Nâng cao hiệu quả giám sát hành trình
Sáng 13/10, tại cuộc họp trực tuyến của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản do Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chủ trì. Tại điểm cầu Nghệ An, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ cùng lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị liên quan tham dự cuộc họp.
Sau đợt thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC), Nghệ An đã tập trung chỉ đạo đồng bộ các nhiệm vụ chống khai thác IUU, từng bước nâng cao hiệu quả quản lý tàu cá và kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản trên biển.
Theo báo cáo tại cuộc họp, toàn tỉnh đã đăng ký, đánh dấu và cập nhật dữ liệu vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về nghề cá (VNFishbase) đối với 100% tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên. Đây là cơ sở quan trọng để cơ quan chức năng theo dõi, quản lý đội tàu, kiểm soát điều kiện hoạt động và kịp thời phát hiện nguy cơ vi phạm.
Đối với tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên, toàn tỉnh có 1.035/1.039 tàu lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), đạt tỷ lệ 99,6%. Các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động được quản lý chặt chẽ, không để xuất lạch đi khai thác, góp phần ngăn chặn vi phạm ngay từ cơ sở.
Cùng với quản lý đội tàu, Nghệ An tăng cường kiểm soát hoạt động tàu cá ra, vào cảng và giám sát sản lượng thủy sản khai thác. Đáng chú ý, 100% sản lượng thủy sản khai thác của tàu cá từ 15m trở lên bốc dỡ qua cảng được giám sát trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT).
Việc ứng dụng dữ liệu số trong quản lý giúp nâng cao tính minh bạch của hoạt động khai thác, tạo cơ sở đối chiếu thông tin tàu cá, sản lượng và hồ sơ nguồn gốc thủy sản. Đây cũng là một trong những yêu cầu quan trọng nhằm đáp ứng các khuyến nghị của EC, hướng tới xây dựng nghề cá có trách nhiệm và phát triển bền vững.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc duy trì tỷ lệ kết nối VMS, xử lý dứt điểm các trường hợp mất kết nối và kiểm soát tàu cá có nguy cơ vi phạm vẫn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương.
Quyết tâm thực hiện mục tiêu “5 không”
Trong công tác thực thi pháp luật, Nghệ An đã rà soát, xử lý các vụ việc tồn đọng liên quan đến tàu cá mất kết nối VMS và vượt ranh giới vùng được phép khai thác trong giai đoạn 2024–2025.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, số vụ tàu cá mất kết nối VMS giảm đáng kể. Tỉnh đã xử lý 52/62 tàu cá vi phạm liên quan đến mất kết nối VMS và vượt ranh giới vùng được phép khai thác. Kết quả này cho thấy những chuyển biến trong công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm, song cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục giải quyết dứt điểm các trường hợp còn lại.
Một điểm đáng chú ý là từ đầu năm 2025 đến nay, Nghệ An không có tàu cá và ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài hoặc bị nước ngoài bắt giữ. Đây là kết quả quan trọng trong nỗ lực ngăn chặn vi phạm IUU, bảo vệ quyền lợi của ngư dân và nâng cao trách nhiệm trong hoạt động khai thác thủy sản.
Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đánh giá công tác chống khai thác IUU đã có chuyển biến tích cực, nhất là trong quản lý đội tàu và xử lý vi phạm. Tuy vậy, các bộ, ngành, địa phương cần nghiêm túc khắc phục những hạn chế còn tồn tại, thực hiện đầy đủ các khuyến nghị của EC.
Trong tổng số 38 khuyến nghị của EC, có 31 khuyến nghị đã được thực hiện đầy đủ và có kết quả kiểm chứng; 7 khuyến nghị đang tiếp tục được hoàn thiện. Phó Thủ tướng nhấn mạnh, việc gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” IUU phải được xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng từ nay đến cuối năm, gắn với yêu cầu phát triển bền vững ngành thủy sản.
Đáng chú ý, mục tiêu “5 không” được đặt ra với những yêu cầu cụ thể: không phát sinh tàu cá bị nước ngoài bắt giữ; không để tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; không để các vụ vi phạm quy định về VMS bị bỏ sót hoặc kéo dài; không để lô hàng thủy sản không truy xuất được nguồn gốc; không để số liệu báo cáo sai lệch so với dữ liệu và hồ sơ thực tế.
Đối với Nghệ An, thực hiện mục tiêu này đòi hỏi tiếp tục nâng cao trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và địa phương ven biển; quản lý chặt tàu cá ngay từ khâu đăng ký, cấp phép, kiểm soát điều kiện hoạt động đến giám sát hành trình và cập cảng. Những trường hợp mất kết nối VMS, vượt ranh giới khai thác hoặc có dấu hiệu vi phạm phải được xác minh, xử lý kịp thời, đúng quy định.
Đồng thời, việc truy xuất nguồn gốc thủy sản cần được thực hiện thực chất, bảo đảm dữ liệu trên hệ thống điện tử thống nhất với hồ sơ tại cảng và sản lượng khai thác thực tế. Công tác báo cáo phải chính xác, đầy đủ, tránh tình trạng số liệu không đồng nhất giữa các cơ quan quản lý.
Với những kết quả đã đạt được trong quản lý đội tàu, giám sát hành trình và ngăn chặn tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, Nghệ An có cơ sở để tiếp tục đẩy mạnh các nhiệm vụ chống khai thác IUU. Yêu cầu đặt ra trong thời gian tới là không chỉ duy trì những kết quả tích cực mà còn phải khắc phục triệt để các tồn tại, nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật, góp phần cùng cả nước sớm gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của EC và phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững.
Lê Quyết
