
Bảo tàng được thiết kế gồm 14 không gian trưng bày theo từng chủ đề riêng biệt, tái hiện sinh động 300 năm lịch sử làng chài Phan Thiết xưa. Không chỉ đơn thuần là nơi lưu giữ hiện vật, Làng Chài Xưa mang đến trải nghiệm “sống cùng lịch sử” khi du khách được hóa thân thành ngư dân, diêm dân, khám phá phố cổ Phan Thiết cách đây ba thế kỷ, ghé thăm nhà hàm hộ - những “đại gia nước mắm” một thời, và tìm hiểu cặn kẽ nguồn gốc cũng như quy trình làm nên thứ gia vị quốc hồn quốc túy của người Việt.

Trước khi bước vào hành trình tham quan, du khách sẽ được thưởng thức một đoạn phim ngắn kéo dài hơn 7 phút, giới thiệu tổng quan về lịch sử hình thành và những giai đoạn thăng trầm của nghề làm nước mắm. Với những hình ảnh cô đọng và giàu cảm xúc, bộ phim như một cánh cửa thời gian, đưa người xem trở về Phan Thiết của hơn 300 năm trước - điểm khởi đầu cho hành trình khám phá văn hóa nước mắm Phan Thiết nói riêng và nước mắm Việt Nam nói chung.

Không gian trưng bày tiếp theo gây ấn tượng với những bức tranh và mô hình tái hiện Phan Thiết thời Pháp thuộc vào thập niên 1930 - 1940, hình ảnh con đường Mũi Né xưa cùng nhịp sống bình dị của cư dân làng chài. Tại đây, du khách có thể trực tiếp trải nghiệm các hoạt động quen thuộc của người dân vùng biển như gánh nước mắm bằng tĩn gốm, cào muối trên những cánh đồng muối trắng tinh khôi - những hình ảnh từng gắn liền với đời sống mưu sinh của bao thế hệ.


Một trong những điểm nhấn không thể bỏ qua khi đến Làng Chài Xưa chính là trải nghiệm thưởng thức nước mắm rin truyền thống. Đây là loại nước mắm nguyên chất, được kéo rút trực tiếp từ những thùng lều gỗ ủ chượp cá trong thời gian dài, chín chậm tự nhiên. Người dân Phan Thiết xưa gọi loại nước mắm này là nước mắm tĩn, bắt nguồn từ việc ông tổ nghề Trần Gia Hòa cho đựng mắm vào tĩn gốm, dán nhãn vuông và vận chuyển bằng ghe bầu đi khắp lục tỉnh Nam Kỳ, rồi lan ra miền Trung, miền Bắc, chiếm thị phần lớn trên cả nước vào thời kỳ hưng thịnh. 

Không chỉ dừng lại ở việc thưởng thức, du khách còn được tìm hiểu cách “cẩn” nước mắm, cách người xưa đánh giá nước mắm ngon dựa trên màu sắc, mùi hương và vị mặn dưới ánh sáng tự nhiên. Đặc biệt thú vị là phương pháp phân biệt nước mắm truyền thống bằng hạt cơm nguội: khi thả hạt cơm vào chén nước mắm, nếu hạt cơm nổi lên hoặc lơ lửng, đó là nước mắm nguyên chất có độ đạm cao; ngược lại, nếu hạt cơm nhanh chóng chìm xuống, đó thường là nước mắm pha công nghiệp với hàm lượng đạm thấp.

Với cách kể chuyện sinh động, không gian trưng bày sáng tạo và trải nghiệm thực tế đa dạng, Bảo tàng Làng Chài Xưa không chỉ là nơi lưu giữ ký ức nghề biển, mà còn là điểm đến văn hóa đặc sắc, giúp du khách hiểu sâu hơn về giá trị lịch sử, tinh hoa nghề truyền thống và niềm tự hào của nước mắm Việt Nam qua nhiều thế hệ.
Hoàng Phương

























