“Hàng hiệu” giá rẻ và những chiêu đánh vào tâm lý người mua
Những con số từ đầu năm đến nay cho thấy hàng giả, hàng nhái vẫn là vấn đề đáng lo ngại trên thị trường. Trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng trên cả nước phát hiện 67.937 vụ vi phạm, tăng 36,66% so với cùng kỳ; trong đó, riêng nhóm sản xuất, kinh doanh hàng giả và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ có 5.723 vụ, tăng 75,02%.
Tại Hà Nội, trong cùng thời gian, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra 2.992 vụ, xử lý 2.864 vụ vi phạm hành chính và chuyển 43 vụ có dấu hiệu hình sự sang cơ quan điều tra. Những con số này cho thấy hàng giả, hàng nhái vẫn diễn biến phức tạp, trong khi hoạt động kinh doanh ngày càng dịch chuyển mạnh lên môi trường trực tuyến.
Khảo sát trên các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội cho thấy nhiều sản phẩm được giới thiệu là hàng chính hãng nhưng có mức giá thấp hơn đáng kể so với giá bán tại các hệ thống phân phối chính thức. Từ quần áo, giày dép, túi xách, đồng hồ đến mỹ phẩm, nước hoa..., người bán đưa ra hàng loạt lý do để giải thích cho mức giá “mềm” như hàng xách tay, hàng xuất dư, hàng tuồn nhà máy, hàng nội bộ hoặc thanh lý kho.
Một đôi giày được thương hiệu niêm yết khoảng 3 triệu đồng nhưng trên mạng xã hội chỉ được rao bán với giá 450.000 đồng, tức thấp hơn khoảng 85%. Người bán giải thích đây là “hàng xuất dư” và “hàng tuồn nhà máy”. Trong khi đó, tại hệ thống phân phối chính thức, sản phẩm cùng mẫu có mức giá cao hơn nhiều lần. Mức chênh lệch quá lớn này cho thấy người tiêu dùng cần đặc biệt thận trọng, thay vì mặc nhiên xem đây là một cơ hội mua hàng giá hời.
Không ít tài khoản còn sử dụng hình ảnh sản phẩm chính hãng, quay cận cảnh logo, tem nhãn, bao bì để tạo niềm tin. Các chương trình giảm giá sâu, “sale sốc”, “chỉ còn vài sản phẩm” hay “thanh lý lần cuối” cũng được sử dụng để thúc đẩy người mua quyết định nhanh.
Đáng chú ý, những thuật ngữ như “hàng xuất dư”, “hàng tuồn”, “hàng nội bộ” thường tạo cảm giác sản phẩm có nguồn gốc đặc biệt nên được bán rẻ. Trong khi đó, người mua không phải lúc nào cũng có đủ thông tin để kiểm chứng những lời quảng cáo này.
Theo các chuyên gia, giá bán thấp không phải căn cứ duy nhất để kết luận một sản phẩm là hàng giả. Tuy nhiên, mức giá thấp bất thường so với mặt bằng chung cần được xem là dấu hiệu cảnh báo, nhất là khi người bán không cung cấp được hóa đơn, chứng từ, thông tin nhà nhập khẩu hoặc tài liệu chứng minh nguồn gốc.
Người tiêu dùng cũng cần thận trọng với tâm lý “mua được hàng hiệu với giá hời”. Khi chỉ tập trung vào mức giảm giá mà bỏ qua nguồn gốc, chính sách đổi trả và uy tín của người bán, người mua rất dễ trở thành đối tượng mà hàng giả, hàng nhái nhắm tới.
Từ hàng giả trên mạng đến bài toán kiểm soát nguồn gốc
Một trong những dấu hiệu người tiêu dùng có thể lưu ý là sự không đồng nhất về bao bì, logo, đường may, chất liệu, tem nhãn, mã sản phẩm hoặc thông tin nhà sản xuất. Với những thương hiệu có hệ thống xác thực riêng, người mua nên kiểm tra mã sản phẩm và đối chiếu với website hoặc hệ thống phân phối chính thức.
Tuy nhiên, hàng giả hiện nay ngày càng được làm tinh vi, khiến việc nhận biết bằng mắt thường trở nên khó khăn. Vì vậy, với những sản phẩm có giá trị cao, người tiêu dùng không nên chỉ dựa vào hình ảnh hoặc lời cam kết của người bán mà cần kiểm tra nguồn hàng và giấy tờ liên quan.
Rủi ro càng đáng lưu ý đối với mỹ phẩm, thực phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và các sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe. Hàng không rõ nguồn gốc không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến người sử dụng.
Ở góc độ quản lý, việc kiểm soát hàng giả, hàng nhái trên môi trường thương mại điện tử đang trở thành bài toán ngày càng phức tạp. Theo Bộ Công Thương, trong 6 tháng đầu năm 2026, Bộ đã triển khai nhiều giải pháp chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, trong đó tập trung vào thương mại điện tử và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; đồng thời phối hợp với các sàn thương mại điện tử gỡ bỏ hơn 9.000 sản phẩm vi phạm.
Bộ Công Thương cũng cho biết Luật Thương mại điện tử và Nghị định 248/2026/NĐ-CP đã có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, trong đó đáng chú ý là quy định về xác thực danh tính người bán trên nền tảng thương mại điện tử. Theo cơ quan quản lý, quy định này nhằm hạn chế tài khoản “ảo”, gian hàng không rõ chủ thể, đồng thời hỗ trợ truy vết, xử lý vi phạm, quản lý thị trường và bảo vệ người tiêu dùng.
Thực tế này cho thấy việc xử lý hàng giả trên môi trường số không chỉ phụ thuộc vào kiểm tra hàng hóa mà còn cần xác định được người bán, nguồn hàng và trách nhiệm của các bên liên quan. Khi người bán có thể hoạt động qua nhiều tài khoản, thay đổi địa chỉ hoặc sử dụng các nền tảng khác nhau, việc truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm trở nên khó khăn hơn.
Với người tiêu dùng, cách phòng tránh đơn giản nhất là không chạy theo những món hàng “rẻ đến khó tin”. Một sản phẩm được quảng cáo là hàng hiệu nhưng có giá thấp hơn quá nhiều so với giá chính thức cần được đặt câu hỏi về nguồn gốc trước khi đặt câu hỏi về mức độ hời.
Bởi đằng sau một món hàng tưởng như “mua được giá tốt” có thể là cả một chuỗi rủi ro: từ mất tiền, khó đổi trả đến nguy cơ sử dụng sản phẩm không bảo đảm chất lượng. Khi người mua tỉnh táo hơn với những lời quảng cáo “hàng xịn giá rẻ”, đất sống của hàng giả, hàng nhái cũng sẽ bị thu hẹp.
Minh Thành
