, Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc mùa Thu năm 2026 là dịp để nhìn lại những giá trị làm nên vị thế đặc biệt của vùng đất này, đồng thời mở ra một hành trình mới trong bảo tồn, phát huy và lan tỏa thương hiệu Di sản thế giới.
Trong chiều sâu của Côn Sơn, Kiếp Bạc, lịch sử không chỉ được lưu giữ qua những di tích, bia đá hay hiện vật, mà còn được trao truyền qua ký ức cộng đồng và những nghi lễ được thực hành qua nhiều thế hệ. Bởi vậy, tưởng niệm các bậc tiền nhân tại Lễ hội không chỉ là một nghi thức tri ân, mà còn là cách để thế hệ hôm nay đối thoại với lịch sử, nhận diện những giá trị đã làm nên sức sống của vùng đất.
Tại Côn Sơn, các hoạt động tưởng niệm 584 năm ngày mất của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi là dịp tưởng nhớ một nhân cách lớn của lịch sử dân tộc - người để lại những di sản đặc biệt về tư tưởng, văn hóa, văn học và tinh thần yêu nước. Không gian Côn Sơn, nơi Nguyễn Trãi từng sống, sáng tác và gắn bó trong những năm cuối cuộc đời, vì thế không chỉ là nơi tưởng niệm một danh nhân, mà còn là nơi những giá trị tư tưởng và nhân văn của ông tiếp tục được nhắc nhớ, trao truyền.
Tại Kiếp Bạc, Lễ tưởng niệm 726 năm ngày mất của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn gợi lại một trong những trang sử hào hùng của dân tộc. Từ vùng đất gắn với cuộc đời, sự nghiệp và những chiến công của vị anh hùng dân tộc, truyền thống yêu nước, ý chí bảo vệ non sông và tinh thần đại đoàn kết được tiếp tục khẳng định trong đời sống văn hóa cộng đồng.
Hai không gian tưởng niệm, hai nhân vật lịch sử với những đóng góp khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở những giá trị lớn của dân tộc: Trách nhiệm với đất nước, trọng dân, trọng nghĩa và khát vọng xây dựng một xã hội tốt đẹp. Chính sự hiện diện của những giá trị ấy trong đời sống hôm nay làm cho việc tưởng niệm không dừng lại ở việc nhớ về quá khứ, mà trở thành một hình thức giáo dục lịch sử và bồi đắp các giá trị văn hóa cho thế hệ mới.
Trong khuôn khổ Lễ hội, các nghi lễ dâng hương, rước, tế và tưởng niệm được tổ chức trang trọng, giữ gìn những yếu tố truyền thống gắn với cộng đồng. Đây cũng là dịp để người dân và du khách trực tiếp cảm nhận một di sản đang được thực hành trong đời sống, qua đó hiểu hơn về mối liên hệ giữa con người, lịch sử và không gian văn hóa Côn Sơn, Kiếp Bạc.
Từ những câu chuyện về Nguyễn Trãi và Trần Quốc Tuấn, từ những nghi lễ được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ, Lễ hội tiếp tục nối dài mạch nguồn lịch sử của vùng đất – để những giá trị của tiền nhân không chỉ được tưởng nhớ, mà còn trở thành nguồn cảm hứng cho hiện tại và tương lai.
Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - Mùa Thu năm 2026 có chuỗi hoạt động phong phú, kết hợp giữa nghi lễ truyền thống, tưởng niệm các bậc tiền nhân, biểu diễn văn hóa nghệ thuật, trải nghiệm di sản, quảng bá du lịch, làng nghề, sản phẩm địa phương và xúc tiến thương mại. Các hoạt động được tổ chức trong không gian Côn Sơn - Kiếp Bạc, đồng thời mở rộng kết nối với cộng đồng và các điểm đến trên địa bàn thành phố.
Đặc biệt, Tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến thương mại sẽ được diễn ra từ ngày 26/9 đến ngày 4/10/2026 mở rộng không gian lễ hội từ khu vực nghi lễ sang các hoạt động trải nghiệm văn hóa, làng nghề, sản phẩm OCOP, nông sản, ẩm thực và quảng bá điểm đến.
Các không gian làng nghề được tổ chức theo hướng để nghệ nhân, người làm nghề trực tiếp giới thiệu quy trình sản xuất, giúp du khách được xem, tìm hiểu và trải nghiệm thay vì chỉ tham quan, mua sắm. Các sản phẩm OCOP, nông sản, đặc sản và sản phẩm văn hóa địa phương được giới thiệu cùng câu chuyện về vùng đất, con người và quá trình tạo ra sản phẩm.
Hoạt động quảng bá du lịch, kết nối tour tuyến, giới thiệu điểm đến được triển khai song song với các hoạt động trải nghiệm. Sự tham gia của các nhà sáng tạo nội dung trên nền tảng số và việc ứng dụng mã QR trên nền tảng Smart Hải Phòng giúp thông tin về chương trình, điểm tham quan, dịch vụ và các hoạt động trong lễ hội tiếp cận công chúng thuận tiện hơn.
Quỳnh Nga
