THCL Việt Nam có hơn 1.200 làng nghề truyền thống trải khắp chiều dài đất nước với đa dạng các loại ngành nghề, tạo ra rất nhiều giá trị văn hóa truyền thống và giá trị kinh tế.

Làng nghề truyền thống là một bộ phận của nền văn hóa Việt Nam, là đại sứ đặc mệnh toàn quyền trong lĩnh vực văn hóa phi vật thể của Việt Nam đối với cả thế giới, nó có vai trò cực kỳ quan trọng, thể hiện sự sáng tạo của hoạt động Văn hóa Việt Nam. Bước vào thời kỳ đổi mới, mở của kinh tế và phát triển nền kinh tế thị trường đã có những ảnh hưởng không nhỏ đến các làng nghề truyền thống. Việc chạy theo nhu cầu thị hiếu của người tiêu dùng đã làm các làng nghề truyền thống của Việt Nam giảm sút dần về quy mô hoạt động, chức năng, vai trò, đồng nghĩa với việc giảm sút và mất đi sắc thái văn hóa của dân tộc.

Vì vậy, trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, đường lối nhằm tạo điều kiện cho các làng nghề truyền thống phát triển, mang lại hiệu quả kinh tế cho người dân mà vẫn giữ được các nét đẹp văn hóa truyền thống lâu đời. Một trong số đó là làng nghề đúc đồng của xã Đại Bái, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh.

Đại Bái thuộc huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh là một trong số ít làng nghề đúc đồng nổi tiếng ở Việt Nam. Theo tương truyền, năm xưa làng Đại Bái còn có tên là làng Văn Lang (có thời kỳ làng còn có tên là làng Bưởi Nồi), nằm trên một dải đất cao bên bờ sông Bái Giang (Sông Đuống bây giờ), chuyên sản xuất các dụng cụ thiết yếu, đồ dùng bằng đồng trong gia đình như: ấm, mâm, chậu thau... Tuy nhiên, phải đến đầu thế kỷ XI, nghề đúc đồng ở Đại Bái mới được phát triển mạnh nhờ công của "Tiền Tiên Sư" Nguyễn Công Truyền - người chuyên lo tổ chức sản xuất, tạo mẫu, phát triển thị trường. Ngày nay, làng Đại Bái tiếp tục phát triển và gìn giữ nghề truyền thống với những doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh, cải tiến kỹ thuật, phát triển, tự chế ra máy móc như máy cán, máy dập, máy đánh bóng... sản phẩm ngày càng đa dạng phong phú và tìm kiếm thị trường xuất khẩu.

Mặc dù đã có nhiều cải tiến trong hoạt động sản xuất nhưng trên thực tế hiện nay, người dân sản xuất và kinh doanh sản phẩm đúc đồng tại địa phương vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn, như: thiếu vốn đầu tư, thiếu mặt bằng sản xuất, chưa chủ động được nguồn nguyên liệu, tay nghề của người lao động chưa cao, vấn đề ô nhiễm ngày càng trở nên nghiêm trọng... Trong đó, khó khăn được quan tâm nhiều nhất là vấn đề tiêu thụ sản phẩm, nhiều hộ sản xuất sản phẩm nhưng lại không tiêu thụ được, hàng hóa tồn đọng không có vốn xoay chuyển để tiếp tục đầu tư sản xuất. Việc phát triển các sản phẩm công nghệ, máy móc với sự cạnh tranh về giá cả, mẫu mã đã làm sản phẩm của làng nghề truyền thống bị lấn át.

Để đáp ứng tình hình thực tế, sản phẩm của nghề đúc đồng Đại Bái cần tìm cho mình một giải pháp cụ thể và hợp lý nhất để cải thiện tình hình tại địa phương. Với sự quan tâm của các cơ quan chính quyền, định hướng phát triển cho làng nghề đã được đề ra, đó là xây dựng thương hiệu cho sản phẩm. Năm 2014, dự án “Tạo lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu tập thể “Đồng Đại Bái” dùng cho sản phẩm làm từ đồng của xã Đại Bái, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh” đã được triển khai với sự hỗ trợ kinh phí của Cục sở hữu trí tuệ và Sở khoa học và công nghệ tỉnh Bắc Ninh, do công ty TNHH ứng dụng và phát triển khoa học Việt chủ trì thực hiện dự án. Dự án được người dân trên địa bàn tham gia ủng hộ nhiệt tình. Trong các buổi hội thảo, hội nghị được tổ chức, bà con tham gia rất đông và đóng góp nhiều ý kiến tích cực để hoàn thiện các nội dung thuộc dự án. Để hiểu rõ hơn về việc sử dụng nhãn hiệu cùng như tem nhãn và các văn bản quản lý nhãn hiệu tập thể bà con đã chủ động đăng ký tham gia khi đơn vị chủ trì thực hiện dự án kết hợp với chủ sở hữu nhãn hiệu là Hội nông dân xã Đại Bái tổ chức các cuộc tập huấn.

Thực hiện việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm đúc đồng được xem là một trong những giải pháp hữu hiệu nhất giúp làng nghề phát triển bền vững trong nền kinh tế thị trường. Đặc biệt, khi thương hiệu sản phẩm được xác lập người dân sẽ có nhiều cơ hội để phát triển thị trường trên trường quốc tế. Người dân cần tận dụng tất cả những tiềm năng sẵn có để nâng cao giá trị sản phẩm và khẳng định được danh tiếng sản phẩm của mình trên thị trường để không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cải thiện cuộc sống của bà con mà còn giữ gìn và phát huy được nét đẹp truyền thống của dân tộc Việt Nam nói chung, của người dân xã Đại Bái nói riêng.

Hương Xuân (TH&CL)