Thủ đoạn can thiệp phần mềm để che giấu chỉ số xả thải thực tế
Qua công tác theo dõi và nắm bắt tình hình hoạt động xả thải công nghiệp, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) phát hiện dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng trong việc ghi nhận và báo cáo chỉ số môi trường. Tình trạng làm sai lệch dữ liệu được xác định xảy ra tại nhiều doanh nghiệp có nguồn xả thải lớn và các đơn vị cung cấp, lắp đặt thiết bị quan trắc trên phạm vi cả nước. Nhận định tính chất phức tạp của vụ việc, Cục đã báo cáo lãnh đạo Bộ Công an để trực tiếp chỉ đạo công tác đấu tranh.
Sau nhiều tháng tập trung thu thập tài liệu và chứng cứ vật chất, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường đã chủ trì, phối hợp cùng Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an) tiến hành bắt giữ các đối tượng có liên quan, chính thức khởi tố vụ án và khởi tố bị can để phục vụ công tác điều tra.
Kết quả điều tra bước đầu làm rõ, các cơ sở sản xuất quy mô lớn như: Nhà máy Nhiệt điện Quảng Ninh, Nhiệt điện Hải Phòng, Nhiệt điện Thái Bình 2 cùng nhiều công ty sản xuất nhôm, thép và công ty xử lý môi trường là những đơn vị phát sinh lượng lớn khí thải, nước thải trong quá trình vận hành. Theo quy định pháp luật, các đơn vị này bắt buộc phải lắp đặt hệ thống thiết bị quan trắc môi trường tự động tại các điểm phát sinh nguồn thải để cơ quan chức năng giám sát.
Tuy nhiên, quá trình vận hành hệ thống này đã bị các đối tượng can thiệp kỹ thuật một cách tinh vi. Mặc dù các thiết bị quan trắc tại nhà máy đều được dán tem niêm phong vật lý và có hệ thống camera giám sát độc lập, các đối tượng vẫn sử dụng phần mềm để điều chỉnh dữ liệu từ xa. Bằng thủ đoạn này, các chỉ số xả thải đầu ra bị can thiệp giảm xuống, bảo đảm toàn bộ dữ liệu khi truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường luôn hiển thị ở mức độ cho phép theo quy chuẩn. 
Quy mô vi phạm chiếm gần 55% tổng số trạm quan trắc toàn quốc
Việc can thiệp, chỉnh sửa dữ liệu không chỉ dừng lại ở các sai phạm đơn lẻ mà diễn ra trên diện rộng. Số liệu thống kê từ quá trình điều tra của Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường cho thấy, có tới gần 160 trạm quan trắc môi trường trên toàn quốc đã bị các đối tượng xâm nhập và làm sai lệch dữ liệu. Con số này chiếm tỷ lệ gần 55% tổng số trạm quan trắc hiện đang hoạt động trên phạm vi cả nước.
Căn cứ vào mức độ vi phạm và các tài liệu chứng cứ thu thập được, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố 74 bị can với 10 nhóm tội danh khác nhau. Danh sách các bị can bị khởi tố bao gồm các cá nhân thuộc 59 doanh nghiệp trực tiếp xả thải và các đơn vị thi công lắp đặt thiết bị quan trắc. Đáng chú ý, cơ quan công an cũng đã tiến hành khởi tố nhiều cá nhân là cán bộ, lãnh đạo đang công tác tại các cơ quan quản lý Nhà nước về lĩnh vực môi trường do có hành vi liên đới trong vụ án.
Hiện tại, lực lượng chức năng của Bộ Công an đang tiếp tục mở rộng quá trình điều tra, củng cố hồ sơ pháp lý để xử lý triệt để các cá nhân và tổ chức vi phạm theo đúng quy định của pháp luật.
Thành Nam
