Trong hành trình bền bỉ ấy, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt các liệt sĩ luôn là một trong những nhiệm vụ đau đáu, cấp bách nhất. Những số liệu tổng hợp tính đến ngày 27/5/2026 trên địa bàn thành phố Hải Phòng không chỉ là những con số thống kê khô khan, mà chính là những minh chứng sống động cho tấm lòng, trách nhiệm và quyết tâm chính trị cao độ của toàn Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố cảng trong việc đưa các anh hùng, liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương.
Nhìn vào bức tranh tổng thể, Hải Phòng hiện là nơi lưu giữ và phụng thờ một phần xương máu khổng lồ của dân tộc với 49.640 liệt sĩ, 44.855 thương binh, 15.348 bệnh binh cùng hàng ngàn Mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học. Sự hy sinh to lớn ấy trải dài qua các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và được khắc ghi tại 383 nghĩa trang liệt sĩ trên toàn thành phố. Tuy nhiên, nỗi đau lớn nhất của những người ở lại là hiện nay vẫn còn hàng ngàn ngôi mộ khuyết danh – những người anh hùng đã dâng hiến cả thanh xuân và mạng sống cho đất nước nhưng bảng tên trên mộ chí vẫn chỉ là hai chữ "Liệt sĩ". Việc có tới 231 nghĩa trang với 2.673 phần mộ cần phải thực hiện lấy mẫu sinh phẩm để giám định ADN chính là một bài toán lịch sử đầy thách thức, đòi hỏi một cuộc chạy đua với thời gian, bởi theo năm tháng, các mẫu sinh phẩm dưới lòng đất đang đối mặt với nguy cơ phân hủy hoàn toàn.
Chính vì vậy, "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tích hài cốt liệt sĩ" được phát động mang ý nghĩa như một chiến dịch tổng lực trong thời bình. Đây không đơn thuần là một nhiệm vụ chuyên môn của ngành lao động hay quân đội, mà là một cuộc hành quân của lòng hiếu nghĩa, có sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị từ thành phố đến từng thôn xóm, khu phố. Việc thành lập 5 kíp lấy mẫu chuyên sâu phối hợp cùng 154 Tổ phục vụ tại các xã, phường với quân số lên tới hàng ngàn người đã cho thấy quy mô và tính chất nghiêm túc của chiến dịch. Từ dấu mốc ngày 19/5/2026 khi tổ chức làm trước thành công tại Nghĩa trang liệt sĩ Tân Tiến để rút kinh nghiệm cho toàn Quân khu 3, đến giai đoạn thử nghiệm tại các khu vực phòng thủ từ ngày 25/5 đến 28/5/2026, tất cả đều được thực hiện với một sự cẩn trọng, tỉ mỉ và khoa học cao nhất.
Những kết quả bước đầu cập nhật đến ngày 27/5/2026 tại 5 nghĩa trang làm trước bao gồm Kim Lương, Thanh Tùng, Tân Dân, Tân Tiến, Đông Phương đã mang lại những bài học kinh nghiệm sâu sắc. Trong số 46 mộ cần lấy mẫu tại các nghĩa trang này, lực lượng chức năng đã khai quật và lấy mẫu thành công 33 mộ. Con số 13 phần mộ không lấy được mẫu do tình trạng hài cốt đã mủn nát, biến dạng theo thời gian nhưng nó lại càng thôi thúc chúng ta phải hành động nhanh hơn nữa, quyết liệt hơn nữa. Công tác lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ là một công việc đặc biệt, nơi yếu tố kỹ thuật y khoa hiện đại phải kết hợp hài hòa, chặt chẽ với các nghi lễ tâm linh truyền thống của dân tộc. Việc bảo đảm quá trình khai quật diễn ra trang nghiêm, an toàn và hoàn trả hiện trạng, bảo đảm cảnh quan sạch đẹp của các nghĩa trang ngay lập tức chính là sự thể hiện lòng tôn kính tuyệt đối của thế hệ hôm nay trước hương hồn các bậc tiền nhân.
Cột mốc ngày 01/6/2026, khi thành phố đồng loạt triển khai lấy mẫu sinh phẩm trên diện rộng tại tất cả các nghĩa trang có mộ khuyết danh, sẽ mở ra giai đoạn cam go và quyết định nhất của chiến dịch. Mục tiêu hoàn thành 100% việc lấy mẫu trước ngày 31/01/2027 để kịp thời giám định, khớp nối dữ liệu với thân nhân liệt sĩ trước thềm Kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/2027) là một lời thề danh dự của Hải Phòng. Đây là đợt tổng rà soát mang tính lịch sử để khép lại những khoảng trống thông tin, xoa dịu nỗi đau đau đáu suốt nhiều thập kỷ của hàng ngàn gia đình liệt sĩ đang mòn mỏi ngóng trông tin tức của cha, anh, chồng, con mình.
Sự thành công của chiến dịch này không chỉ phụ thuộc vào nỗ lực của các cơ quan chức năng, các kíp kỹ thuật hay các tổ phục vụ, mà cần có sự thấu hiểu, đồng hành và chung tay của toàn thể nhân dân. Việc cung cấp thông tin, hỗ trợ tinh thần và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho các lực lượng làm nhiệm vụ là trách nhiệm chung của mỗi công dân. Đi qua những ngày tháng đỏ lửa của chiến tranh, Hải Phòng hiểu rõ cái giá của độc lập, tự do. Do đó, việc dồn toàn lực cho chiến dịch 500 ngày đêm này chính là hành động thiết thực nhất để khẳng định rằng: Quá khứ anh hùng của dân tộc sẽ không bao giờ bị lãng quên, và tên tuổi của các anh hùng, liệt sĩ sẽ mãi mãi trường tồn cùng sông núi.
Quỳnh Nga
